Trump khởi động chiến lược thuế quan mới với quyền hạn chưa tổng thống Mỹ nào từng sử dụng

Tổng thống Donald Trump đã sử dụng một quyền hạn thuế quan hiếm thấy theo Đạo luật Thuế quan năm 1930 để áp mức thuế 50% đối với một số mặt hàng nhập khẩu từ Canada. Quyền này, gọi là Điều khoản 338, cho phép tổng thống Mỹ tự do áp đặt thuế đối với những quốc gia được coi là phân biệt đối xử trong thương mại với Mỹ.

Pháp luật gần một thế kỷ tuổi này chưa từng được bất kỳ tổng thống nào trước Trump sử dụng, và việc áp dụng lần đầu tiên có thể mở ra một mô hình pháp lý mới cho các tranh chấp thương mại tiếp theo.

Canada, đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ, là nước đầu tiên chịu ảnh hưởng từ quyền hạn dự trữ này sau thời gian dài vắng bóng. Thuế suất 50% áp dụng trên các mặt hàng như rượu vang, gậy khúc côn cầu, xi măng, sản phẩm sữa và đồ nội thất.

Động thái này tăng thêm căng thẳng trong quan hệ thương mại vốn đã phức tạp giữa Trump và Thủ tướng Canada Mark Carney. Carney đã lên tiếng chỉ trích các mức thuế mới là vi phạm Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (USMCA), đồng thời tái khẳng định cam kết của Canada trong việc đàm phán và tìm giải pháp.

Các mức thuế mới dự kiến sẽ được áp dụng trong vòng 30 ngày tới.

Chuyên gia Scott Lincicome từ Viện Cato nhận định việc Trump sử dụng Điều khoản 338 mở ra một kênh pháp lý rộng hơn cho việc áp đặt thuế quan so với các quy định trước đây vốn đã gặp phải các thách thức pháp lý hoặc giới hạn thủ tục nghiêm ngặt hơn. Đặc biệt sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ việc Trump dùng quyền khẩn cấp để áp thuế "Ngày giải phóng" (Liberation Day), quyền hạn mới này trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Thuế nhập khẩu là những khoản thu do nhà nhập khẩu Mỹ phải trả trước khi hàng hóa vào thị trường trong nước, và chi phí này thường được chuyển sang người tiêu dùng dưới dạng giá tăng.

Với bầu cử giữa kỳ chỉ còn vài tháng, Trump được cho là đang thận trọng khi chỉ áp thuế trong phạm vi hạn chế, bởi người dân Mỹ thường phản đối thuế quan do lo ngại giá cả tăng cao. Chuyên gia David Clement từ Trung tâm Lựa chọn Người tiêu dùng nhận định đây có thể là nỗ lực cuối cùng để duy trì chương trình thuế quan rộng hơn trong bối cảnh các vụ kiện vừa qua đã làm tổn hại đến chiến lược thuế của chính quyền Trump.

Điều này cũng kéo theo sự bất ổn lớn đối với doanh nghiệp khi họ phải đối mặt với rủi ro hoãn đầu tư vì không chắc chắn về chính sách thuế quan trong tương lai.

Kể từ khi Trump trở lại Nhà Trắng, số thu thuế quan hàng tháng đã tăng hơn gấp ba lần, từ khoảng 9 tỷ USD lên trên 30 tỷ USD. Chỉ riêng trong tháng 1 đã thu được 30,4 tỷ USD, tăng 275% so với cùng kỳ năm trước, đưa tổng thu trong năm tài khóa lên 254,8 tỷ USD.

Thuế quan đã trở thành điểm nhấn trong cả hai nhiệm kỳ của Trump với lập luận bảo vệ ngành công nghiệp trong nước, thúc đẩy sản xuất nội địa và tăng cường kinh tế Mỹ. Tuy nhiên, ngay trước thềm bầu cử giữa kỳ, bất kỳ chính sách thuế quan nào làm tăng giá tiêu dùng đều có thể phải đối mặt với sự xem xét kỹ lưỡng hơn về mặt chính trị.

Động thái áp thuế mới nhằm vào Canada đánh dấu một bước phát triển chưa từng có trong cách tiếp cận chiến tranh thương mại của Mỹ, mở rộng quyền hạn pháp lý của tổng thống và làm gia tăng căng thẳng với đồng minh thương mại quan trọng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.