Chuyến trở lại Schlöss Adler và bộ phim Điệp vụ Lửa Đại Bàng

Bộ phim Điệp vụ Lửa Đại Bàng (Where Eagles Dare) sản xuất năm 1968, dựa trên câu chuyện cùng tên do nhà văn Alistair MacLean viết trực tiếp cho kịch bản rồi chuyển thành tiểu thuyết, vẫn là nguồn cảm hứng lớn với nhiều người trong giới văn chương và điện ảnh. Trong số đó có nhà văn Michael Ondaatje nổi tiếng với tác phẩm The English Patient, đạo diễn huyền thoại Steven Spielberg và nhà văn Geoff Dyer. Spielberg từng gọi đây là bộ phim chiến tranh ưa thích của mình, còn Dyer dành tình cảm đặc biệt qua cuốn sách Broadsword Calling Danny Boy (2018), một tác phẩm tôn vinh bộ phim.

Geoff Dyer, cùng thế hệ với tác giả bài viết và có nhiều điểm chung như niềm đam mê du lịch, từng trải nghiệm chuyến đi trên hàng không mẫu hạm Mỹ trong sứ mệnh chiến đấu, cho thấy sự kết nối sâu sắc của ông với tác phẩm Điệp vụ Lửa Đại Bàng. Cuốn sách của ông không chỉ là sự tán tụng mà còn là bản tường trình cá nhân dí dỏm, chứa nhiều quan sát chi tiết về movie kinh điển này.

Chương trình 120 trang của Dyer đi sâu vào từng tình tiết trong bộ phim, đồng thời bổ sung các sự thật ít người biết phía sau màn ảnh. Cuốn sách giải thích chi tiết về mã radio "Broadsword calling Danny Boy" - câu khẩu lệnh truyền tin của Major Jonathan Smith (do Richard Burton thủ vai) cho đồng đội khi thực hiện nhiệm vụ tiếp cận pháo đài Schlöss Adler (The Eagle’s Nest) tại dãy núi Bavarian.

Dyer đặc biệt chỉ ra một số hỏng hóc kỹ thuật và sự không thực tế trong phim như sự xuất hiện của trực thăng Bell 47 chưa tồn tại thời điểm quay, các khẩu súng lặng tiếng giống phim James Bond, hay việc một chỉ huy Đức có danh hiệu Reichsmarschall vốn chỉ dành riêng cho Hermann Göring. Những cảnh quay trên cáp treo - mô tả pháo đài hiểm trở bậc nhất so với Colditz - chiếm vị trí lớn trong tổng thể hấp dẫn của phim, gây ấn tượng mạnh cho người xem.

Dyer nhìn nhận Clint Eastwood với sự thú vị và hài hước, nhấn mạnh phong cách biểu cảm khuôn mặt hạn chế của diễn viên, ngang tầm Steve McQueen hay Charles Bronson, vốn chuyên thể hiện sự lạnh lùng, lặng thinh. Trong khi đó, Richard Burton bị miêu tả như một người thích uống rượu, từng uống năm ly vodka lớn chỉ trong buổi quay một cảnh quay, và có xung đột tay đôi với Alistair MacLean trong quá trình thực hiện.

Tác giả cũng dành nhiều cảm tình với các chi tiết trang phục và vũ khí Đức Quốc xã được tái hiện trong phim, từ quân phục đặc trưng của Gebirgsjäger (lính núi Đức) cho đến các loại súng máy như Schmeisser hay súng lục Luger. Đó còn là nguồn cảm hứng tuổi thơ nếu biết rằng nhiều người thời đó từng ao ước nhận được những món đồ mô hình như máy bay B-17 hay Avro Lancaster.

Điệp vụ Lửa Đại Bàng không chỉ là bom tấn phiêu lưu hấp dẫn mà còn tạo dấu ấn sâu sắc lên các bộ phim sau này, ví dụ như quán rượu trong Inglourious Basterds của Quentin Tarantino có nhiều điểm tương đồng với phim. Tình tiết giằng xé giữa các điệp viên, sự lừa dối và xoay chuyển bất ngờ dựng lên một mạng lưới bí mật kịch tính xảy ra trong tòa pháo đài khó tiếp cận.

Dyer còn đề cập đến khía cạnh chiến tranh bí mật thông qua các hoạt động của Cơ quan Tình báo Chiến lược Anh (SOE), đồng thời đưa ra góc nhìn phản biện về tác dụng thực tế của những nhiệm vụ đặc biệt đằng sau tuyến đầu kẻ thù, dựa trên quan điểm của các chuyên gia quân sử John Keegan và Max Hastings.