Sự Quyến Rũ Của Người Kể Chuyện Động Vật Trong Văn Học Và Điện Ảnh Hiện Đại

Cuốn tiểu thuyết Bunnicula: A Rabbit-Tale of Mystery năm 1979 của James và Deborah Howes đã để lại ấn tượng mạnh với độc giả khi chọn một chú chó đáng yêu tên Harold làm người kể chuyện. Harold, mặc dù không thể giao tiếp với con người, đã ghi lại câu chuyện về một con thỏ có răng nanh với những đức tính “ma cà rồng” một cách rõ ràng và sinh động. Tác phẩm dành cho thiếu nhi này khai thác sự việc thú vị xoay quanh Bunnicula, những trò nghịch ngợm của loài vật và những hành động đầy lòng nhân từ của Harold, khiến người đọc bị cuốn hút vào cái nhìn của một sinh vật không phải con người về thế giới xung quanh.

Lựa chọn người kể chuyện là động vật không chỉ tạo nên sự mới lạ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng tái hiện cảm xúc và trải nghiệm. Tuy khó đảm bảo sự chân thực hơn một tác giả con người, các tác phẩm cổ điển như Black Beauty của Anna Sewell hay Flush: A Biography của Virginia Woolf vẫn ghi điểm bằng góc nhìn sâu sắc và truyền cảm hứng về sự đối xử tốt đẹp hơn đối với động vật.

Ở thời đại nay, các nhà văn và đạo diễn không ngần ngại phơi bày những hiểm nguy, đặc biệt là những thảm họa do con người gây ra mà các loài vật phải đối mặt. Bộ phim đoạt giải Oscar 2024 Flow minh họa cuộc sống của một chú mèo đen kiên cường trong thế giới chìm trong lũ lụt khi loài người tuyệt chủng hoàn toàn. Tác phẩm phim Ba Lan EO kể câu chuyện về một con lừa phải chịu đựng những đau khổ tồi tệ và những niềm vui thoáng qua, kết thúc bằng cảnh sát trại chăn nuôi công nghiệp.

Trong văn học, tiểu thuyết Open Throat của Henry Hoke năm 2023 và Etna của Paul Yoon là hai tác phẩm tiêu biểu mô tả sự vật lộn của các loài vật trong cảnh nguy hiểm. Open Throat là câu chuyện của một con sư tử núi đồng tính cư trú dưới chân biểu tượng Hollywood tại Los Angeles, phải tìm kiếm nơi trú ẩn khi một người leo núi cố tình phóng hỏa. Trong khi đó, Etna kể về cuộc đời một chú chó quân sự trong một cuộc chiến tranh, bị bắt giữ và vứt bỏ, và đặt ra các câu hỏi sâu sắc về cách loài vật nhận thức thế giới và mối quan hệ phức tạp với loài người.

Cả Open Throat và Etna đều có độ dài súc tích, với những đoạn văn ngắn tạo cảm giác về khoảng lặng đặc trưng của nhận thức động vật. Trong Etna, các cuộc trò chuyện giữa những con vật được mô tả là dạng telepathic với “các hình bóng tối” hiện giữa hai đôi mắt; giọng kể cô đọng nhưng trung thực phản ánh sự truyền đạt không lời đặc thù của chúng.

Etna lấy cảm hứng từ truyền thống sử thi khi có những điểm tương đồng rõ rệt với sử thi Odyssey của Homer, khi nhân vật chính cố gắng trở về trang trại nơi sinh ra sau chiến tranh tàn khốc. Tác phẩm vượt ra khỏi khuôn khổ kể chuyện của một chú chó bằng cách thâm nhập vào những chủ đề như lòng khát khao về sự thuộc về, sự thân mật và ngôi nhà, vượt lên trên giới hạn của loài người.

Trong một quốc gia nhỏ bị chiến tranh tàn phá, Etna trải qua hành trình biến đổi từ một chú chó con ngây thơ trên trang trại đến một chiến binh tinh nhuệ được đào tạo trong quân đội. Dưới sự hướng dẫn của bác sĩ quân y Soojin, người có khả năng đọc tâm trí những chú chó đặc biệt, Etna và đồng đội trở thành những chiến binh, dù điều này đồng nghĩa với việc họ phải đối mặt với bạo lực và mất mát kinh hoàng.

Trong làn sóng bạo lực kéo dài bốn năm, Etna bị thương nhiều lần và chứng kiến sự tàn phá của quê hương cùng sự sụp đổ của các mối quan hệ thân thiết. Giọng kể hồn nhiên, thẳng thắn của chú chó làm tăng cảm giác đồng cảm với nỗi đau bị đẩy ra ngoài lề của những sinh vật như Etna—những sinh vật bị giới hạn quyền lực và khả năng tự quyết định trong thế giới hỗn loạn mà con người tạo ra.

Sau chiến tranh, Etna quyết định rời bỏ đơn vị, bắt đầu hành trình trở về nhà qua những vùng đất hoang tàn. Trên đường đi, chú kết bạn với Semeru, một chú chó nhỏ vui vẻ từng quen biết Soojin, tạo nên sự đồng hành quý giá giữa những sinh vật cô đơn. Mặc dù có những đoạn hài hước nho nhỏ, cuộc phiêu lưu của Etna không quên phản ánh những thử thách cô độc mà các loài vật phải gánh chịu.

Bất chấp những cảnh tượng giằng xé lòng người với xác pháo và mất mát đẫm máu, câu chuyện vẫn giữ được niềm tin vào sự kết nối giữa các sinh vật, vào những nỗi đau và khát vọng làm sáng tỏ bản ngã. Cuộc kể chuyện của Etna là minh chứng cho khả năng đồng cảm bẩm sinh và lòng kiên trì trong bối cảnh đầy khắc nghiệt của chiến tranh và sự thay đổi không ngừng.