Tình hình an ninh Brazil: giảm tử vong bạo lực nhưng vấn nạn feminicídio và bạo lực cảnh sát vẫn tồn tại

Anuário Brasileiro de Segurança Pública 2026 vừa được công bố đã ghi nhận một bước tiến quan trọng trong công tác an ninh tại Brazil. Lần đầu tiên trong 20 năm, tỷ lệ tử vong do các vụ bạo lực giảm xuống dưới mức 20 người trên 100.000 dân, từ mức 31,2 người/100.000 dân của năm 2017. Mặc dù vậy, con số này vẫn còn cao hơn rất nhiều so với các quốc gia khác như Nhật Bản (0,3), Ý và Hàn Quốc (dưới 0,7) hay Hoa Kỳ (khoảng 4,0). Đây là cải thiện đáng kể nhưng cảnh báo về tình trạng an ninh vẫn còn nghiêm trọng tại Brazil.

Tuy tổng thể có sự giảm sút, nhưng feminicídio (giết phụ nữ dựa trên giới tính) và bạo lực cảnh sát lại không có dấu hiệu giảm tại Brazil, hai mặt biểu trưng cho sự tàn bạo thể chế hóa. Số liệu cho thấy trong một thập niên, lực lượng cảnh sát Brazil đã gây ra cái chết cho 60.558 người, với trung bình 18 người tử vong do bạo lực cảnh sát mỗi ngày vào năm 2025. Sự thiếu vắng các biện pháp khắc phục cho vấn đề này càng làm tăng sự bất an và phẫn nộ trong xã hội.

Dù các con số và thống kê đóng vai trò quan trọng, với nhiều người, những dữ liệu khô khan đó khó có thể tạo thành sự đồng cảm sâu sắc do thiếu tính cụ thể. Vì vậy, một số nghệ sĩ đã thực hiện những dự án nhằm chuyển đổi các con số thống kê thành trải nghiệm vật lý và cảm xúc cụ thể. Ví dụ như dự án của David Garrett và nhóm của ông thuộc Viện Sự kiện Cơ bản (Institute for Primary Facts). Họ đã in ra toàn bộ 3,5 triệu trang hồ sơ điều tra về mạng lưới tội phạm của kẻ buôn bán tình dục Jeffrey Epstein tại Mỹ, sau đó đóng thành 3.437 tập sách, mỗi tập 800 trang, trưng bày tại Manhattan, New York gần nơi Epstein được phát hiện tử vong. Mục đích nhằm giúp người xem nhận ra quy mô và tàn ác của các tội phạm qua sự hiện diện vật lý của tài liệu.

Triển lãm có tên Donald J. Trump và Jeffrey Epstein Memorial Reading Room, một phần không thể thiếu của đó là bảng timeline liên quan đến mối quan hệ giữa Donald Trump và Epstein. Dù Trump chưa bao giờ chính thức bị điều tra về mối quan hệ này, tên ông xuất hiện đến 38.000 lần trong các tài liệu cùng với nhiều nhân vật trong chính quyền của ông.

Triển lãm di chuyển đến thủ đô Washington và tiếp tục trở nên điểm dừng chân quan trọng nhằm đánh thức sự thấu hiểu của cộng đồng trước những tội ác được che giấu. Ngoài ra, về mặt tưởng niệm, triển lãm thắp 1.400 ngọn nến vàng tượng trưng cho mỗi nạn nhân của Epstein và cộng sự.

Bên cạnh đó, tác phẩm Wall of Tears (Bức tường nước mắt) do nghệ sĩ Phil Buehler thực hiện cũng trở thành biểu tượng đầy cảm xúc. Một bức tường dài 15 mét, cao 3 mét ở Brooklyn, New York, được dán tên của 18.457 trẻ em tử vong tại Gaza trong khoảng thời gian từ 7/10/2023 đến 19/6/2025. Bảng tên liệt kê theo thứ tự thời gian kèm thông tin giới tính và biểu tượng đặc biệt cho trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi.

Trước đó, 14 năm trước, ở Sarajevo, một sắp đặt nghệ thuật gồm 11.541 chiếc ghế đỏ trên con đường chính thành phố tưởng nhớ các nạn nhân cuộc vây hãm thành phố trong cuộc chiến tranh Balkan, trong đó có 1.500 trẻ em, đã làm dậy lên sự nhức nhối và lời cảnh tỉnh về sự im lặng trước thảm họa.

Kết luận: Các sáng kiến nghệ thuật này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuyển dữ liệu khô cứng thành trải nghiệm có tính cảm xúc, giúp nâng cao nhận thức xã hội và kêu gọi hành động trước các vấn đề bạo lực và bất công.