Nửa đầu năm 2026: Các hãng hàng không Nigeria đối mặt chi phí vận hành tăng cao, FAAN gặp khó khăn về chính sách

Trong 6 tháng đầu năm 2026, các hãng hàng không Nigeria phải đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng do giá nhiên liệu Jet-A1 tăng mạnh và các sự cố va chạm chim ảnh hưởng đến hoạt động bay. Hãng hàng không Ibom Air của Bang Akwa-Ibom cho biết chi phí nhiên liệu cho mỗi chuyến bay đã tăng gấp ba lần, từ mức trung bình 2,1 triệu Naira vào tháng 1 lên 7,6 triệu Naira vào tháng 4.

Trước tình trạng giá Jet-A1 tăng 300% trong tháng 4, Hiệp hội Các Nhà Điều hành Hàng không Nigeria (AON) đã dọa sẽ đình chỉ toàn bộ hoạt động từ ngày 20/4/2026. Trong thời gian này, hãng Air Peace đã giảm tần suất bay Abuja-London, trong khi Rano Air tạm ngưng một số chuyến bay.

Chủ tịch AON, ông Abdulmunaf Sarina, xác nhận giá Jet-A1 do các nhà bán lẻ cung cấp đã tăng từ 900 Naira/lít cuối tháng 2 lên 3.300 Naira/lít tháng 4, khiến nhiều hãng cắt giảm đường bay.

Hiệp hội Các Nhà Bán Lẻ Nhiên liệu Chính Nigeria (MEMAN) đã phủ nhận mức giá mà AON đưa ra, cho rằng khảo sát thị trường của họ cho thấy giá thực tế thấp hơn ít nhất 1.000 Naira so với con số đó. Bên cạnh đó, MEMAN cho biết đà tăng giá xuất phát từ các sự kiện địa chính trị, đặc biệt là căng thẳng tại Trung Đông làm gián đoạn chuỗi cung ứng dầu toàn cầu, dẫn đến việc tăng giá các sản phẩm lọc dầu.

Tính từ đầu năm đến tháng 6, Nigeria ghi nhận ít nhất 11 vụ va chạm giữa chim và máy bay, gây ra gián đoạn hoạt động và tổn thất tài chính đáng kể cho các hãng hàng không. United Nigeria Airlines (UNA) và Air Peace là hai hãng gặp nhiều ảnh hưởng nhất, trong đó UNA từng trải qua ba vụ va chạm chỉ trong vòng 48 giờ.

Phát biểu tại Hội nghị IATA Focus Africa 2026, ông Obiora Okonkwo, phát ngôn viên của AON kiêm Chủ tịch UNA, chia sẻ: "Từ tháng 1 đến tháng 4, UNA ghi nhận bảy vụ va chạm chim, hiện có hai máy bay của chúng tôi đang nằm đất (AOG). Tỷ lệ thời gian máy bay ngừng khai thác vì sự cố va chạm chim lên tới 40-50%".

Ngày 1/3, Cơ quan Quản lý Sân bay Liên bang Nigeria (FAAN) triển khai chính sách thanh toán không dùng tiền mặt tại hai sân bay lớn Lagos và Abuja. Tuy nhiên, chính sách này gặp nhiều phản ứng vì gây ra ùn tắc giao thông nghiêm trọng và khiến hành khách chờ đợi lâu trong các khu vực cửa khẩu thanh toán.

Ngày thứ hai sau khi áp dụng, phương tiện giao thông xếp thành hàng dài từ điểm dừng xe buýt NAHCO đến trạm thu phí sân bay Murtala Muhammed (Lagos). Nhiều xe cá nhân và xe thương mại phải chờ hàng giờ để hoàn thành giao dịch tại các điểm thanh toán điện tử.

Sau bốn ngày thử nghiệm đầy vất vả, Bộ trưởng Bộ Hàng không và Phát triển Vũ trụ, ông Festus Keyamo, cho biết Tổng thống Bola Tinubu đã chỉ đạo tạm dừng thực hiện chính sách này nhằm giảm bớt tình trạng ùn tắc và đảm bảo quyền lợi người dân.

Vào ngày 10/6, một máy bay tư nhân mang số hiệu N989BC do công ty VMO Aero Ltd vận hành đã hạ cánh trên một đoạn đường tại khu vực Ogwashi-Uku, tỉnh Delta, làm dấy lên nhiều lo ngại trong dư luận quốc gia. Máy bay chở bốn thành viên phi hành đoàn sau đó đã rời đi và quay về Lagos mà không có sự cho phép hợp pháp từ cơ quan chức năng.

Hai phi công, trong đó một người 75 tuổi và một người 70 tuổi, đã bị đình chỉ công tác trong khi chờ kết quả điều tra.

Ông Chris Aligbe, Giám đốc điều hành công ty Belujane Konzult, nhận xét: "Nửa đầu 2026 là khoảng thời gian khó khăn với ngành hàng không và toàn xã hội. Việc đóng cửa cửa eo biển Hormuz ảnh hưởng đến giá nhiên liệu và chi phí vận hành. Tôi đánh giá cao những hãng giữ được chi phí thấp, nhưng phần lớn đang phải gồng mình với áp lực chi phí nhiên liệu tăng cao".

Trong khi đó, Thiếu tướng hàng không nghỉ hưu Ademola Onitiju, Chủ tịch Sáng kiến Bàn tròn An toàn Hàng không (ASRTI/ART), cho biết: "Tình hình không mấy khả quan khi các hãng bay chật vật với chi phí nhiên liệu ngày một tăng. Chúng tôi đã có khuyến nghị gửi chính phủ về việc cần can thiệp giảm giá xăng máy bay, thậm chí có thể hợp tác với Nhà máy lọc dầu Dangote để giải quyết tình trạng khẩn cấp này".

Về các sự cố va chạm chim, ông Onitiju nhấn mạnh trách nhiệm của FAAN trong việc tổ chức các biện pháp kiểm soát động vật gây hại, fumigation và quản lý môi trường xung quanh sân bay nhằm hạn chế tối đa nguy cơ va chạm, bảo đảm an toàn bay và tính ổn định hoạt động của các hãng hàng không.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.