Dãy Andes không chỉ kết thúc ở Nam Mỹ mà còn nối liền với Nam Cực qua các đảo và núi dưới biển

Dãy Andes từ lâu được coi là chấm dứt ở mũi phía Nam của Nam Mỹ, tại Tierra del Fuego, khi nhìn trên các bản đồ học đường truyền thống. Tuy nhiên, khám phá địa chất hiện đại đã hé lộ một thực tế phức tạp hơn: hệ thống này không chỉ dừng lại ở phần địa hình nổi mà còn bao gồm một mạng lưới kiến tạo sâu rộng dưới đại dương Nam cực, thực sự nối dài thẳng đến Nam Cực.

Sự liên kết này được gọi là Vòng cung Scotia, gồm các đới núi dưới biển, các khối đất và bãi đá tạo nên một cầu nối địa chất liên tục giữa Nam Mỹ và Nam Cực. Việc này xảy ra do tương tác liên tục giữa các mảng kiến tạo Nam Mỹ, Nam Cực, Scotia và Sandwich của Nam Đại Dương.

Trên hành trình dưới nước của Vòng cung Scotia, nhiều dãy núi ngầm hiện lên tạo nên các quần đảo mang tên tuổi nổi bật như đảo de los Estados, Georgia del Sur, các đảo Sandwich del Sur, Orcadas del Sur và Shetland del Sur. Một nghiên cứu mới nhất phân tích Vòng cung Scotia là một vòng lượn bao gồm núi và các dãy núi dưới nước, trong đó một phần nhỏ đã nổi lên mặt biển, kết nối hai khối địa hình liền kề.

Khi Vòng cung này chạm tới đất liền Nam Cực, nó xuất hiện dưới tên gọi “Antartandes” tại bán đảo Nam Cực. Cả hai hệ thống núi này có chung nguồn gốc địa chất, cấu tạo đá và quá trình phát triển địa động lực học, tuy không phải là dãy núi liên tục dưới biển mà là hệ thống orogeny bị phân mảnh do sự xuất hiện của Eo biển Drake và biển Scotia cách đây hàng triệu năm.

Nghiên cứu với phần mềm mô phỏng địa chất GPlates đã tái tạo lại hơn 180 triệu năm lịch sử địa động lực học khu vực. Qua đó, người ta phát hiện quá trình trượt chìm tại đảo Sandwich del Sur bắt đầu khoảng 80 triệu năm trước, trong khi sự mở rộng ban đầu của Eo biển Drake diễn ra cách đây khoảng 50 triệu năm, do điều chỉnh kiến tạo các mảng địa chất.

Phân tích chỉ ra rằng, một số mảnh vỏ trái đất của Nam Mỹ và Nam Cực cuối cùng đã hội tụ trong cùng một mảng kiến tạo chính. Hiện tượng tách lớp vỏ này cho phép chuyển dịch phần vỏ đại lục Nam Mỹ sang mảng chính, giải thích cho sự hiện diện những hòn đảo và tiểu lục địa có đặc điểm địa chất giống nhau nằm rải rác trên đại dương Austral.

Sự phân tách đáy biển tiến triển này cũng góp phần thiết yếu vào việc hình thành Dòng hải lưu vòng quanh Nam Cực, một nhân tố quan trọng điều phối nhiệt độ trên hành tinh. Chính sự mở rộng của vùng biển này đã làm thay đổi dòng tuần hoàn đại dương, gây ra sự cô lập của lục địa băng giá, sự kiện nổi bật ảnh hưởng đến khí hậu toàn cầu.