Hơn một nửa người nhận Ingreso Mínimo Vital tại Tây Ban Nha đồng thời hưởng các trợ cấp công khác

Báo cáo mới nhất của Cơ quan Độc lập Giám sát Tài chính (AIReF) về Ingreso Mínimo Vital (IMV), chương trình chủ lực của Chính phủ Tây Ban Nha nhằm giảm thiểu ảnh hưởng của đói nghèo đối với những người dễ bị tổn thương, cho thấy hơn một nửa số người nhận IMV đồng thời nhận ít nhất một trợ cấp công khác. Trong năm 2024, 51% người hưởng IMV nhận đồng thời ít nhất một trợ cấp khác, trong đó 16% kết hợp cùng lúc với hai hoặc nhiều hơn các trợ cấp công cộng bổ sung.

Đáng chú ý, trợ cấp thất nghiệp là khoản được hưởng cùng phổ biến nhất, nhất là nhóm từ 52 tuổi trở lên. AIReF nhấn mạnh cần tăng cường tính nhất quán giữa IMV và các trợ cấp khác để tránh tình trạng trùng lặp và giảm hiệu quả hỗ trợ.

Báo cáo cho biết 16,6% người hưởng IMV cũng nhận trợ cấp thất nghiệp trong 12 tháng đầu tiên của quyền lợi, trong khi 17% các trường hợp nhận trợ cấp thất nghiệp sau đó đăng ký IMV. Mối quan hệ này trở nên rõ nét hơn ở nhóm trên 52 tuổi, khi trợ cấp thất nghiệp trở thành dạng trợ cấp không thời hạn gần giống như khoản trợ cấp cứu trợ cuối cùng, tồn tại song song với IMV cho đến khi nghỉ hưu.

AIReF đề nghị xem xét lại việc chi trả đồng thời hai khoản này để tránh chi trả trùng và nhằm đảm bảo mỗi nhu cầu chỉ được đáp ứng bởi một khoản trợ cấp duy nhất, góp phần nâng cao hiệu quả của hệ thống bảo trợ xã hội.

Đánh giá so sánh với các nước châu Âu cho thấy Tây Ban Nha có mức trợ cấp IMV tương đối cao nhưng kết quả về phạm vi bao phủ và giảm nghèo thấp hơn mức trung bình. Cụ thể, tỷ lệ bao phủ nghèo của IMV tại Tây Ban Nha là 31%, trong khi mức trung bình tại Liên minh châu Âu là 36%.

Trong khi đó, Tây Ban Nha còn duy trì thời gian tính thu nhập kéo dài hơn, phần lớn người hưởng có quy mô gia đình được định nghĩa rộng, và yêu cầu về điều kiện lao động thấp hơn các nước khác. AIReF cho rằng cần cập nhật các tiêu chí này để nâng cao tính hợp lý và hiệu quả của chương trình.

Báo cáo cũng cho biết đến năm 2025, số lượng người hưởng IMV tăng 16%, tỷ lệ bao phủ vươn lên 44,2%, trong khi thời gian xử lý hồ sơ giảm xuống trung bình 99 ngày. Tuy vậy, vẫn còn 52% hộ đủ điều kiện không đăng ký trợ cấp, một con số gần như không thay đổi kể từ khi IMV được triển khai.

Bên cạnh đó, có tới 51% hộ nhận trợ cấp trải qua những điều chỉnh do xem xét lại thu nhập, còn hiệu quả khuyến khích việc làm vẫn giữ nguyên so với năm 2024. AIReF chỉ ra rằng 46% người hưởng vẫn nhận trợ cấp sau 60 tháng, trong đó con số này tăng lên 57% với nhóm nhận trợ cấp gần bằng mức thu nhập tối thiểu được bảo đảm, và giảm xuống 34% với nhóm nhận thấp hơn.

Do vậy, AIReF nhấn mạnh cần tái cấu trúc khuyến khích việc làm để hỗ trợ tốt hơn việc tái tham gia thị trường lao động và giảm sự lưu lại dài hạn trong nhóm người có khả năng làm việc nhưng vẫn nhận trợ cấp IMV.

Trong lần đánh giá thứ năm và cũng là cuối cùng về IMV, AIReF đề xuất chính phủ cần củng cố sự phối hợp giữa IMV và các chính sách bảo trợ xã hội nhằm tránh trùng lặp và lãng phí nguồn lực. Cơ quan này cũng yêu cầu đơn giản hóa quy định về thu nhập và định nghĩa hộ gia đình, đồng thời khuyến khích áp dụng các hình thức cấp tự động dựa trên dữ liệu hành chính để giảm số người đủ điều kiện nhưng chưa đăng ký hưởng trợ cấp.

Thêm vào đó, AIReF kêu gọi cập nhật thời gian tính thu nhập để sử dụng dữ liệu gần đây nhằm tránh việc thường xuyên phải chỉnh sửa và hoàn trả, điều này có thể làm giảm niềm tin của người hưởng vào chương trình.

Cuối cùng, các đề xuất tập trung sửa đổi thiết kế tổng thể của IMV để xây dựng một chương trình trợ cấp nhất quán và hiệu quả, dựa trên kinh nghiệm bảo trợ xã hội của các nước châu Âu khác.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.