Quân đội Hàn Quốc suýt bắn nhầm drone của lính thủy đánh bộ Mỹ do trục trặc liên lạc

Một sự cố gần như đụng độ quân sự đã xảy ra khi máy bay không người lái (drone) của quân đội Mỹ bị binh sĩ Hàn Quốc nhắm vũ khí tập trận, sau sự cố truyền thông giữa lực lượng hai nước trong một cuộc diễn tập quân sự chung. Đồng thời, hệ thống cảnh báo sơ tán được kích hoạt gần khu vực biên giới liên Triều, gây lo ngại về an ninh trong khu vực.

Vụ việc này làm nổi bật sự cần thiết phải đánh giá lại toàn diện về sự phối hợp trong chỉ huy và điều hành giữa hai đồng minh, các quy trình hoạt động, năng lực phòng không và công tác huấn luyện lực lượng, theo nhận định của các chuyên gia quân sự.

Sự cố xảy ra trong cuộc diễn tập chung giữa lực lượng lính thủy đánh bộ Mỹ và Hàn Quốc, khi một chiếc drone do lính thủy đánh bộ Mỹ điều khiển được phóng nhằm kiểm tra các cuộc tấn công bắn thật đã chính xác trúng mục tiêu hay không. Drone này được cất cánh từ bãi tập gần sông Imjin tại Paju, tỉnh Gyeonggi, khu vực sát biên giới liên Triều.

Chiếc drone bay ở độ cao khoảng 150 mét, mức độ bay yêu cầu phải thông báo trước với Bộ chỉ huy tác chiến lục quân Hàn Quốc. Mặc dù quân đội Mỹ đã gửi thông báo và tài liệu chính thức về hoạt động drone đến các cơ quan Hàn Quốc, thông tin này không được chuyển đến các chỉ huy tiền duyên, khiến họ không biết về chuyến bay.

Do không nhận diện được chiếc drone, binh sĩ tại một cứ điểm quân sự ở tỉnh Gyeonggi ban đầu nghi ngờ đây là máy bay không xác định của Bắc Triều Tiên và hành động theo quy trình tiêu chuẩn. Bộ Quốc phòng Hàn Quốc xác nhận điều này trong một tuyên bố chính thức.

Người dân tại huyện Cheorwon, cách Seoul khoảng 80 km về phía đông bắc, đã nhận được cảnh báo khẩn cấp từ chính quyền địa phương yêu cầu tìm nơi trú ẩn đề phòng tình huống nguy hiểm. Sau đó, quân đội gửi tin nhắn thông báo tình hình đã được kiểm soát và ổn định.

Bộ Quốc phòng xác nhận chiếc máy bay bị nhầm là drone Mỹ tham gia trong cuộc tập trận chung.

Các Tham mưu trưởng liên quân Hàn Quốc đã mở cuộc điều tra về sự việc, bao gồm việc kiểm tra toàn bộ quá trình xử lý và phản ứng của Quân đoàn 1. Quân đội Mỹ tại Hàn Quốc (USFK) cũng cho biết họ đang phối hợp chặt chẽ với quân đội Hàn Quốc để làm rõ nguyên nhân vụ việc, tập trung vào quá trình phối hợp giữa các bên.

Chuyên gia Lee Il-woo từ Mạng lưới Quốc phòng Hàn Quốc cho rằng sự nhầm lẫn kéo dài khoảng 90 phút cho thấy các hạn chế trong hệ thống phòng không của Hàn Quốc, đặc biệt về khả năng nhận biết máy bay không người lái. Các radar và thiết bị giám sát hiện tại không có độ phân giải đủ cao để nhận diện chính xác các vật thể nhỏ như drone.

Bên cạnh đó, hệ thống chỉ huy và điều hành phòng không tương đối cứng nhắc, đa tầng gây cản trở phản ứng nhanh khi có sự xâm nhập từ trên không. Lực lượng tuyến đầu không được huấn luyện đủ để nhận biết trực quan máy bay cũng là yếu tố khiến sự cố kéo dài.

Trước đó, năm 2022, năm chiếc drone Bắc Triều Tiên từng vượt qua tuyến phân định quân sự vào tỉnh Gyeonggi, một trong số đó bay qua khu vực phía bắc Seoul trước khi biến mất hoặc quay trở lại phía bắc. Quân đội Hàn Quốc đã phải điều động tiêm kích và trực thăng tấn công để truy đuổi nhưng không ngăn chặn được hoàn toàn.

Chuyên gia Lee kêu gọi xây dựng một hệ thống radar phòng không mới với khả năng giám sát 360 độ bằng nhiều cảm biến nhằm ngăn chặn các vụ xâm nhập bằng drone trong tương lai.

Giới chức quân sự không tiết lộ liệu chiếc drone có bay vào vùng cấm bay gần biên giới liên Triều hay không, nơi được thiết lập theo thỏa thuận quân sự năm 2018 đã bị đình chỉ. Vùng cấm bay này được tạo ra nhằm giảm nguy cơ xung đột không chủ ý, giới hạn hoạt động bay trong khoảng cách nhất định từ khu vực phi quân sự. Tuy nhiên, do quan hệ liên Triều xấu đi, thỏa thuận đã bị đình chỉ và chưa được tái lập.

Chính quyền Tổng thống Lee Jae Myung mong muốn khôi phục vùng cấm bay nhưng tiến triển yếu do quan hệ liên Triều đóng băng. Mỹ cũng tỏ ra nghi ngại về việc tái thiết vùng cấm vì lo ngại ảnh hưởng đến việc giám sát Bắc Triều Tiên. Hiện quân đội Hàn Quốc cũng không tiến hành bay drone hoặc huấn luyện trong vòng 10 km gần đường phân định quân sự.

Điều tra viên Doo Jin-ho từ Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc gia cho rằng sự cố đã phơi bày những thiếu sót về phối hợp tác chiến giữa hai đồng minh. Ông đánh giá khả năng lớn là các chi tiết hoạt động về chuyến bay drone Mỹ không được chuyển đến đúng cách cho phía Hàn Quốc, dẫn đến cảnh báo nhầm về khả năng bắn hạ máy bay.

Bất cứ sự cố tương tự nào xảy ra trong tương lai có thể làm gia tăng sự nghi ngờ và ảnh hưởng đến niềm tin giữa hai nước đồng minh lâu năm.