Các nhà hoạt động nhân quyền phản đối thỏa thuận hạt nhân Mỹ - Saudi Arabia thiếu trách nhiệm

Ngày 23/7, tại Geneva, đại diện của Chiến dịch Quốc tế Xóa bỏ Vũ khí Hạt nhân (ICAN) – tổ chức từng đoạt giải Nobel Hòa bình – đã lên tiếng chỉ trích thỏa thuận hợp tác về năng lượng hạt nhân giữa Hoa Kỳ và Saudi Arabia là cực kỳ thiếu trách nhiệm. Theo Alicia Sanders-Zakre, phát ngôn viên của ICAN, thỏa thuận này đặt dấu hỏi lớn về cam kết của Washington trong việc ngăn chặn sự phổ biến của vũ khí hạt nhân trên thế giới.

Bà Sanders-Zakre nhấn mạnh thêm rằng giao thức bổ sung (Additional Protocol) là tiêu chuẩn cao nhất trong việc thanh tra hạt nhân quốc tế, và yêu cầu Saudi Arabia cùng mọi quốc gia khác sở hữu cơ sở hạt nhân phải nhanh chóng thương thảo và ký kết giao thức này với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) để tăng cường minh bạch và kiểm soát.

ICAN kêu gọi phía Washington cân nhắc lại quyết định hợp tác và yêu cầu Hạ viện Mỹ tham gia để đảm bảo bổ sung vào thỏa thuận các biện pháp bảo vệ mạnh mẽ nhất nhằm ngăn chặn nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân. Đây là một bước đi nhằm hạn chế các nguy cơ về an ninh khu vực và toàn cầu tiềm tàng liên quan đến chương trình hạt nhân của Saudi Arabia.

Trước đó, Bộ Năng lượng Mỹ vào ngày 22/7 đã công bố thỏa thuận giữa Mỹ và Saudi Arabia nhằm hỗ trợ chương trình năng lượng hạt nhân hòa bình của vương quốc này. Thỏa thuận dự kiến kéo dài nhiều thập kỷ, tạo cơ hội thuận lợi để các công ty Mỹ tham gia sâu rộng vào thị trường năng lượng hạt nhân Saudi Arabia.

Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định thỏa thuận này không cho phép Saudi Arabia tiến hành làm giàu uranium và không nhằm mục đích phục vụ cho mục đích quân sự. Ngoài ra, ông Trump nhấn mạnh việc Mỹ sẽ phê chuẩn thỏa thuận trên điều kiện Saudi Arabia ký hiệp định Abraham Accords, qua đó chính thức hóa quan hệ với Israel.

Thỏa thuận hợp tác phát triển năng lượng hạt nhân giữa hai quốc gia được đánh giá là bước tiến nhằm thúc đẩy nguồn năng lượng sạch và phát triển kinh tế, nhưng cũng gây nhiều tranh luận xoay quanh các tiêu chuẩn an ninh, minh bạch và ngăn chặn rủi ro phổ biến hạt nhân ở khu vực Trung Đông.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.