Mỹ công bố thỏa thuận hạt nhân dân sự với Saudi Arabia giữa căng thẳng vùng Vịnh

Vào ngày 23/7/2026, Hoa Kỳ chính thức công bố việc ký kết một thỏa thuận mang tính bước ngoặt với Saudi Arabia, mở đường cho phát triển một chương trình hạt nhân dân sự tại quốc vương vùng Vịnh. Thỏa thuận này do Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright và người đồng cấp Saudi Arabia, Hoàng tử Abdulaziz bin Salman ký kết, nhằm thúc đẩy các mục tiêu kinh tế và chiến lược ưu tiên trong nhiều thập kỷ tới, đồng thời bao gồm các biện pháp nghiêm ngặt để ngăn chặn việc phổ biến vũ khí hạt nhân.

Bộ Năng lượng Mỹ khẳng định rằng đây là nền tảng pháp lý cho một hợp tác trị giá đa tỷ USD giữa hai bên, tập trung cả vào phát triển kinh tế và vấn đề không phổ biến hạt nhân.

Thỏa thuận được công bố trong bối cảnh quan hệ Mỹ và Iran đang trong tình trạng chiến tranh, một phần nguyên nhân liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran, vốn là điểm mâu thuẫn lớn giữa hai nước và làm đình trệ các cuộc đàm phán hòa bình. Đây cũng là bối cảnh kéo theo những quan ngại về sự ổn định của khu vực Trung Đông và nguy cơ xảy ra một cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân trong vùng.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ, tại một hội nghị ở Manila, Thượng nghị sĩ Marco Rubio đã bác bỏ các lo ngại liên quan đến phổ biến hạt nhân, nhấn mạnh rằng Washington sẽ không chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào có rủi ro dẫn đến phổ biến vũ khí hạt nhân.

The Wall Street Journal từng đưa tin thỏa thuận có thể cho phép các công ty Mỹ xây dựng cơ sở làm giàu uranium tại Saudi Arabia, tuy nhiên Bộ Năng lượng Mỹ không xác nhận thông tin này khi được hỏi. Thỏa thuận sẽ được trình lên Quốc hội Mỹ xem xét, nhưng do Quốc hội do đảng Cộng hòa kiểm soát, việc trì hoãn thực thi là khó xảy ra.

Nhiều nghị sĩ từ cả hai đảng cũng như chính phủ Israel tỏ ra lo ngại về một chương trình hạt nhân dân sự tại Saudi Arabia, bởi khả năng nó sẽ dần được chuyển hóa thành phát triển vũ khí hạt nhân. Saudi Arabia cũng khẳng định quyền theo đuổi chương trình hạt nhân dân sự của mình tương tự như Iran và từng ký một thỏa thuận phòng thủ với Pakistan, quốc gia có vũ khí hạt nhân.

Khu vực Trung Đông vốn đã đầy biến động, đặc biệt với các cuộc xung đột giữa Saudi Arabia và lực lượng Houthi tại Yemen. Trong tháng 5/2026, một cuộc tấn công bằng drone đã đánh trúng một nhà máy phát điện gần nhà máy hạt nhân Barakah của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, nhà máy hạt nhân duy nhất ở thế giới Ả Rập, gây ra hỏa hoạn.

Căng thẳng Mỹ-Iran kéo theo các hành động mới giữa các bên liên quan, trong đó lực lượng Houthi đe dọa phong tỏa các cảng của Saudi Arabia, làm dấy lên lo ngại về khả năng gián đoạn nguồn cung dầu mỏ trên thị trường quốc tế. Các cuộc đụng độ kể từ đầu năm 2026 đã đặt lại câu hỏi về hiệu quả của các thỏa thuận đình chiến từ năm 2022.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.