Hy Lạp nỗ lực đưa đỉnh núi Olympus vào danh sách di sản thế giới của UNESCO

Hơn bốn thập kỷ đã trôi qua kể từ lần đầu tiên Evangelos Geroliolios đặt chân lên đỉnh núi Olympus, ngọn núi cao nhất Hy Lạp với độ cao 2.918 mét, nơi được ca ngợi trong thần thoại cũng như thi ca của Homer như "ngai vàng của các vị thần bất tử". Đỉnh núi này được xem là lâu đài của Zeus, cha của các vị thần, và tạo nên cảm giác vừa kỳ vĩ vừa ngập tràn huyền thoại, lịch sử mà ông Geroliolios luôn ghi nhớ sâu sắc. Hiện ông là thị trưởng Dion-Olympus, phụ trách khu vực xung quanh di tích lịch sử này.

Từ lâu, các quan chức Hy Lạp đã thúc đẩy việc công nhận Olympus là di sản thế giới của UNESCO. Đề xuất này lần đầu được đưa ra vào năm 2014, nhấn mạnh cả giá trị văn hóa và môi trường của khu vực. Khu vực rừng này cũng là rừng quốc gia đầu tiên được thành lập tại Hy Lạp năm 1938, nơi có địa hình độc đáo bao gồm rừng rậm, đồng cỏ trên núi cao, hẻm núi và các con suối, nằm gần biển. Thị trấn Litochoro nằm cách chân núi chỉ khoảng 5 km, nối liền với các bãi biển tuyệt đẹp.

Năm 1981, UNESCO công nhận Olympus là khu dự trữ sinh quyển nhờ sự đa dạng của hệ sinh thái, cây cỏ và động vật hoang dã. Đến năm 2021, khu vực này được nâng cấp thành công viên quốc gia theo sắc lệnh tổng thống, nhằm tăng cường bảo vệ môi trường quý giá. Ông Geroliolios nhấn mạnh rằng việc trở thành di sản thế giới không chỉ có ý nghĩa với người Hy Lạp mà còn dành cho cả nhân loại, góp phần giữ gìn pha trộn giữa huyền thoại và lịch sử độc đáo của nơi đây. Đây được xem là nhiệm vụ sống còn để bảo vệ môi trường này khỏi các mối nguy hại.

Tại phiên họp thứ 48 của Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO diễn ra ở Busan, Hàn Quốc, từ ngày 17 đến 29 tháng 7 vừa qua, hồ sơ của Olympus sẽ được xem xét liệu có được công nhận chính thức hay không. Hiện Hy Lạp có 21 di sản thế giới được UNESCO ghi danh, trong đó chỉ hai di sản được công nhận là hỗn hợp giữa giá trị văn hóa và thiên nhiên.

Núi Olympus ngày càng thu hút nhiều du khách, với ước tính khoảng 500.000 lượt người năm 2022 và được dự báo tiếp tục tăng sau hiệu ứng của bộ phim bom tấn ”The Odyssey” công chiếu vào tháng 7 năm nay, có nhiều cảnh quay tại Hy Lạp. Tuy vậy, ông Dimitris Pappas, phó giám đốc cơ quan quản lý công viên quốc gia Olympus, cảnh báo rằng lượng khách du lịch lớn cũng kéo theo nhiều rủi ro.

Mối nguy chủ yếu đối với khu vực là cháy rừng do biến đổi khí hậu làm tình trạng càng nghiêm trọng. Ông cho biết cần có thêm ngân sách để đầu tư nâng cao các biện pháp phòng chống cháy, đồng thời nâng cấp cơ sở hạ tầng như đường đi bộ, cầu cống để bảo vệ tốt hơn môi trường tự nhiên và an toàn cho khách tham quan. Việc công nhận của UNESCO sẽ giúp khu vực nhận được hỗ trợ kỹ thuật và tài chính nhằm bảo tồn di tích và thiên nhiên.

Ngoài ra, hồ sơ đề cử cũng nhấn mạnh tầm quan trọng tôn giáo của núi Olympus, với việc phát hiện một đền thờ cúng sát mặt đất ở một trong những đỉnh núi thấp hơn. Đây được cho là nơi cúng tế động vật theo triều đại của thần Zeus như mô tả của nhà triết học lịch sử Plutarch vào thế kỷ thứ hai sau Công nguyên. Núi còn sở hữu những nhà thờ nhỏ ở độ cao lớn nhất của thế giới Chính thống giáo Đông phương, với sự hiện diện của các tu viện Byzantine cùng các địa điểm thờ tự khác rải rác khắp các sườn núi và đỉnh cao.

Các tổ chức tư vấn quốc tế như Hội đồng Di tích và Di tích Quốc tế (ICOMOS) và Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) được cho là đã đề nghị Hy Lạp cung cấp thêm chi tiết, do đó hồ sơ dự kiến sẽ được trả lại để hoàn thiện hơn, làm kéo dài thêm thời gian chờ đợi quyết định cuối cùng. Điều này khiến lãnh đạo khu vực như ông Geroliolios lo ngại, đặc biệt trong bối cảnh khách du lịch đang ngày càng đông đúc.

Ông nhấn mạnh rằng sức chứa của Olympus đã đạt tới giới hạn và việc trở thành di sản thế giới sẽ đặt thêm trách nhiệm lớn hơn trong việc bảo vệ môi trường. Ông cũng nói rằng dù có được công nhận hay không, Hy Lạp cần nhanh chóng thực hiện các biện pháp bảo vệ cần thiết để duy trì sự cân bằng cho núi Olympus.

"Không còn thời gian để chần chừ - mọi biện pháp bảo vệ bổ sung cần phải được tiến hành ngay," ông nói.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.