Kế hoạch kinh tế Argentina: Cuộc chiến quyết định trong bối cảnh thách thức nội bộ và toàn cầu

Kế hoạch kinh tế hiện nay của Argentina, mặc dù có tiềm năng thành công, vẫn đối diện với nguy cơ thất bại không nhỏ do thiếu sự ủng hộ chính trị trong năm tới. Điều này có thể làm mất đi cơ hội quan trọng nhất trong nhiều thập kỷ cho sự phục hồi và phát triển kinh tế đất nước. Đồng thời, những biến động chính trị và áp lực từ các phe đối thủ tiềm tàng cũng đặt ra những rủi ro không thể xem nhẹ, tương tự như các thất bại dự đoán trong các sự kiện thể thao lớn như World Cup, nơi chiến thắng không bao giờ được đảm bảo một cách chắc chắn.

Một số quan điểm thúc giục chính phủ nới lỏng các chính sách kinh tế theo hướng kích thích tăng trưởng và nâng cao thu nhập cho người dân ở các khu vực đô thị lớn nhằm gia tăng sự ủng hộ chính trị. Tuy nhiên, điều này đồng thời là sự chỉ trích ngầm đối với những biện pháp kinh tế đã được áp dụng kể từ năm 2024, bởi chúng được cho là đã ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh tế và đời sống người dân.

Thực tế, vấn đề cốt lõi không nằm ở các biện pháp kinh tế mà chính là những bất cập nghiêm trọng tiềm ẩn đã bị phơi bày một cách rõ ràng dưới bề mặt chính sách hiện tại. Các chính sách chỉ ra rằng nền kinh tế đã vận hành dựa trên các cơ chế mang tính bào chữa, bao che cho nhiều thiếu sót như sự nghèo khổ của gần một nửa dân số và sự thịnh vượng của nhóm người sống dựa vào các điều kiện kinh tế không bền vững, phần lớn nhờ vào tác động của lạm phát cao.

Để giải quyết vấn đề này, việc cắt giảm chi tiêu công và mở cửa nền kinh tế có vai trò không thể thiếu, dù đây cũng là những biện pháp gây tổn thương sâu sắc đến các lĩnh vực sản xuất vốn đã yếu kém. Tuy nhiên, đây là con đường duy nhất để khôi phục giá trị đồng tiền, tín dụng và khả năng cạnh tranh của Argentina trong bối cảnh mất niềm tin, lợi ích nhóm tồn tại nhiều năm và sự phản đối từ nhiều phía chính trị.

Một trong những yếu tố gây sụp đổ hệ thống sản xuất hiện nay chính là thiếu hụt đồng tiền được tin dùng. Người dân Argentina ít tích lũy tiền gửi bằng đồng nội tệ, gây khó khăn cho sự phát triển của các khoản gửi ngân hàng và tín dụng. Việc này làm hạn chế khả năng thúc đẩy tiêu dùng, nhu cầu bất động sản và mở rộng vốn hoạt động cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).

Trước thềm bầu cử tháng 10 tới đây, một cuộc khủng hoảng niềm tin đã dẫn tới dòng ngoại tệ chảy ra khỏi thị trường chưa từng có, gây hoang mang về khả năng kế hoạch ổn định kinh tế được duy trì và sự phản đối các cải cách cơ cấu. Điều này khiến lãi suất tăng cao, làm nguội lạnh nền kinh tế, giải thích cho sự phục hồi chậm chạp cùng mức độ nợ xấu ngân hàng gia tăng trong nửa đầu năm.

Argentina vẫn còn cách xa mức đánh giá "investment grade" (hạng đầu tư) trên thị trường quốc tế, dù các công ty đánh giá tín dụng như Moody's, Standard & Poor’s và Fitch đã nâng xếp hạng của nước này lên B-. Nguyên nhân là do lịch sử nhiều lần vỡ nợ và lạm phát siêu cao, khiến chỉ ba năm cầm quyền chưa đủ để xóa bỏ những dấu ấn xấu trong hồ sơ tín dụng quốc tế.

Bên cạnh đó, nhu cầu tiền tệ yếu kém buộc chính phủ tiếp tục duy trì các biện pháp kiểm soát ngoại hối một phần, hạn chế sự tham gia của các quỹ đầu tư quốc tế qua các chỉ số như MSCI, ảnh hưởng tới khả năng đa dạng hóa nguồn vốn và phát triển thị trường chứng khoán trong nước.

Vấn đề lớn nhất đặt ra là sự thiếu năng suất mang tính đặc trưng quốc gia, dự báo cho các khó khăn về tài chính công và các cú sốc lạm phát. Các nguồn lực quốc gia bị tiêu hao bởi hệ thống quan liêu phình to, các khoản trợ cấp không hoàn lại, chi phí an sinh xã hội lớn và những nhóm lợi ích được giữ đặc quyền hoặc hoạt động trong những thị trường hạn chế cạnh tranh.

Trong bối cảnh này, việc duy trì nguyên tắc "mỗi nhu cầu, một quyền lợi" đã trở thành gánh nặng tài chính không thể bền vững nếu không có sự thay đổi sâu rộng. Chỉ khi nào người dân và thị trường cảm nhận được sự chuyển đổi chắc chắn, cân bằng tài chính công được duy trì, các nguồn thu ngoại tệ mới được phát triển, Ngân hàng Trung ương trở nên độc lập và hệ thống tư pháp hoạt động hiệu quả thì đồng tiền mới có thể lấy lại vị thế và cuộc chiến kinh tế mới bắt đầu thắng lợi.

Trước khi điều đó xảy ra, Argentina dễ rơi vào tình trạng phục hồi theo kiểu cũ với các thế lực lợi ích, áp lực từ các thống đốc bang, giới doanh nghiệp, công đoàn, các tổ chức chuyên nghiệp, những nhóm tiến bộ bảo thủ, các quan chức địa phương và chuyên gia quản lý quỹ nhà nước, kéo đất nước quay lại chính sách kinh tế đóng cửa, kiểm soát lại những lĩnh vực chưa được điều tiết, duy trì sức mạnh của các công đoàn với quyền lợi phi thị trường, giữ thuế khóa lệch lạc, và các chi phí lao động cao bất hợp lý.

Cuộc chiến lớn nhất hiện nay là xóa bỏ hoài nghi về khả năng duy trì các chính sách ổn định gia tăng tín nhiệm thanh toán của Argentina trong thời gian dài, đặc biệt sau năm 2027, cũng như tạo ra sự biến đổi cơ cấu sâu sắc. Việc này phụ thuộc vào sự đồng thuận hiện thực giữa các chính trị gia, nhà lãnh đạo xã hội và viện chủ doanh nghiệp, với mục tiêu phù hợp là hội nhập toàn cầu và tận dụng các lợi thế của quốc gia để thu hút đầu tư cũng như tăng cường năng lực doanh nghiệp nội địa.

Chỉ khi các điều kiện này được đáp ứng, Argentina mới có thể trở thành điểm đến được ưa chuộng để thành lập doanh nghiệp mới và phát triển các đơn vị kinh tế hiện có, qua đó từng bước nâng cao vị thế và sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Những kết quả đạt được trong hiện tại và tương lai sẽ quyết định liệu Argentina có thể tránh được việc lặp lại những sai lầm trong quá khứ và biến thách thức hiện tại thành cơ hội phát triển đột phá hay không.