Chuyên gia Bob Kabamba Kazadi nhận định về cuộc đối thoại quốc gia ở Cộng hòa Dân chủ Congo trước năm 2028

Vào ngày thứ Sáu, giáo sư khoa học chính trị Bob Kabamba Kazadi, người giảng dạy tại Đại học Liège từ năm 2001 và chuyên gia về quá trình dân chủ hóa cũng như hệ thống bầu cử ở những quốc gia dễ tổn thương, đã chia sẻ quan điểm của mình trong buổi phát trực tiếp Space live do Stanis Bujakera Tshiamala tổ chức. Ông đã trình bày cái nhìn phê phán về cuộc đối thoại quốc gia toàn diện mà Tổng thống Félix Tshisekedi công bố, coi đây chủ yếu như một chiến lược trước thềm bầu cử năm 2028 ở Cộng hòa Dân chủ Congo.

Trước hết, giáo sư Kabamba đặt vấn đề vào bối cảnh rộng hơn, nhấn mạnh rằng nhu cầu người dân Congo phải đối thoại nhằm giải quyết các vấn đề cấp bách như khủng hoảng an ninh tại miền Đông đã được khuyến nghị nhiều lần. Các lời kêu gọi này được đưa ra trong các cuộc họp ở nhiều thủ đô lớn tại châu Phi, châu Âu, châu Á và Hoa Kỳ, đồng thời được phản ánh ở cấp độ Liên Hợp Quốc, Liên minh châu Phi, và các tổ chức khu vực như CEEAC, EAC, hay SADC. Tuy nhiên, phía chính phủ Congo từ chối hoặc không phản hồi tích cực các đề xuất đối thoại này, theo giáo sư phát biểu.

Giáo sư Kabamba đặt câu hỏi về việc tại sao vào tháng 7 năm 2026, đột ngột chính quyền lại triệu tập đại diện các tôn giáo để thông báo về cuộc đối thoại toàn diện thông qua lời của Đức cha Ambongo. Ông cho rằng thời điểm này không thể tách rời khỏi kế hoạch do Ủy ban Bầu cử Quốc gia (CENI) công bố, chi tiết các bước chuẩn bị tiến hành bầu cử. Tính đến thời điểm hiện tại, chỉ còn 17 tháng trước khi kết thúc nhiệm kỳ của tổng thống, thời gian này được đánh giá là quá ngắn để CENI có thể tổ chức cuộc bầu cử một cách hiệu quả.

Do đó, theo ông Kabamba, chính quyền đang đối diện với hai lựa chọn nếu không thể tổ chức bầu cử đúng hạn. Thứ nhất là sửa đổi Hiến pháp hiện hành, đặc biệt là quy định ngăn Tổng thống Félix Tshisekedi tái tranh cử nhiệm kỳ thứ ba. Việc này có thể thực hiện thông qua một cuộc đảo chính tuyên bố lật đổ trật tự hiến pháp hoặc bằng cách thông qua luật trưng cầu dân ý, dù ông cho rằng phương án sau mang tính phi hiến nhưng được quảng bá là tuân thủ Hiến pháp nhằm đạt được mục tiêu về mặt chính trị.

Lựa chọn thứ hai được giáo sư Kabamba nhấn mạnh là tập trung kiểm soát giai đoạn chuyển tiếp sau khi nhiệm kỳ tổng thống kết thúc, khoảng thời gian tiềm ẩn nhiều căng thẳng lịch sử từng diễn ra dưới thời Joseph Kabila. Ông nhận định cuộc đối thoại quốc gia không phải là câu trả lời thật sự cho các khủng hoảng đa dạng mà đất nước đang trải qua mà là công cụ để xây dựng cơ chế nhằm giúp chính quyền duy trì sự ổn định trước năm 2028.

Ông kết luận rằng mục đích thực sự của cuộc đối thoại này là để tạo điều kiện cho việc vượt qua thời điểm trọng đại vào năm 2028, chứ không phải là giải pháp hiệu quả để xử lý những vấn đề an ninh và chính trị hiện hành. "Cuộc đối thoại này chỉ là một công cụ nhằm hy vọng có thể vượt qua được mốc năm 2028", giáo sư Kabamba Kazadi khẳng định.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.