Sự bùng nổ của các ban nhạc tribute giúp cứu vãn sân khấu âm nhạc sống ở Anh

Giữa cái nắng gay gắt của mùa hè năm nay tại một cánh đồng ở Derbyshire, lễ hội âm nhạc Replika vừa diễn ra với sự góp mặt của 108 ban nhạc và nghệ sĩ trình diễn theo phong cách tribute, mang về cho sự kiện một kỷ lục Guinness thế giới trở thành lễ hội tribute lớn nhất từng có. Các khán giả tại đây được chứng kiến những màn giả giọng, giả trang tài tình như Amy Winehouse được Robbie Williams mang nước, hay ‘‘James Brown và Prince’’ hóa ra lại là cùng một người nghệ sĩ chỉ thay đổi trang phục.

Không chỉ Replika, mùa hè này nước Anh còn sôi động với hàng loạt lễ hội tribute khác như Fake-Fest, Tribfest, Glastonbudget, Festwich cùng nhiều sự kiện khác. Hàng trăm địa điểm biểu diễn khắp nước cũng kín lịch với những đêm nhạc tribute. Theo Dave Bevan, giám đốc công ty giải trí Alive Network với 234 nghệ sĩ tribute trong danh sách, số lượng ban nhạc tribute trên toàn nước Anh ước tính lên tới 3.000-5.000 nhóm.

Chi phí quá cao để xem các nghệ sĩ gốc biểu diễn chính là nguyên nhân khiến các ban nhạc tribute trở nên phổ biến. Trong bối cảnh khủng hoảng chi phí sinh hoạt, những chương trình tribute là lựa chọn tài chính phù hợp cho người hâm mộ muốn thưởng thức nhạc sống với các ca khúc quen thuộc. Vé tham dự lễ hội Replika chỉ là 100 bảng cho cả cuối tuần, rẻ hơn nhiều so với một đêm xem nghệ sĩ gốc tại các sân vận động lớn như Wembley.

James Dean, tổ chức lễ hội Replika, chia sẻ rằng đối tượng khán giả hướng tới là các gia đình có thu nhập thấp đến trung bình, không có nhiều tiền dư thừa cho các buổi hòa nhạc đắt đỏ. Điều này được nhóm bạn trẻ tại lễ hội thừa nhận: “Vui, gần nhà và giá rẻ”.

Dan Budd, người đảm nhận vai Robbie Williams trong 14 năm qua, cho biết lịch biểu diễn kín đến tận năm 2027 và không còn một tối thứ Bảy nào rảnh. Anh có cùng giọng Stoke và các hình xăm giống Robbie, thể hiện phong thái tự tin trên sân khấu khiến khán giả mê mẩn. Các nghệ sĩ top đầu của ngành có thể kiếm 10.000-15.000 bảng mỗi show.

Chia sẻ tương tự là Nadine l’Amour, biểu diễn vai Amy Winehouse với nghệ danh Madnezz of Amy, người chuyển sang nghiệp tribute toàn thời gian sau chưa đầy 5 tháng từ khi biểu diễn đầu tiên cuối năm 2024. Cô cẩn thận xăm hình của Amy từ trước khi theo đuổi sự nghiệp tribute và thừa nhận khán giả trẻ đôi khi hát từng ca từ như thể họ từng được xem Amy biểu diễn trực tiếp.

Theo tổ chức Music Venue Trust (MVT), trong bối cảnh có tới một nửa các địa điểm âm nhạc grassroots ở Anh không có lợi nhuận, các ban nhạc tribute đang giúp duy trì hoạt động của cả ngành. Nathan Clark, chủ câu lạc bộ Brudenell Social Club tại Leeds, nhận định: “Có quan điểm coi thường họ, nhưng các ban nhạc tribute thực sự giữ cho cơ sở hạ tầng âm nhạc sống được vận hành”. Tại Brudenell, dù nổi tiếng với nghệ sĩ indie quốc tế, các đêm tribute vẫn đóng vai trò đáng kể trong lịch diễn.

Ban nhạc tribute chiếm khoảng 25-30% tổng số đêm diễn tại các địa điểm độc lập trên nước Anh, theo Mark Davyd, CEO của MVT. Tuy không có số liệu chính thức nhưng đại diện hiệp hội Ngành Công Nghiệp Đêm (Night Time Industries Association) khẳng định các nhóm tribute đóng góp hàng triệu bảng mỗi năm cho ngành âm nhạc sống. Một nghiên cứu riêng tại lễ hội Replika cho thấy họ tạo ra doanh thu khoảng 8,5 triệu bảng trong 10 năm, chưa kể các chi phí liên quan như đi lại và lưu trú của khách tham dự.

Ngày nay, ban nhạc tribute không chỉ là những nghệ sĩ giả giọng lỗi thời; họ thậm chí còn có trình độ và phong cách biểu diễn xuất sắc, đôi khi còn vượt trội hơn nghệ sĩ gốc. Giám đốc lễ hội James Dean nhấn mạnh có nhóm tribute Take That hát hay hơn cả Robbie Williams hay Gary Barlow, còn chủ nhân địa điểm Clark cho biết giọng Graham Sampson của ban tribute The Smyths còn giữ được nốt cao tốt hơn Morrissey.

Sự đòi hỏi về mặt tâm lý không hề đơn giản: Dan Budd từng trải qua khủng hoảng vì phải duy trì hai cá thể khác biệt giữa đời thường và trên sân khấu. Anh hiện làm mới các phần trình diễn mỗi đêm để giảm bớt áp lực. Nadine l’Amour chia sẻ việc thể hiện Amy Winehouse là trải nghiệm mang nhiều cảm xúc, chịu nhiều ảnh hưởng từ các ca khúc như "Back to Black" và những câu chuyện bi thương của người nghệ sĩ.

Các ban nhạc tribute hỗ trợ việc làm cho nhiều vị trí trong ngành như nhạc công đi thuê, thiết kế, quảng bá và địa điểm biểu diễn. Chúng thường kích thích doanh thu quán bar tăng đáng kể bởi đêm diễn thu hút nhóm khán giả đông và thường diễn ra vào cuối tuần. Với nhiều thị trấn nhỏ, tribute giúp duy trì hoạt động biểu diễn khi nghệ sĩ gốc bỏ qua những địa điểm này.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là phải duy trì sự cân bằng giữa sự hỗ trợ tribute và không để phụ thuộc vào họ quá nhiều khiến nghệ sĩ mới không có sân chơi. Mark Davyd nhấn mạnh việc phát triển làn sóng tài năng mới của Anh cũng rất quan trọng và tribute không phải là tất cả.

Tại lễ hội Replika, những ca khúc kinh điển của Oasis, The Beatles hay nhạc pop những năm 2000 không chỉ gợi nhớ ký ức mà còn là cánh cửa mở ra thế giới âm nhạc cho nhiều bạn trẻ. Cảnh những đứa trẻ mặc áo khoác có patches tham gia mosh pit lần đầu tiên rất dễ thương, trong khi ban nhạc tribute Limp Bizkit giả tạo khiến không gian nhảy múa bùng nổ.

Đối với các nghệ sĩ tribute, sự cổ vũ nồng nhiệt từ khán giả là nguồn động lực lớn. Người chơi turntable trong ban nhạc shout out lời với cha mẹ mình trên khán đài: “Họ cứ bảo tôi đi kiếm việc thực sự - nhưng giờ nhìn tôi này!”.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.