Nỗi lo kinh tế dài hạn làm suy giảm trí nhớ và thúc đẩy lão hóa não ở Anh

Một nghiên cứu do các nhà khoa học từ Đại học College London (UCL) thực hiện đã chỉ ra rằng việc sống trong cảnh khó khăn kinh tế kéo dài không chỉ ảnh hưởng xấu đến tài khoản ngân hàng mà còn để lại dấu ấn tiêu cực trên sức khỏe não bộ. Nghiên cứu phân tích 2.759 người Anh sinh năm 1946, theo dõi họ trong suốt cuộc đời và kiểm tra chức năng nhận thức ở tuổi 53. Những người liên tục nằm trong nhóm thu nhập thấp hoặc thường xuyên gặp vấn đề tài chính trong suốt nhiều thập kỷ có điểm số xét nghiệm về trí nhớ và tốc độ xử lý thông tin thấp hơn đáng kể so với nhóm còn lại.

Bên cạnh đó, một số người trong nhóm này cũng được chụp cộng hưởng từ (MRI) não bộ ở tuổi khoảng 70, phát hiện tình trạng teo não nghiêm trọng hơn và sự giãn nở đáng kể ở não thất – dấu hiệu phổ biến cho thấy sự lão hóa và tổn thương tế bào thần kinh.

Điểm đặc biệt của nghiên cứu nằm ở việc đánh giá mức thu nhập và trải nghiệm khó khăn kinh tế qua nhiều giai đoạn: 26 tuổi, 43 tuổi và 53 tuổi. Các nhà nghiên cứu xác định nhóm "thu nhập thấp kéo dài" là những người thuộc nhóm 20% thấp nhất về thu nhập ở ít nhất hai trong số ba giai đoạn vừa nêu, chiếm 16% tổng số người tham gia. Ngoài ra, họ cũng đánh giá tình trạng "khó khăn tài chính" dựa trên câu trả lời về khả năng chi trả chi phí sinh hoạt và hóa đơn đúng hạn, được 12% người tham gia xác nhận gặp phải tình trạng này.

So với những người không gặp khó khăn tài chính lâu dài, nhóm bị ảnh hưởng cho thấy sự giảm sút đáng kể trong các bài kiểm tra nhận thức ở tuổi 53. Thú vị là dù suy giảm trí nhớ diễn ra nhanh hơn trước tuổi 53, tốc độ suy giảm trí nhớ sau đó thấp hơn ở nhóm này, được giải thích là do họ đã suy giảm đáng kể trước đó.

Nhóm nghiên cứu đề xuất một số cơ chế có thể giải thích sự tác động tiêu cực trên não bộ. Đầu tiên là căng thẳng mãn tính: lo lắng kéo dài về tiền bạc làm tăng nồng độ hormone căng thẳng và gây phản ứng viêm trong não, qua đó thúc đẩy quá trình lão hóa não nhanh hơn. Cơ chế thứ hai là "gánh nặng nhận thức" tức là khi thời gian và năng lượng tinh thần bị chiếm dụng bởi các lo toan tài chính, khả năng thực hiện các hoạt động nhận thức khác như ghi nhớ và ra quyết định bị hạn chế.

Mối liên hệ giữa khó khăn kinh tế với suy giảm nhận thức rõ nét hơn ở nam giới, những người có hoàn cảnh gia đình khó khăn khi còn nhỏ, và những người mang gen APOE-ε4 có liên quan đến nguy cơ Alzheimer cao. Điều này được giải thích do nam giới, đặc biệt trong thế hệ sinh năm 1946, thường là trụ cột kinh tế gia đình và có nhiều nguy cơ gặp các thói quen sức khỏe kém như hút thuốc, uống rượu quá mức.

Mặc dù đây là nghiên cứu mang tính quan sát, không thể khẳng định chắc chắn nguyên nhân – kết quả, nhưng phân tích dữ liệu lâu dài và các thay đổi trên MRI não cung cấp bằng chứng quan trọng cho thấy áp lực kinh tế dài hạn không chỉ là vấn đề xã hội mà còn ảnh hưởng sâu sắc tới sức khỏe não bộ người cao tuổi.

Tại Anh, vấn đề nghèo đói tương đối vẫn còn phổ biến và tốc độ già hóa dân số nhanh khiến thông tin này có ý nghĩa cảnh báo với các chính sách xã hội và chăm sóc sức khỏe lâu dài. Dữ liệu năm 2024 cho thấy khoảng 15,3% dân số Anh rơi vào nghèo đói tương đối, tương đương khoảng một người trên sáu.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí quốc tế hàng đầu về lão khoa “Innovation in Aging” và khuyến nghị các chính sách giảm nhẹ áp lực kinh tế có thể là đầu tư quan trọng cho sức khỏe nhận thức cộng đồng trong dài hạn.