Số năm sống trong tình trạng sức khỏe kém tăng theo tuổi thọ toàn cầu

Một nghiên cứu quốc tế công bố trên tạp chí The Lancet Public Health cho thấy tuổi thọ của con người trên toàn thế giới đã tăng đáng kể trong giai đoạn từ năm 1990 đến 2023. Trung bình, những người sinh ra vào năm 1990 có tuổi thọ trung bình 64,6 năm, nhưng đến năm 2023 con số này đã tăng lên 73,8 năm, tương đương gần 10 năm nhiều hơn. Dù vậy, số năm sống trong điều kiện sức khỏe tốt chỉ tăng từ 55,9 năm lên 63,1 năm, tăng khoảng 7,2 năm, thấp hơn đáng kể so với tổng tuổi thọ.

Kết quả này đồng nghĩa nhiều người trên thế giới vẫn phải trải qua nhiều năm cuối đời với tình trạng bệnh tật hoặc sức khỏe không ổn định. Tỷ lệ phần trăm thời gian sống kém sức khỏe cũng tăng từ 13,6% vào năm 1990 lên 14,5% năm 2023 theo dữ liệu nghiên cứu.

Các nhà nghiên cứu, đứng đầu là Christopher Murray từ Viện Đánh giá và Đo lường Y tế thuộc Đại học Washington, đã phân tích dữ liệu từ 204 quốc gia và vùng lãnh thổ để đánh giá tuổi thọ và số năm sống khỏe mạnh của người dân. Họ nhận thấy khoảng cách giữa tổng tuổi thọ và số năm sống khỏe mạnh (gọi là "khoảng cách bệnh tật") thường lớn ở những quốc gia có tuổi thọ cao.

Ví dụ, tại Mỹ, khoảng cách này là 14 năm; ở Australia là 13,9 năm; Canada là 13,7 năm. Trong khi đó, các quốc gia ở châu Phi hạ Sahara có khoảng cách ngắn hơn, chỉ khoảng 9 năm. Ở Đức, tuổi thọ tăng từ 75,6 năm năm 1990 lên 80,9 năm năm 2023, nhưng khoảng cách sức khỏe cũng tăng từ 10,1 năm lên 11,9 năm.

Phân tích theo giới tính cho thấy phụ nữ trên toàn cầu sống lâu hơn nam giới nhưng lại phải chịu nhiều năm sống trong tình trạng sức khỏe kém hơn. Trung bình năm 2023, khoảng cách sức khỏe của nữ là 12,1 năm, trong khi ở nam là 9,3 năm, theo phát biểu của đồng tác giả Catherine Bisignano.

Các vấn đề về vận động, đặc biệt đau lưng dưới, cùng các rối loạn tâm thần như trầm cảm và lo âu đóng vai trò quan trọng trong việc kéo dài thời gian sống trong sức khỏe kém. Nhiều tình trạng bệnh tật hiện nay có thể phòng tránh được, vì chúng có liên quan đến các yếu tố như đường huyết cao, béo phì, thiếu dinh dưỡng và hút thuốc lá.

Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao nguồn lực đầu tư cho các chương trình phòng ngừa và cải thiện chăm sóc cho bệnh nhân mãn tính nhằm giảm thiểu những năm sống trong tình trạng sức khỏe không tốt. Điều này được xem là cách thức thiết yếu để không chỉ kéo dài tuổi thọ mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân toàn cầu.

Nghiên cứu do nhóm của Christopher Murray tiến hành dựa trên dữ liệu tổng hợp từ 204 quốc gia và vùng lãnh thổ giai đoạn 1990-2023, cung cấp cái nhìn toàn diện về xu hướng sức khỏe và tuổi thọ ở quy mô toàn cầu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.