Israel đối mặt với lựa chọn giữa cuộc tấn công tiếp theo hay đòn chiến lược vào Iran

Ngay trước cuối tuần, Israel đã nâng cao mức độ sẵn sàng của lực lượng phòng không và tăng cảnh báo tại các khu vực trọng yếu, chuẩn bị đối phó với khả năng leo thang căng thẳng với Iran. Các chính quyền địa phương đã mở cửa các hầm trú ẩn công cộng, tuy nhiên đây chủ yếu là biện pháp phòng ngừa, chưa phải lệnh sơ tán rộng rãi cho dân thường. Quân đội Israel (IDF) cũng đang chuẩn bị nhiều phương án để ứng phó với tình hình biến động khó lường.

Trong những ngày gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục gia tăng áp lực lên Iran thông qua các tuyên bố và cảnh báo đanh thép. Tâm điểm của vấn đề là việc Washington đang cân nhắc bước đi tiếp theo, khi Trump đe dọa một chiến dịch quân sự quy mô lớn hơn "Sư tử gầm thét" (Roaring Lion) và tuyên bố Mỹ có thể bắt đầu hoạt động mà không cần Israel, nhưng sẽ kêu gọi Israel tham gia trong vòng vài phút nếu cần thiết.

Giới chức Israel nhận định đây là tín hiệu cho thấy khả năng tiến hành một cuộc tấn công quy mô rộng đang ngày càng gần. Tuy nhiên, họ cũng thừa nhận chính sách của Trump rất khó đoán, nhiều kế hoạch từng được lên sát giờ cũng bị thay đổi hoặc hủy bỏ đột ngột.

Sự phối hợp giữa Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) với quân đội Israel hiện rất chặt chẽ, đạt trình độ tương tự như trước chiến dịch "Sư tử gầm thét". Chiến dịch trước đã giúp nâng cao đáng kể năng lực phối hợp giữa hai bên, tạo thuận lợi cho các hoạt động chung nếu xung đột bùng phát.

Israel rất chủ động nắm bắt kế hoạch quân sự Mỹ và chuẩn bị kỹ lưỡng. Tuy nhiên, trong giới lãnh đạo quốc phòng Israel, họ nhìn nhận yếu tố không thể kiểm soát là quyết định cuối cùng của Tổng thống Trump, khi ông có thể thay đổi kế hoạch vào phút cuối.

Vấn đề then chốt với Israel không chỉ đơn thuần là có tiến hành cuộc tấn công hay không, mà là mục tiêu của cuộc tấn công đó là gì. Israel không muốn một vòng xung đột giới hạn kéo dài vài ngày với các đòn đánh, phóng tên lửa và tuyên bố rồi cuối cùng mọi thứ lại trở về điểm xuất phát cũ.

Trải qua nhiều năm chiến tranh căng thẳng, với quân đội và hệ thống phòng không bị chịu đựng mạnh mẽ, Israel không muốn tham gia một vòng đối đầu nữa chỉ để đạt được chiến thắng mang tính chiến thuật. Mục tiêu lớn hơn là tạo ra sự thay đổi thực sự.

Những quan chức Israel phân tích nếu quyết định triển khai chiến dịch đáng kể, thì chỉ tấn công các mục tiêu quân sự, các bãi tên lửa hay cơ sở hạt nhân là chưa đủ để tạo ra sự đột phá chiến lược. Thay vào đó, gây tổn hại đáng kể đến các hệ thống cơ sở hạ tầng và năng lượng trọng yếu của Iran có thể tạo ra áp lực lớn hơn.

Iran là nước lớn với nền kinh tế phức tạp, vốn đang suy yếu và phụ thuộc lớn vào hạ tầng năng lượng cho hoạt động của nền kinh tế, công nghiệp và khả năng duy trì chiến tranh. Việc làm gián đoạn những hệ thống này không chỉ là thành tựu quân sự mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến kinh tế và sức bền của chính quyền Iran trong dài hạn.

Tuy nhiên, tấn công cơ sở hạ tầng chiến lược cũng đồng nghĩa với nguy cơ khiến cuộc xung đột bùng phát mạnh mẽ hơn, khi có thể đánh thức phản ứng dữ dội của Iran nhằm vào Israel, quân đội Mỹ và lợi ích Mỹ trong khu vực. Iran có thể huy động mạng lưới các nhóm tay súng thân cận để mở rộng chiến sự sang nhiều mặt trận khác.

Vì vậy, mọi quyết định của Tổng thống Trump không chỉ là có tiến hành tấn công hay không mà còn là xác định mục tiêu cuối cùng: chỉ là vòng giao tranh mới hay là đòn đánh làm thay đổi căn bản cán cân chiến lược trong khu vực.

Israel nhận thức rõ rằng một cuộc tấn công hạn chế có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho Iran, nhưng cũng có thể bị Tehran khắc phục dễ dàng bằng việc tái thiết cơ sở hạ tầng, phục hồi năng lực và trở lại quỹ đạo ban đầu.

Chi phí cho một vòng chiến mới không chỉ được đo bằng thiệt hại quân sự trực tiếp mà còn ở việc huy động dự bị, thi hành các chiến dịch lớn của không quân, tiêu hao thiết bị đắt giá, hao mòn phi công và sự xáo trộn đời sống dân sự cùng nguồn lực cho các mặt trận khác.

Chính vì vậy, Israel không muốn bước vào một chiến dịch mới trừ khi có mục đích rõ ràng và kết quả cụ thể, nhằm tạo ra sự thay đổi thực chất. Sự khác biệt giữa một vòng giao tranh và một chiến dịch chiến lược nằm ở chỗ vòng giao tranh có thể kết thúc bằng một lệnh ngừng bắn, trong khi chiến dịch chiến lược phải làm thay đổi thực tế ngay cả sau khi các phi đội trở về căn cứ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.