Cách thay đổi ký ức giúp chữa lành vết thương tâm lý từ bên trong

Bộ nhớ không được lưu trữ một cách chính xác như một bản ghi bất biến mà là phiên bản được tái tạo lại mỗi khi ta nhớ về sự kiện. Theo tác giả Steve Ramirez trong cuốn sách "Cách thay đổi ký ức" (Kim Young-sa xuất bản), mỗi lần nhớ về ký ức, nội dung có thể thay đổi do sự tác động của cảm xúc và sự tái giải thích. Tác giả so sánh bộ não như miệng núi lửa lưu giữ ký ức: khi không hoạt động, ký ức dường như đóng băng; còn khi được nhớ lại, nó giống như bị dung nham hóa, làm thay đổi cấu trúc của ký ức lần nữa. Đây chính là điểm đặc biệt và linh hoạt của bộ nhớ con người, giúp nó vừa lưu giữ thông tin vừa có thể thay đổi khi cần thiết.

Bộ phim "Eternal Sunshine of the Spotless Mind" (2004) kể về một người đàn ông tên Joel, khi biết bạn gái cũ Clementine đã xóa hết ký ức về mình, anh tìm đến công ty "Lacuna" với mong muốn xóa ký ức đau buồn đó đi. Tuy nhiên, quá trình xóa ký ức đồng thời cũng khiến những kỷ niệm hạnh phúc với người đó dần biến mất. Liệu trong tương lai công nghệ có thể xóa bỏ ký ức xấu đi và giữ lại điều tốt đẹp? Mặc dù hiện chưa thể thực hiện, nhưng nghiên cứu của Steve Ramirez về nhận thức và cách bộ não xử lý ký ức mở ra hướng tiếp cận mới là tập trung thay đổi cảm xúc và ký ức đi kèm hơn là xóa bỏ hoàn toàn.

Ramirez dẫn lại giả thuyết "engram" của nhà khoa học Richard Semon (1859-1918), theo đó các trải nghiệm để lại dấu vết vật lý lâu dài trong não bộ. Ông cũng nhắc đến các nghiên cứu của Wilder Penfield (1891-1976) khi thực hiện các ca phẫu thuật não cho bệnh nhân động kinh, áp dụng kích thích điện nhẹ vào não vùng thùy thái dương có thể khiến bệnh nhân hồi tưởng ký ức quá khứ. Điều này cho thấy ký ức được lưu trữ vật lý trong não bộ, có thể truy cập và thay đổi cảm xúc đi kèm thông qua các kích thích đặc biệt.

Khác với hiểu nhầm phổ biến về việc xóa bỏ ký ức bằng công nghệ, tác giả nhấn mạnh rằng thay đổi thực sự không phải là xóa đi mà là thay đổi cảm xúc và cách ta giải thích ký ức đó. Steve Ramirez chia sẻ câu chuyện cá nhân của mình, từng chìm trong đau khổ do mất người bạn, mắc chứng nghiện rượu nhưng đã nỗ lực chữa lành thông qua việc thay đổi nội tâm, làm dịu những ký ức đau thương với sự giúp đỡ của sức mạnh từ bên trong. Ông nhấn mạnh rằng ký ức, mặc dù thuộc về quá khứ, nhưng khi ta gọi nó lên, diễn giải và gán thêm ý nghĩa mới, ký ức trở thành sức mạnh giúp ta hướng về tương lai tích cực hơn.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.