Rafael Di Tella thừa nhận đánh giá thấp thành công của chính sách tài khóa của Javier Milei tại Argentina

Rafael Di Tella, nhà kinh tế và giáo sư tại Trường Kinh doanh Harvard, nhiều năm trước từng dự báo rằng chính sách thắt chặt tài khóa quyết liệt của Chính phủ Javier Milei sẽ đẩy Argentina vào một giai đoạn suy thoái kinh tế nghiêm trọng nhằm kiềm chế lạm phát. Tuy nhiên, ông nay thừa nhận mình đã đánh giá thấp sự thành công của chính sách này khi lạm phát giảm nhanh hơn rất nhiều so với dự kiến của ông và nhiều chuyên gia khác.

Di Tella giải thích lý do thành công nhờ chính phủ Milei đã phá vỡ được hiện tượng gọi là "dominancia fiscal" (ước chế tài chính) tại Argentina – tình trạng mà chính sách tài khóa kém hiệu quả khiến nền kinh tế bị ràng buộc và bóp nghẹt khả năng kiểm soát lạm phát. Sự điều chỉnh tài khóa mạnh mẽ và nhanh chóng chỉ trong vòng chưa đến một tháng đã tạo ra hiệu quả lớn hơn mong đợi, đặc biệt mặc dù gây tác động khó khăn cho người về hưu, nhưng vẫn giúp nền kinh tế tăng cường sự ổn định một cách đáng ngạc nhiên.

Mặc dù đánh giá tích cực về kết quả ban đầu, Di Tella vẫn cảnh báo rằng rủi ro chính trị vẫn rất lớn khi Argentina dự kiến bước vào một cuộc bầu cử quan trọng. Ông cho rằng nếu các lực lượng tiến bộ Argentina quay trở lại quyền lực với chính sách tài chính kém cỏi, thì nguy cơ đảo ngược các thành quả tài khóa hiện tại sẽ rất cao, làm suy giảm khả năng phục hồi kinh tế bền vững.

Di Tella bày tỏ nghi ngờ về hiệu quả của việc cải cách hiến chương Ngân hàng Trung ương Argentina nhằm bảo vệ nền kinh tế khỏi biến động chính trị trong tương lai. Ông cho rằng sự ổn định lâu dài nên dựa vào củng cố tài khóa vững chắc chứ không phải là độc lập hoàn toàn của Ngân hàng Trung ương, đặc biệt trong bối cảnh chính phủ đang theo đuổi sự thắt chặt tài khóa để phá vỡ "dominancia fiscal".

Giáo sư Harvard bày tỏ sự hoài nghi về các lực lượng tiến bộ (progressismo) tại Argentina, mô tả họ như "gánh nặng tài chính" núp dưới vỏ bọc các lý do chính nghĩa để biện minh cho những khoản thâm hụt ngân sách khổng lồ gây hậu quả xấu cho tầng lớp nghèo nhất. Ông cho rằng sự thiếu trách nhiệm tài chính của các chính trị gia như thống đốc Buenos Aires Axel Kicillof tạo ra nguy cơ đảo chiều chính sách, làm suy yếu những thành quả tích cực hiện tại.

Ông cũng chỉ ra rằng một số nhân vật chính trị không theo Milei biết đưa ra các lập trường cân bằng hơn, nhấn mạnh sự cần thiết giữ tài khóa phù hợp để tránh phá hoại mục tiêu kinh tế của họ. Đồng thời, Di Tella chỉ trích thói quen "phá hoại thể chế" của Argentina như một điểm yếu khiến các giải pháp mang tính thể chế khó phát huy tác dụng trong cuộc chiến kiểm soát các chính sách tài khóa.

Mặc dù ủng hộ một số chính sách của Milei, Di Tella không đồng tình với tất cả các biện pháp, từ việc áp dụng chính sách đô la hóa tới quan điểm về vai trò của Ngân hàng Trung ương. Ông ưa thích các giải pháp mềm dẻo hơn nhằm kiềm chế lạm phát và không đồng tình với việc chính phủ sử dụng ngôn ngữ công kích đối thủ chính trị.

Ông khẳng định rằng, bất chấp các khiếm khuyết, chính sách hiện tại đã góp phần giúp Argentina đạt được một sự ổn định nhất định dù phải đối mặt với nhiều cú sốc bên ngoài, như xu hướng công nghệ toàn cầu và những khó khăn cấu trúc nội tại. Di Tella cũng thừa nhận sự quan tâm lớn từ giới chuyên gia quốc tế về bước thay đổi tại Argentina và ghi nhận sự ngạc nhiên về mức độ chuyển biến nhanh chóng trong chính sách kinh tế của nước này.

Cuối cùng, ông cho rằng hiện tại chưa có một lực lượng đối lập tiến bộ nào đủ sức thuyết phục để thay thế Milei, vì vậy người dân vẫn ủng hộ vị Tổng thống hiện tại cho đến khi có một giải pháp khả thi hơn xuất hiện.

“Chúng ta là Messi trong việc phá hủy thể chế,” ông nói, nhấn mạnh thói quen làm suy yếu các cơ quan nhà nước tại Argentina.

Sự phức tạp trong chính trị và kinh tế Argentina vẫn đang tạo ra nhiều thách thức nhưng cũng mở ra cơ hội để thay đổi căn bản, nếu các bên liên quan biết tận dụng.