Thanh niên Ấn Độ phản đối Modi qua biểu tình và meme: Tài chính, giáo dục và tương lai bị thách thức

Kartik Verma, sinh viên Đại học Hồi giáo Aligarh 20 tuổi từng là người ủng hộ trung thành của Modi cùng gia đình, thừa nhận sự kiêu ngạo và thiếu trách nhiệm của BJP đã làm lung lay lòng tin của anh. "Dù gia đình cấm cản, tôi vẫn quyết tâm tham gia biểu tình. Đây là lúc phải lên tiếng, hoặc không bao giờ nữa", Verma nói và khẳng định sẽ không bao giờ bỏ phiếu cho BJP.

Asim Ali, nhà phân tích chính sách tại Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Ấn Độ, nhận định đây là lần đầu tiên thấy sự tham gia của tầng lớp thượng lưu, các tầng caste cao và các gia đình ủng hộ BJP trong cuộc biểu tình của giới trẻ. "Thanh niên giờ đây trở thành nhóm đối tượng chính trị quan trọng ở Ấn Độ", ông đánh giá.

Cảnh tượng này mới chỉ từng xuất hiện cách đây suýt 50 năm khi hàng chục nghìn sinh viên hưởng ứng phong trào Jayaprakash Narayan năm 1974 tại bang Bihar, phản đối tình trạng tham nhũng và khó khăn kinh tế. Tuy nhiên, theo ông Ali, chưa thể chắc chắn sự thay đổi cảm xúc của thanh niên sẽ được thể hiện qua lá phiếu trong các cuộc bầu cử sắp tới, vì các yếu tố như tôn giáo, caste và bản sắc khu vực vẫn là những động lực mạnh mẽ.

Cuộc tuần hành bắt đầu trong hòa bình với việc giơ cao biểu ngữ, cờ Ấn. Thế nhưng, khi một số người biểu tình cố xâm phạm rào chắn quanh tòa nhà Quốc hội, lực lượng an ninh đã triển khai hơi cay và dùi cui, dẫn tới một số người bị thương phải nhập viện.

Ngay sau khi ông Dharmendra Pradhan tuyên bố từ chức vào cuối tuần trước, người biểu tình ăn mừng chiến thắng. Bộ trưởng Y tế J.P. Nadda cùng các quan chức cùng đại diện CJP tổ chức họp báo chung, thông báo chính phủ chấp nhận toàn bộ yêu cầu của người biểu tình, gồm cải tổ thi cử, hủy các vụ kiện chống người biểu tình và bồi thường cho gia đình các nạn nhân tự tử liên quan đến vụ lộ đề.

Dịch vụ internet di động và tàu hỏa quanh khu vực biểu tình cũng được khôi phục, một động thái khiến nhiều người ngạc nhiên do chính phủ Modi vốn được biết đến với lập trường cứng rắn.

Nhóm Cockroach Janta Party hình thành từ tháng 5 sau lời chỉ trích của Chánh án Surya Kant gọi giới trẻ thất nghiệp và các nhà hoạt động là "gián" và "ký sinh trùng". Phản kháng lại biệt danh nhục mạ này, các bạn trẻ Ấn Độ đã biến nó thành biểu tượng phong trào, thu hút hơn 22 triệu lượt theo dõi trên Instagram chỉ trong một tuần.

Phong trào đã làm lung lay hình ảnh quyền uy của Modi và sự sợ hãi đối với chính phủ, với các chuyên gia của International Crisis Group nhấn mạnh sự thất vọng lâu dài trước các vụ lộ đề thi và chính quyền thiếu đáp ứng khiến thanh niên đi đến giới hạn chịu đựng, đặc biệt trong bối cảnh thất nghiệp gia tăng.

Michael Kugelman thuộc Atlantic Council cho rằng sự tức giận của người trẻ được thể hiện mạnh mẽ trong phong trào là cảnh báo rõ ràng đối với chính phủ Modi, khi những bất mãn vốn dĩ từng rải rác nay đã bùng phát mạnh mẽ.

Giới trẻ thuộc thế hệ Z đã dùng các video Instagram Reels kết hợp nhạc hip-hop, meme và các trò chơi hài hước châm biếm Thủ tướng Modi để thu hút hàng triệu người xem cùng tham gia. Sự hài hước không chỉ làm dịu không khí căng thẳng mà còn giúp các bạn trẻ chống lại việc truyền thông chính thống cố tình gán ghép phong trào là phản quốc hay do Pakistan hậu thuẫn.

Trong suốt cuộc biểu tình, các phóng viên truyền hình chính thống gặp phải sự giễu cợt, la ó "Godi Media" (truyền thông tay sai), bị cản trở ghi hình và thậm chí bị hành hung.

Swati, 28 tuổi từ Gwalior, cho biết bố cô là người ủng hộ BJP và thuộc tổ chức Rashtriya Swayamsevak Sangh nhưng không nắm được diễn biến sự kiện do chỉ xem truyền hình chính thống. "Tôi đã tranh luận với bố về BJP từ năm 2017 nhưng không thành", cô nói. Swati cũng lên tiếng phản đối tình trạng thiếu trách nhiệm của chính phủ trong nhiều vấn đề xã hội như cơ sở hạ tầng thiếu thốn, bạo lực với các nhóm thiểu số, lao động môi trường độc hại, tai nạn lao động, thất nghiệp.

Kỹ thuật viên văn hóa Anurag Minus Verma cho rằng sự lộ đề và đàn áp biểu tình bằng hơi cay đã thôi thúc các bạn trẻ chuyển chiến lược sang "chiến tranh meme" để phản kháng một cách sáng tạo.

Kartik Verma cho biết meme đã trở thành vũ khí chính trong các cuộc biểu tình mà cả cảnh sát lẫn BJP đều không hiểu được, thể hiện sự ngắt kết nối giữa thế hệ Z và chính quyền, đồng thời BJP không theo kịp cách giao tiếp của giới trẻ hiện nay.

Thay vì phát biểu truyền thống qua truyền hình, vào đêm thứ Năm Modi đã đăng video selfie nhằm tiếp cận người trẻ nhưng Verma đánh giá cơ quan mạng xã hội của BJP đã lạc hậu, tập trung nhiều vào X và Facebook hơn là Instagram – nền tảng phổ biến hơn với thế hệ mới. Các sáng kiến văn hóa trẻ như Bhajan Clubbing hay các giải thưởng cho nhà sáng tạo của BJP cũng không thành công trong việc thu hút giới trẻ.