Tuổi thọ tăng nhưng thời gian mắc bệnh cũng kéo dài trên toàn cầu

Một nghiên cứu mới đây của nhóm khoa học tại University of Washington dựa trên dữ liệu từ dự án Global Burden of Disease đã phân tích tình trạng sức khỏe và các bệnh tật toàn cầu từ năm 1990 đến năm 2023. Kết quả cho thấy tuổi thọ trung bình từ lúc sinh ra trên thế giới đã tăng từ 64,6 năm lên 73,8 năm trong khi số năm sống khỏe mạnh chỉ tăng từ 55,9 năm lên 63,1 năm. Điều này dẫn đến việc khoảng cách bệnh tật (morbiditätslücke), tức là chênh lệch giữa tuổi thọ trung bình và tuổi thọ khỏe mạnh, đã tăng từ 8,8 năm lên 10,7 năm trong giai đoạn này.

Khoảng thời gian sống trong trạng thái sức khỏe kém tính đến năm 2023 chiếm trung bình 14,5% tổng tuổi thọ, tăng từ 13,6% năm 1990. Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng cải thiện sức khỏe cộng đồng trong tương lai không chỉ dựa vào việc tăng tuổi thọ mà còn phải nâng cao chất lượng cuộc sống, giảm thiểu những năm sống trong bệnh tật, thông qua các biện pháp phòng ngừa, quản lý bệnh mạn tính và hỗ trợ chăm sóc lâu dài.

Khảo sát cũng cho thấy mức độ ảnh hưởng của bệnh tật khác nhau giữa các khu vực và quốc gia, trong đó các nước có tuổi thọ cao thường gặp khoảng cách bệnh tật lớn hơn. Năm 2023, Mỹ có khoảng cách bệnh tật quốc gia lớn nhất với 14 năm sống trong tình trạng sức khỏe kém, theo sau là Australia (13,9 năm) và Canada (13,7 năm). Ở Đức, khoảng cách này tăng từ 10,1 năm năm 1990 lên 11,9 năm năm 2023.

Nghiên cứu cũng chỉ ra phụ nữ sống lâu hơn nam giới nhưng cũng dành nhiều năm hơn trong tình trạng sức khỏe kém. Mức chênh lệch tuổi thọ khác biệt này vào năm 2023 là 12,1 năm đối với nữ và 9,3 năm đối với nam. Điều này cho thấy tuổi thọ cao hơn ở phụ nữ đồng nghĩa với số năm sống không khỏe mạnh cũng tăng theo.

Hơn một nửa số năm sống trong tình trạng sức khỏe kém trên toàn cầu có liên quan đến một nhóm nhỏ các bệnh mạn tính không gây tử vong trực tiếp. Những bệnh này bao gồm các bệnh về hệ vận động, đặc biệt là đau lưng dưới, kế tiếp là các rối loạn tâm thần như trầm cảm và lo âu, các bệnh về giác quan đặc biệt là mất thính lực do tuổi già, các chấn thương như té ngã và một số bệnh không lây nhiễm khác.

Các nhà nghiên cứu cũng xác định nhiều năm sống trong bệnh tật có liên quan đến các yếu tố rủi ro có thể phòng tránh hoặc kiểm soát như mức đường huyết cao, chỉ số khối cơ thể (BMI) cao, suy dinh dưỡng ở trẻ em và bà mẹ, cùng thói quen hút thuốc lá.

Trước sự già hóa dân số toàn cầu, các chuyên gia kêu gọi tăng cường đầu tư vào phòng ngừa các bệnh mạn tính, đảm bảo khả năng tiếp cận các biện pháp phục hồi chức năng sau bệnh hoặc chấn thương, và hỗ trợ sức khỏe tâm thần. Đây được xem là yếu tố then chốt giúp nâng cao chất lượng tuổi già và giảm thiểu thời gian sống trong bệnh tật.

Tuổi thọ ngày càng tăng mở ra nhiều thách thức mới cho hệ thống y tế và xã hội, đòi hỏi phải có những chiến lược toàn diện hơn trong chăm sóc sức khỏe dài hạn và phòng ngừa bệnh tật để đảm bảo tuổi già không chỉ kéo dài về số lượng mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.