Vở opera The Oresteia tại Sydney: Bi kịch máu lửa đả động nỗi đau và công lý Hy Lạp cổ đại

Những cuộc đấu tranh về tham vọng, dục vọng, sự hy sinh và cái chết, cùng vòng xoáy báo thù và công lý không ngừng lặp lại được tái hiện sống động trong The Oresteia – vở opera vừa được biểu diễn tại Carriageworks, Sydney. Đây là một phần trong làn sóng mới đang làm sống lại các tác phẩm kịch Hy Lạp cổ đại qua nhiều hình thức nghệ thuật khác nhau trên thế giới, điển hình như Robert Icke với Oedipus tại Broadway hay Simon Stone với The Oresteia tại London.

Vở diễn của Sydney Chamber Opera do Liza Lim sáng tác năm 1993, được đạo diễn bởi Imara Savage, chọn hình thức opera như một phương tiện lý tưởng để khai thác sâu sắc những cảm xúc mãnh liệt của bi kịch cổ đại. Nội dung phản ánh câu chuyện về nhà vua Agamemnon đã hy sinh con gái mình để giành chiến thắng trong chiến tranh, người vợ Clytemnestra sau đó lên kế hoạch giết chồng để trả thù sau một thập kỷ, và Orestes – người con trai đã giết mẹ mình và bị săn đuổi bởi các nữ thần Furies để nhận công lý.

Phần biểu diễn không chỉ là âm thanh mà còn là sự biểu đạt cơ thể mãnh liệt. Các ca sĩ kiêm diễn viên vật lộn với nội tâm dữ dội của nhân vật bằng sự rung chuyển, động tác giằng xé, giúp tái hiện sự đau đớn, giận dữ và sợ hãi chất chứa trong bi kịch gia tộc. Âm thanh như những cơn co thắt dữ dội tuôn trào từ sâu bên trong, xen lẫn những tiếng rên rỉ và sự run rẩy qua từng câu hát.

Bối cảnh được khắc họa như một phòng tang lễ ám ảnh, kết hợp yếu tố hình ảnh kinh dị lấy cảm hứng từ phim ảnh của David Lynch, Stanley Kubrick và Severance tạo nên cảm giác ngột ngạt không lối thoát. Nhân vật Cassandra – người tiên tri tiên đoán mọi biến cố – ngồi nơi trung tâm, với một cô gái trẻ mặc váy cưới trắng ngồi bên cạnh như biểu tượng cho số phận định sẵn của chính mình.

Liza Lim đưa vào loạt nhạc cụ phong phú và lạ lẫm như đàn guitar điện, saz Thổ Nhĩ Kỳ qua thiết bị tổng hợp, và steel pan, bên cạnh những cách chơi nhạc cụ truyền thống không thể đoán trước, tạo nên một không gian âm nhạc vừa thử thách vừa mê hoặc. Giọng hát được sử dụng một cách kỳ lạ, kéo dãn, rít lên như tiếng khóc và âm thanh thét lên sáng lạng, mang lại độ chân thực cho cảm xúc nhân vật.

Chỉ huy dàn nhạc Jack Symonds và dàn nghệ sĩ ELISION Ensemble gồm 11 thành viên biểu diễn sát gần khán giả tại Bay 20, Carriageworks, đem tới những màn trình diễn công phu và kỹ thuật cao. Sáu ca sĩ chính, trong đó có các gương mặt quen thuộc của Sydney Chamber Opera như Jane Sheldon, Jessica O’Donoghue, Simon Lobelson và Mitchell Riley, không chỉ thể hiện khả năng thanh nhạc mà còn tham gia các động tác đòi hỏi thể lực và tính biểu cảm mạnh mẽ.

Phông nền sân khấu của Charles Davis cùng ánh sáng do Alexander Berlage thiết kế đem lại hình ảnh sống động, lôi cuốn, với những chiếc ghế rải rác, ánh đèn chùm lung linh và tấm thảm đỏ bị bóc ra để lộ lớp đất phía dưới. Những hình ảnh này phản chiếu chu kỳ sống chết: chôn cất, khai quật, hoa nở trên ngôi mộ, và sự xoa dịu của các nữ thần báo thù.

Bản chuyển thể dựa trên bản dịch nổi tiếng của Tony Harrison cô đọng ba phần kịch của Aeschylus chỉ trong vòng một tiếng, nhưng độ sâu và sức nặng của câu chuyện khiến người xem khó thể tin thời gian lại qua nhanh như vậy. Tuy nhiên khán giả nên chuẩn bị trước về dàn nhân vật và cốt truyện cơ bản do phần lời kịch mang tính chất thơ ca và nghi lễ, có thể khó nắm bắt nếu không tìm hiểu trước.

Trong bối cảnh hậu đại dịch Covid-19 và cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt hiện nay, nhiều đơn vị nghệ thuật và khán giả trở nên thận trọng hơn với các tác phẩm mới. Sân khấu chính thường ưu tiên những tác phẩm kinh điển, chuyển thể từ các bản quyền nổi tiếng hoặc có tên tuổi lớn, khiến những dự án hoài bão mới thường bị hạn chế về thời gian và kinh phí phát triển. The Oresteia của Liza Lim là một trong số ít tác phẩm quy mô lớn được thực hiện thành công với sự đầu tư kỹ lưỡng, mang lại trải nghiệm nghệ thuật độc đáo hiếm có.

Vở opera đang được trình diễn tại Carriageworks, Sydney, tiếp tục đến hết ngày 31 tháng 7, mời gọi khán giả trải nghiệm một cuộc hành trình sâu sắc qua những lớp cảm xúc đầy sức nặng của lịch sử và văn hóa Hy Lạp cổ đại.