Trung Quốc siết chặt giám sát nội bộ doanh nghiệp với phạt tiền và cấm giao dịch

Trung Quốc đang tăng cường các biện pháp xử lý đối với những người trong nội bộ doanh nghiệp niêm yết có hành vi vi phạm pháp luật, nhằm khôi phục niềm tin vào thị trường chứng khoán đang đối mặt nhiều khó khăn. Các cơ quan quản lý chứng khoán đã khởi kiện và điều tra ít nhất 21 cổ đông kiểm soát, chủ tịch, giám đốc và các lãnh đạo cấp cao tại 20 công ty niêm yết trong nửa đầu năm 2026, theo phân tích từ các tiết lộ của doanh nghiệp niêm yết do South China Morning Post thực hiện.

Trong số các trường hợp được phát hiện, hơn hai phần ba xoay quanh những nghi vấn vi phạm quy định về công bố thông tin; số còn lại bao gồm các hành vi giao dịch trong thời gian ngắn, giảm cổ phần bất hợp pháp, thao túng thị trường và giao dịch nội gián.

Làn sóng thực thi hiện nay cho thấy quyết tâm của Bắc Kinh trong việc buộc các cá nhân trong nội bộ doanh nghiệp chịu trách nhiệm thay vì để các công ty và cổ đông tự gánh chịu hậu quả do vi phạm pháp luật. Các cuộc điều tra tại 43 công ty niêm yết đến tháng 6 đã ảnh hưởng đến hơn 2,5 triệu tài khoản nhà đầu tư cá nhân trong nước, theo báo chí trong nước đưa tin. Giá cổ phiếu của phần lớn các công ty bị điều tra đã giảm mạnh ngay trong ngày giao dịch đầu tiên sau khi thông tin được công bố.

Thay vì chỉ xử lý qua doanh nghiệp, các cơ quan quản lý hiện tập trung vào xử lý những người trực tiếp chịu trách nhiệm. Ví dụ, vào tháng 4, công ty môi trường Pengyao tại Giang Tô đã công bố về việc Wang Hongchun, một cổ đông kiểm soát thực tế, bị kết án treo 2,5 năm tù vì hành vi giao dịch nội gián; đồng thời bị phạt 10,6 triệu nhân dân tệ (khoảng 1,57 triệu USD) và tịch thu 5,26 triệu nhân dân tệ thu lợi bất hợp pháp.

Trong một trường hợp khác tháng 6, các cơ quan chức năng đã phát giác kế hoạch thao túng giá cổ phiếu tại Breo, nhà sản xuất thiết bị chăm sóc sức khỏe niêm yết tại Thâm Quyến. Chủ tịch Ma Xuejun cùng sáu đồng phạm bị ra lệnh tịch thu khoảng 10 triệu nhân dân tệ tiền thu lợi bất chính và bị phạt thêm 30 triệu nhân dân tệ vì điều hành một chiến dịch thao túng giá phối hợp qua nhiều tài khoản danh nghĩa. Ông Ma cũng bị cấm tham gia thị trường trong 5 năm.

Các biện pháp xử lý hiện nay cũng có sự trùng lắp với chiến dịch chống tham nhũng rộng lớn của Trung Quốc. Vào cuối tháng 3, hãng sản xuất linh kiện bán dẫn Sanan Optoelectronics công bố Lin Xiucheng, cổ đông kiểm soát thực tế, đã bị Ủy ban Giám sát Quốc gia, cơ quan chống tham nhũng hàng đầu nước này, bắt giữ và điều tra.

Đây là những ví dụ nổi bật trong chiến dịch với quy mô lớn hơn nhiều. Trong 6 tháng đầu năm, Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) cùng các văn phòng trực thuộc đã ban hành 226 hình phạt hành chính với tổng số tiền phạt lên tới 3,77 tỷ nhân dân tệ, theo dữ liệu từ nền tảng pháp lý iCourt.

Quan chức cấp cao cũng đã cảnh báo về các bước xử lý tiếp theo. Trong hội nghị tại Thượng Hải ngày 24/7, Trưởng cố vấn pháp lý CSRC Cheng Hehong cam kết sẽ đẩy mạnh ngăn chặn các hành vi phạm tội trong lĩnh vực chứng khoán và hợp đồng tương lai. Ông nhấn mạnh rằng phát triển chất lượng cao của thị trường vốn phụ thuộc vào sự bảo đảm từ luật hình sự và thực tiễn xét xử.

Cùng ngày, Tòa án Nhân dân Trung cấp số 1 Thượng Hải cũng đưa ra thông báo ủng hộ việc tăng cường xử phạt, nâng cao giám sát thường xuyên và phát hiện những vi phạm hệ thống trong thị trường.

Để hỗ trợ cho chiến dịch thực thi này, Bắc Kinh cũng đang hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan. Cùng ngày 24/7, Toà án Tối cao Trung Quốc cùng Viện Kiểm sát Tối cao đã ban hành các hướng dẫn cập nhật về xử lý hình sự giao dịch nội gián, là lần đầu tiên thay đổi quan trọng trong suốt 14 năm qua.

Quy định mới mở rộng khái niệm "thời kỳ nhạy cảm" trong giao dịch nội gián, bao gồm cả thời điểm một cổ đông lớn lần đầu thông báo kế hoạch giao dịch cho các bên liên quan, nhằm đóng lại các lỗ hổng phòng thủ từng xuất hiện liên quan đến tài khoản ẩn và các kế hoạch mua bán được dàn xếp trước.

Chiến dịch xử lý nội bộ doanh nghiệp này thể hiện nỗ lực mạnh mẽ của Trung Quốc nhằm bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư cá nhân, tăng tính minh bạch trên thị trường và nâng cao uy tín của nền kinh tế vốn đang phải đương đầu với nhiều thử thách.