Ambu bag: Thiết bị đơn giản cứu sống trẻ sơ sinh vượt cơn nguy kịch

Giây phút đầu tiên sau khi chào đời, còn gọi là "phút vàng", là thời điểm sống còn với mỗi đứa trẻ sơ sinh. Trước tình trạng hàng nghìn trẻ không thể tự thở vì ngạt khi sinh và các biến chứng khác, việc hỗ trợ thở kịp thời là rất cần thiết để ngăn ngừa tổn thương vĩnh viễn hoặc tử vong.

Ngạt khi sinh (birth asphyxia) được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) định nghĩa là không thể thiết lập được hô hấp khi mới sinh. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong sơ sinh trên toàn cầu, ước tính khoảng 900.000 trường hợp mỗi năm, theo WHO.

Trong những giây phút quan trọng này, một thiết bị y tế cầm tay, gọi là Ambu bag (hay máy thổi bóng túi), có thể cứu sống những trẻ suy hô hấp. Ambu bag là thiết bị thổi khí mang áp lực dương thủ công giúp hỗ trợ hô hấp cho bệnh nhân không thở hoặc thở không đầy đủ.

Được phát minh năm 1956 bởi kỹ sư Đức Holger Hesse và bác sĩ gây mê Đan Mạch Henning Ruben, Ambu bag đã thay thế các phương pháp cổ điển như lộn ngược trẻ để kích thích thở. Thiết bị này cần có mặt tại mọi cơ sở y tế, đặc biệt là trung tâm chăm sóc sức khỏe tuyến cơ sở, các nhà hộ sinh và phòng khám cũng như bệnh viện đa khoa.

Henning Ruben phát triển Ambu bag trong bối cảnh thiếu hụt oxy tại các bệnh viện Đan Mạch vào năm 1954, đây là bước đột phá giúp cứu sống nhiều trường hợp khẩn cấp.

Tại Nigeria, UNICEF ghi nhận ngạt khi sinh chiếm khoảng một phần ba trong tổng số 250.000-280.000 trẻ sơ sinh tử vong mỗi năm, tương đương hàng chục nghìn ca có thể phòng tránh được. Số liệu cũng cho thấy trung bình mỗi ngày có 700-800 trẻ tử vong do các biến chứng sinh nở, tiền sản giật, nhiễm trùng và ngạt thở chiếm tỷ lệ lớn.

Bác sĩ sản khoa Dr Cynthia Okafor tại Trung tâm Y tế Liên bang Epe (Lagos) giải thích Ambu bag được sử dụng để hỗ trợ thở cho trẻ không thở hoặc thở yếu ngay sau khi sinh. Thiết bị giúp đưa khí vào phổi trẻ bằng áp lực nhẹ nhàng cho đến khi bé có thể tự thở hiệu quả.

Phương pháp này ưu việt hơn hẳn các kỹ thuật thủ công lỗi thời như vỗ mạnh để kích thích trẻ khóc hoặc mát-xa truyền thống mà một số nhân viên y tế còn sử dụng khi thiếu Ambu bag.

WHO nhấn mạnh việc thổi bóng áp lực dương trong vòng một phút đầu sau sinh là can thiệp sống còn với những trẻ không thở được. Trẻ cần được làm ấm, kích thích và khô ráo, sau đó nếu vẫn không thở hiệu quả, phải sử dụng thiết bị thổi bóng túi hoặc tương đương.

Tuy nhiên, tại Nigeria, Ambu bag vẫn là một trong những thiết bị thường bị bỏ qua hoặc thiếu hụt trong hệ thống y tế.

Chuyên gia tim mạch phổi Dr Tina Uneza mô tả Ambu bag gồm túi tự phồng, mặt nạ hoặc đầu ngậm cùng van kiểm soát khí. Người sử dụng bóp tay túi để bơm khí vào phổi bệnh nhân. Thiết bị phù hợp cho mọi lứa tuổi, có tính di động cao, dễ sử dụng và đặc biệt quan trọng trong cấp cứu khi cần duy trì hô hấp trước khi có hỗ trợ chuyên sâu.

Bác sĩ, nhà hoạt động y tế và nhân vật mạng xã hội nổi tiếng Nigeria, Dr Nonso Egemba, kêu gọi các cơ sở y tế đầu tư Ambu bag và đảm bảo thiết bị luôn sẵn có tại mọi phòng đẻ. Ông nhấn mạnh thiết bị này là công cụ cứu sống quan trọng nhất mà nhiều nơi còn bỏ quên, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tỷ lệ tử vong sơ sinh.

Dr Egemba cũng cảnh báo việc thiếu đào tạo nghiêm túc về sử dụng Ambu bag cùng việc bảo trì kém còn làm giảm hiệu quả của thiết bị, đặc biệt ở các trung tâm y tế tuyến cơ sở và vùng sâu vùng xa.

Ông cho rằng đầu tư nhiều hơn vào hồi sức trẻ sơ sinh, mở rộng trang bị Ambu bag cũng như huấn luyện nhân viên y tế là cách hiệu quả để giảm thiểu tử vong trẻ sơ sinh, đặc biệt ở những quốc gia như Nigeria có tỷ lệ tử vong sơ sinh cao.

Việc đảm bảo mỗi phòng sinh có một Ambu bag hoạt động tốt có thể là giải pháp đơn giản và tiết kiệm chi phí nhất để cứu sống nhiều trẻ sinh non và suy hô hấp.