Hiểu về mối liên hệ giữa căng thẳng và đầy bụng

Căng thẳng là nguyên nhân phổ biến gây ra nhiều triệu chứng khác nhau như đau đầu, co cứng cơ hoặc mất ngủ. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây tại Lebanon được công bố trong bài viết trên An Nahar cho thấy đầy bụng thực sự là một trong những phản ứng rõ rệt của cơ thể trước căng thẳng, không chỉ đơn thuần do ăn quá nhiều hay ăn thực phẩm gây đầy hơi.

Một nghiên cứu mang tên "The impact of acute and chronic stress on gastrointestinal physiology and function: a microbiota–gut–brain axis perspective" đã chỉ ra rằng căng thẳng cấp tính và mãn tính đều có khả năng thay đổi chuyển động của đường ruột, ảnh hưởng đến hệ vi sinh vật đường ruột và làm tăng độ nhạy cảm của ruột. Những thay đổi này dẫn đến các triệu chứng tiêu hóa phổ biến như đầy hơi, cảm giác chướng bụng, đau bụng, táo bón hoặc tiêu chảy, đặc biệt là ở những bệnh nhân rối loạn chức năng ruột.

Căng thẳng tác động thế nào đến hệ tiêu hóa?

Nghiên cứu "Stress and the gut: pathophysiology, clinical consequences, diagnostic approach and treatment options" cũng nêu rõ rằng căng thẳng ảnh hưởng đến trục não-ruột, làm thay đổi vận động của hệ tiêu hóa và hoạt động tiết dịch của ruột, đồng thời nâng cao sự nhạy cảm của hệ tiêu hóa. Các tác động này cũng gây ra những triệu chứng tương tự như trong nghiên cứu trước đó, góp phần làm trầm trọng thêm các vấn đề tiêu hóa.

Nguyên nhân căng thẳng gây đầy bụng theo chuyên gia

Chuyên gia dinh dưỡng và giảng viên tại Đại học Holy Spirit Kaslik, Tiến sĩ Joyce Zlaqet, trong cuộc trao đổi với An Nahar, cho biết rằng căng thẳng có thể gây ra đầy bụng ngay cả khi không có sự thay đổi về chế độ ăn uống. Bà nhấn mạnh ba nguyên nhân chính:

  • Thứ nhất là sự ảnh hưởng của trục não-ruột (Gut-brain axis) liên kết giữa não và dạ dày ruột.
  • Thứ hai là sự thay đổi trong hệ vi sinh vật đường ruột, sự mất cân bằng này có thể dẫn đến tăng khí và đầy hơi, đặc biệt khi căng thẳng kéo dài gây ra sự gia tăng hormone cortisol và adrenaline. Những hormone này ảnh hưởng đến hoạt động của hệ vi sinh vật, gây viêm ruột và khó tiêu.
  • Thứ ba là các yếu tố bổ sung như thở nhanh trong cơn hoảng loạn làm tăng lượng khí nuốt vào ruột, hoặc việc nhai kẹo cao su để giảm stress cũng làm tăng không khí trong đường tiêu hóa, từ đó gây đầy bụng.

Căng thẳng cũng gây ra tiêu chảy hoặc táo bón, cả hai trường hợp này đều gây cảm giác đầy bụng. Khi cơ thể rơi vào trạng thái phản ứng "chiến đấu hay bỏ chạy" (fight or flight), chức năng tiêu hóa bị giảm tốc độ khiến khí trong ruột khó thoát ra, dẫn đến đầy hơi.

Biện pháp giảm đầy bụng do căng thẳng

Để khắc phục tình trạng đầy bụng do stress, Tiến sĩ Joyce Zlaqet đề xuất một số cách sau đây:

  • Mỗi bữa ăn nên nhai kỹ để giúp tiêu hóa dễ dàng hơn.
  • Chia nhỏ khẩu phần ăn thành nhiều bữa nhỏ trải đều trong ngày để giảm áp lực lên tiêu hóa.
  • Ăn uống chậm rãi, tránh ăn vội vàng.
  • Tập thói quen đi tiêu sau mỗi bữa ăn khoảng 10 phút để phòng ngừa táo bón.
  • Uống đủ nước, bởi nước giúp điều hòa cơ thể trong cả trường hợp tiêu chảy và táo bón.
  • Giảm các nhân tố gây căng thẳng bằng các hoạt động như thiền định, yoga hoặc tập thể dục.
  • Tránh các loại đồ uống có ga, kể cả nước có ga, vì chúng góp phần tạo khí trong ruột.
  • Không dùng thức ăn như công cụ kiểm soát cảm xúc (ăn uống theo cảm xúc), vì điều này chỉ làm tình trạng đầy bụng nặng hơn.
  • Hạn chế các thức ăn nhiều chất béo dễ gây khó tiêu và đầy hơi.
  • Đảm bảo ngủ đủ giấc giúp phục hồi chức năng tiêu hóa và giảm căng thẳng.

Những điều bổ ích từ bài viết

  • Căng thẳng làm thay đổi vận động và chức năng của đường ruột dẫn đến đầy bụng và các rối loạn tiêu hóa.
  • Hormone cortisol và adrenaline do căng thẳng gây ra ảnh hưởng tiêu cực đến hệ vi sinh vật đường ruột, gây viêm và rối loạn tiêu hóa.
  • Thở nhanh, nhai kẹo cao su trong thời gian căng thẳng cũng có thể làm tăng khí trong ruột gây đầy bụng.
  • Các bài tập giảm stress như thiền, yoga và tập thể dục giúp cải thiện các triệu chứng đầy bụng liên quan đến căng thẳng.
  • Chia nhỏ bữa ăn, nhai kỹ, uống đủ nước và tránh đồ uống có ga giúp hạn chế đầy bụng do căng thẳng.

Đăng ký bản tin QMVN

Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.