Thỏa thuận hạt nhân ở Saudi Arabia: Trump đánh đổi cho chiến tranh tại Vùng Vịnh

Saudi Arabia, một quốc gia chủ chốt trong khu vực Trung Đông, đã theo đuổi xây dựng ngành công nghiệp hạt nhân dân sự trong nhiều năm qua. Điều này nằm trong quyền hợp pháp của tất cả các thành viên của Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), dù Saudi Arabia sở hữu nguồn dầu mỏ dồi dào làm năng lượng thay thế. Mục tiêu của việc phát triển năng lượng qua hạt nhân dân sự là nhằm đa dạng hóa nguồn cung cấp năng lượng và tăng cường vị thế quốc gia trong bối cảnh năng lượng toàn cầu biến động.

Trong bối cảnh này, việc Saudi Arabia hợp tác phát triển chương trình hạt nhân cùng với Hoa Kỳ được đánh giá là kịch bản khả thi và an toàn hơn so với khả năng hợp tác với các nước như Nga, Trung Quốc, hay Pakistan. Nếu các công ty Mỹ tham gia xây dựng cơ sở hạt nhân tại Saudi Arabia, Washington sẽ giữ được mức độ kiểm soát nhất định đối với hoạt động của khu vực này, bao gồm cả việc làm giàu uranium trong tương lai. Đây là điều kiện chủ chốt nằm trong thỏa thuận hiện tại mà chính quyền Tổng thống Trump vừa ký với Saudi Arabia.

Dù hợp tác với Mỹ có lợi thế, điều quan trọng hơn là đặt quyền kiểm soát chương trình hạt nhân Saudi Arabia dưới sự giám sát chặt chẽ của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), như cách nhiều quốc gia khác vẫn thực hiện. Tuy nhiên, trong bối cảnh chính sách của Tổng thống Mỹ có thể thay đổi nhanh chóng, sự ổn định và tính bền vững của các thỏa thuận hạt nhân có thể bị ảnh hưởng.

Đặc biệt, thời điểm ký thỏa thuận trong lúc căng thẳng với Iran leo thang trên Vùng Vịnh khiến tình hình trở nên phức tạp hơn. Iran có thêm động lực để duy trì và phát triển chương trình hạt nhân của mình, nhất là khi vấn đề kiểm soát chương trình hạt nhân luôn là trọng tâm trong các xung đột với Mỹ và châu Âu.

Đánh giá từ góc độ an ninh khu vực, thỏa thuận của Tổng thống Trump với Saudi Arabia như một “giá phải trả” cho chiến tranh tại Vùng Vịnh mà ông đã khơi mào một cách vội vàng. Tuy nhiên, thỏa thuận này có thể gặp khó khăn hoặc thất bại do một số điều kiện khó thực hiện, như yêu cầu Saudi Arabia công nhận Israel, điều mà hiện tại chưa có dấu hiệu sẽ xảy ra trong tương lai gần.

Saudi Arabia với thỏa thuận hiện tại chưa thật sự tiến gần hơn đến việc sở hữu vũ khí hạt nhân, nhưng trong trường hợp cần thiết, lãnh thổ này còn có khả năng nhận công nghệ hạt nhân từ Pakistan như một lựa chọn thay thế, theo những tín hiệu từng được đưa ra trước đó. Điều này đồng nghĩa với việc kiến thức và công nghệ hạt nhân sẽ ngày càng lan rộng ở Trung Đông, tạo tiền đề cho khả năng quân sự hóa trong thời đại thế kỷ 21 và mang nhiều rủi ro đe dọa ổn định khu vực.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.