Chi phí tài chính của các công ty dược Nigeria tăng 47% do lãi suất cao

Các công ty dược phẩm niêm yết trên Sàn Giao dịch Nigeria đã chứng kiến chi phí tài chính cộng dồn tăng 46,5% trong quý đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm trước. Theo báo cáo tổng hợp chưa được kiểm toán của Sunday PUNCH, tổng chi phí tài chính của ba doanh nghiệp MeCure Industries Plc, Neimeth International Pharmaceuticals Plc và Morison Industries Plc đã tăng từ 2,09 tỷ Naira lên 3,07 tỷ Naira, tương đương mức tăng 972,96 triệu Naira.

Chi phí tài chính, còn gọi là chi phí vay hoặc chi phí tài trợ, là khoản chi mà doanh nghiệp phải trả để duy trì hoạt động thông qua nguồn vốn vay và các nghĩa vụ tài chính khác. Khoản chi này được trừ vào lợi nhuận hoạt động để tính lợi nhuận trước thuế trên báo cáo tài chính.

MeCure Industries thể hiện sự tăng trưởng nổi bật khi chi phí tài chính của công ty tăng 49,5%, từ 1,75 tỷ Naira lên 2,62 tỷ Naira. Đáng chú ý, lợi nhuận hoạt động của MeCure gần như tăng gấp đôi, từ 2,57 tỷ Naira lên 4,54 tỷ Naira trong cùng kỳ.

Trong khi đó, Neimeth International Pharmaceuticals ghi nhận chi phí tài chính tăng 31,6%, từ 334,1 triệu Naira lên 439,5 triệu Naira, đồng thời lợi nhuận sau thuế tăng nhẹ từ 105,5 triệu lên 113,4 triệu Naira. Morison Industries giữ chi phí tài chính ổn định ở mức 4,86 triệu Naira nhưng vẫn báo lỗ 8,16 triệu Naira, thấp hơn mức thua lỗ 18,55 triệu Naira cùng kỳ năm 2025.

Bên cạnh chi phí tài chính tăng, nhiều công ty dược phẩm đã đẩy mạnh đầu tư vào tài sản cố định trong quý đầu năm. Fidson Healthcare Plc tăng giá trị tài sản cố định như nhà máy, thiết bị lên 12,9%, từ 30,94 tỷ Naira lên 34,93 tỷ Naira, trong khi MeCure ghi nhận mức tăng 9,3% lên 44,41 tỷ Naira. May & Baker Nigeria cũng tăng tài sản cố định 24,1% theo năm.

Phát biểu qua điện thoại với Sunday PUNCH, tiến sĩ Muda Yusuf – Giám đốc Điều hành Trung tâm Thúc đẩy Doanh nghiệp Tư nhân (CPPE) – nhận định mức tăng chi phí tài chính chủ yếu phản ánh môi trường lãi suất cao ở Nigeria. Ông giải thích rằng với mức lãi suất chính sách lên tới 26,5%, chi phí vay tự nhiên sẽ tăng đáng kể.

Ông Yusuf cũng lưu ý các công ty thường ưu tiên tài trợ vốn bằng vốn chủ sở hữu hơn vay nợ do chi phí vay cao, và các doanh nghiệp có chi phí tài chính thấp hơn có thể đã tái đầu tư lợi nhuận thay vì vay thêm vốn. “Một số doanh nghiệp lựa chọn tăng vốn cổ phần hoặc tái đầu tư lợi nhuận nhằm giảm chi phí vay,” ông nói thêm.

Giáo sư Akpan Ekpo, chuyên gia kinh tế và chính sách công tại Đại học Uyo, cho rằng chi phí tài chính tăng cũng phản ánh các thách thức cấu trúc trong môi trường kinh doanh, đặc biệt là chi phí cung cấp điện thay thế.

Ông nhấn mạnh việc các doanh nghiệp Nigeria vẫn phải dựa vào máy phát điện do lưới điện thiếu ổn định, làm gia tăng chi phí vận hành. Ekpo đề xuất can thiệp của chính phủ để cung cấp điện riêng cho các cụm công nghiệp nhằm giảm gánh nặng chi phí sản xuất.

Bên cạnh đó, chính sách tỷ giá ổn định dù ở mức cao cũng khiến các công ty nhập khẩu linh kiện hoặc nguyên vật liệu phải chi nhiều ngoại tệ hơn, làm chi phí tăng lên.

Mức tăng lợi nhuận hoạt động của MeCure, gần gấp đôi, trong khi chi phí tài chính chỉ tăng gần 50%, cho thấy chiến lược vay mượn của công ty đang được cân đối tốt với sự tăng trưởng kinh doanh cốt lõi. Tuy nhiên, bảng cân đối kế toán của Fidson lại chỉ ra sự gia tăng đột biến trong vay ngắn hạn và sử dụng hạn mức thấu chi đi kèm với lượng tiền mặt giảm, báo hiệu áp lực thanh khoản hơn là đầu tư mở rộng.

Chính sách miễn thuế nhập khẩu nguyên liệu thô và các sản phẩm trung gian cũng được coi là yếu tố hỗ trợ lợi nhuận nhiều công ty dược, giúp giảm chi phí và nâng cao khả năng cạnh tranh.

Ông Muda Yusuf cũng nhận định sự ổn định tỷ giá đồng Naira đã đẩy chi phí thuốc nhập khẩu tăng cao, khiến người tiêu dùng Nigeria dần chuyển sang sử dụng thuốc sản xuất trong nước, điều này giúp các nhà sản xuất dược phẩm trong nước hưởng lợi. “Phần lớn người Nigeria mua thuốc trong nước do chi phí thấp hơn,” ông nói.