OMS cảnh báo mức độ bao phủ vắc xin toàn cầu vẫn chưa đạt chuẩn trước đại dịch

Tổ chức Y tế Thế giới (OMS) và Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF) mới đây đã công bố báo cáo chi tiết về tỷ lệ bao phủ tiêm chủng vắc xin trên toàn thế giới. Dữ liệu cho thấy mặc dù có tiến bộ tích cực trong năm 2025 so với năm trước đó, nhưng tổng thể tỷ lệ tiêm chủng vẫn chưa quay trở lại mức độ của năm 2019 trước khi đại dịch Covid-19 bùng phát.

Dựa trên chỉ số tham khảo trường hợp vắc xin Ba bệnh (DTP), thống kê năm 2025 cho thấy 90% trẻ em toàn cầu đã được tiêm ít nhất một liều, và khoảng 85% trẻ hoàn thành đủ ba liều theo lịch trình. Mặc dù đây là dấu hiệu khả quan, nhưng vẫn thấp hơn so với tỷ lệ bao phủ đạt được năm 2019.

Với các số liệu tuyệt đối, năm 2025 có gần 13,5 triệu trẻ không được tiêm bất kỳ liều vắc xin nào, tăng so với 12,8 triệu trẻ năm 2019. Đáng chú ý, khoảng 21 triệu trẻ chưa nhận được liều đầu tiên vắc xin phòng bệnh sởi, tăng từ 19 triệu trẻ trong cùng kỳ bảy năm trước.

Tỷ lệ bao phủ vắc xin sởi năm 2025 đạt 84%, vẫn không đủ để ngăn chặn các đợt bùng phát dịch. Yếu tố này được lý giải một phần bởi sự gia tăng dân số toàn cầu và những cản trở trong tiếp cận dịch vụ y tế ở nhiều khu vực trên thế giới.

Trong khi nhiều loại vắc xin khác có mức độ bao phủ đang dần tăng lên và có nơi đã vượt mức 2019, tỷ lệ vẫn còn rất xa ngưỡng lý tưởng. Vắc xin HPV ví dụ, tỷ lệ tiêm liều đầu tiên cho các bé gái năm 2025 đạt 33%, cao hơn nhiều so với 17% trước đại dịch, nhưng vẫn còn xa mục tiêu hàng đầu là 90%.

Khu vực Mỹ Latinh và Caribe đã có bước phục hồi đáng kể với 82% trẻ được tiêm đủ 3 liều DTP, tăng 3 điểm phần trăm so với mức 79% năm 2019. Dù vậy, con số này vẫn chưa chạm tới mục tiêu chung là 90%.

Trung Đông, Bắc Phi và nhiều nước châu Phi tiếp tục đối mặt với thách thức lớn trong việc nâng cao tỷ lệ tiêm chủng. Ví dụ như ở khu vực Trung Đông và Bắc Phi, mức bao phủ DTP là 83%, tuy có tiến bộ nhưng vẫn thấp hơn 6 điểm phần trăm so với trước đại dịch. Ở Tây và Trung Phi, mức bao phủ chỉ đạt 71%, là thấp nhất trong khu vực, phản ánh rõ tác động nghiêm trọng của xung đột vũ trang và sự bất ổn kéo dài lên hệ thống y tế.

Tại Palestine, đặc biệt là Gaza, và các quốc gia bị chiến tranh tàn phá như Sudan, Yemen và Syria, việc tiêm chủng gặp nhiều trở ngại do cơ sở hạ tầng y tế bị phá hủy và tình trạng bạo lực kéo dài. Sudan được ghi nhận là nước có tốc độ gia tăng số trẻ em chưa được tiêm chủng nhanh nhất từ sau năm 2019.

Brazil duy trì lợi thế với chương trình tiêm chủng quốc gia (PNI) được tổ chức bài bản, giúp phục hồi tỷ lệ bao phủ vắc xin sau đại dịch. Tuy nhiên, do xu hướng sụt giảm kéo dài trước đó, mức độ phục hồi chưa đạt mục tiêu ở nhiều loại vắc xin. Năm 2025, tỷ lệ trẻ em tiêm đủ 3 liều DTP tại nước này đạt 86%, cải thiện nhưng vẫn thấp hơn mức đạt được cách đây hai thập kỷ.

Đây là dấu hiệu nhắc nhở rằng Brazil còn phải đẩy mạnh hơn nữa chương trình tiêm chủng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng trong bối cảnh tình hình tiêm chủng toàn cầu chưa thực sự ổn định và nhiều khu vực dịch vụ y tế còn hạn chế, đặc biệt là khi nguy cơ bùng phát dịch vẫn hiện hữu trên toàn cầu.

Những con số này phản ánh một thách thức chung toàn cầu trong việc đảm bảo quyền tiếp cận vắc xin cho mọi trẻ em, điều kiện cần thiết để duy trì và nâng cao an toàn sức khỏe cộng đồng trên toàn thế giới.