Bí ẩn vàng Atahualpa nằm đâu ở Mỹ Latinh: Kho báu không về Peru

Năm 1533, việc bắt giữ và xử tử vua Atahualpa đánh dấu một bước ngoặt trọng đại trong sự sụp đổ của đế chế Tahuantinsuyo (Inca). Theo đó, Atahualpa từng hứa sẽ lấp đầy ba gian hàng bằng vàng để đổi lấy sự tự do từ tay Francisco Pizarro và quân đội Tây Ban Nha. Dù phần lớn số vàng này đã được giao nộp cho người châu Âu, vẫn tồn tại câu chuyện về một phần kho báu bị giấu kín, truyền thuyết này đã được nhiều nhà sử học như John Hemming, tác giả của "The Conquest of the Incas" nhấn mạnh là tách biệt khỏi số vàng chuộc thực tế do thiếu căn cứ tài liệu xác thực.

Sự huyền bí về phần vàng chưa được tìm thấy càng được khuấy động bởi phim tài liệu Llanganati , do Isabel Dávalos và nhà thám hiểm Jorge Juan Anhalzer thực hiện. Tác phẩm này ghi lại hành trình khám phá theo bản đồ cổ tìm kiếm dấu tích kho báu hoàng gia trên khắp vùng Mỹ Latinh.

Phim tài liệu chỉ ra rằng kho vàng quý giá vẫn nằm trong dãy núi Llanganates, thuộc lãnh thổ Ecuador, trải dài qua các tỉnh Cotopaxi, Tungurahua, Pastaza và Napo. Khu vực này nổi tiếng với rừng mây dày đặc, đồng cỏ cao nguyên và những hồ nước sâu khó tiếp cận, bảo vệ sự giàu có mà không hề đến được thành phố Cajamarca nơi diễn ra sự kiện lịch sử.

Trong quá trình thực hiện, đoàn thám hiểm dưới sự dẫn dắt của Jorge Juan Anhalzer đã sử dụng hình ảnh chụp từ trên cao kết hợp với các bản đồ từ thời thuộc địa để tìm kiếm con đường lịch sử từng vận chuyển kho báu.

Truyền thuyết lưu truyền rộng rãi từ các nguồn cổ kể rằng tướng quân Inca Rumiñahui đã chỉ huy một đoàn lữ hành khổng lồ tiến về phía bắc. Khi nhận tin vua Atahualpa bị hành quyết, ông đã cố gắng bảo vệ kho báu vô giá này bằng cách chôn hoặc ném vào các hồ nước, từ chối để lọt vào tay các chinh phạt Tây Ban Nha.

Dù chưa có chứng cứ khảo cổ xác nhận thực tế, dãy Llanganates vẫn thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu và khách du lịch vì địa hình hiểm trở với sương mù dai dẳng và đất đai bùn lầy khiến việc khám phá thực sự khó khăn.

Số vàng mà Atahualpa tập hợp tại Cajamarca cuối cùng được nung chảy thành thỏi để phân chia cho Francisco Pizarro, các binh lính và vương triều Tây Ban Nha. Hành động này đồng nghĩa với việc nhiều tác phẩm nghệ thuật và đồ dùng nghi lễ của người Inca bằng vàng đã bị mất sạch, tạo ra một lượng kim loại quý khổng lồ được ghi lại bởi nhà sử học Pedro Cieza de León.

Sau khi thiết lập quyền kiểm soát tại đế chế Inca, thực dân Tây Ban Nha đẩy mạnh việc khai thác khoáng sản thông qua các hệ thống lao động cưỡng bức như encomienda và mita. Mặc dù vàng là tài nguyên chủ đạo thời đầu chinh phục, bạc đã nhanh chóng chiếm vị trí trung tâm kinh tế khi phát hiện những mỏ lớn như tại Potosí, trở thành nguồn tài chính chủ yếu cho chính quyền Tây Ban Nha trong các thế kỷ 16 và 17.

Cuối cùng, các đoàn tàu của Hạm đội Tây Ấn đã vận chuyển các kim loại quý này qua Đại Tây Dương tới các cảng Sevilla và Cádiz, phục vụ cho các chiến dịch quân sự và hoạt động tài chính. Trong khi đó, phần kho báu bí ẩn chưa từng đến tay châu Âu vẫn là một bí ẩn chưa có lời giải, kích thích những cuộc thám hiểm và nghiên cứu hiện đại.