Trump đặt dấu hỏi về thỏa thuận hạt nhân Mỹ - Saudi Arabia đầy tranh cãi

Ngày 14/6, Mỹ và Saudi Arabia đã ký một thỏa thuận lịch sử nhằm hỗ trợ Riyadh phát triển chương trình năng lượng hạt nhân dân sự, điều được coi là một bước đột phá giúp Saudi Arabia có thể tiến tới làm giàu uranium. Đây là thành quả lâu dài mà Saudi Arabia mong muốn đạt được để gia tăng năng lực năng lượng cũng như vị thế khu vực.

Tuy nhiên, sự kiện này có bước ngoặt bất ngờ khi cựu Tổng thống Donald Trump lên tiếng vào sáng cùng ngày, cho biết thỏa thuận trên chỉ được phê duyệt khi Saudi Arabia đồng ý bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Israel, một điều kiện chưa từng công khai nêu trước đó, khiến Riyadh có thể gặp nhiều áp lực. Trump nhấn mạnh trên mạng xã hội Truth Social rằng thỏa thuận sẽ được phê duyệt nhưng "hoàn toàn phụ thuộc vào việc Saudi Arabia gia nhập Abraham Accords", một sáng kiến nhằm thiết lập quan hệ giữa Israel và các quốc gia Hồi giáo, đặc biệt là ở vùng Trung Đông.

Trước đó, Thái tử Mohammed bin Salman của Saudi Arabia đã khẳng định chỉ chấp nhận việc gần gũi với Israel nếu quốc gia này đưa ra các bước tiến đảm bảo thành lập một nhà nước Palestine độc lập và vững chắc. Quan điểm này là rào cản lớn đối với một thỏa thuận ngoại giao kéo dài và phức tạp giữa hai bên.

Bối cảnh căng thẳng trong khu vực cũng góp phần làm phức tạp tình hình, khi Mỹ đang thúc đẩy chiến dịch quân sự gia tăng chống lại Iran. Các đồng minh vùng Vịnh của Mỹ, trong đó có Saudi Arabia, đang chịu nhiều đòn trả đũa bằng tên lửa và drone từ Tehran. Không những thế, Iran đặt thế kiểm soát nghiêm ngặt tại eo biển Hormuz, tuyến xuất khẩu dầu khí quan trọng của vùng Vịnh, khiến Saudi Arabia càng thêm lao đao. Chưa kể các cuộc tấn công từ phía phiến quân Houthi nhằm vào các cơ sở dầu mỏ của Saudi Arabia đang tiếp tục gây thiệt hại nghiêm trọng.