Xung đột về quy định hoạt động tối thiểu trong cuộc đình công xe buýt Seoul

Giữa công đoàn lao động và chính quyền thủ đô Seoul đang diễn ra cuộc tranh luận căng thẳng xoay quanh kế hoạch thiết lập quy định “hoạt động tối thiểu” cho ngành xe buýt thành phố trong trường hợp xảy ra đình công. Công đoàn lo ngại rằng nếu xe buýt được xếp vào danh mục ‘dịch vụ công ích thiết yếu’, thì quyền đình công của người lao động sẽ bị hạn chế đáng kể. Trong khi đó, chính quyền Seoul nhấn mạnh tính cấp thiết của việc duy trì tối thiểu hoạt động xe buýt nhằm bảo vệ quyền di chuyển của người dân sau những cuộc đình công gây ảnh hưởng lớn đến dịch vụ giao thông công cộng.

Cuộc đình công xe buýt Seoul diễn ra vào tháng 1 năm nay đã khiến tỉ lệ hoạt động của xe buýt chỉ đạt 6,8%, nghĩa là trên tổng số 7.018 xe, chỉ có 478 xe vẫn hoạt động, tương đương hơn 93% dừng hoạt động, gây ra sự tê liệt gần như hoàn toàn của hệ thống xe buýt. Tương tự, cuộc đình công tháng Ba năm 2024 cũng ghi nhận tỷ lệ hoạt động chỉ còn 4,4% vào nửa ngày đầu tiên, khiến người dân phải tìm đến các phương tiện khác như tàu điện ngầm và taxi để di chuyển trong điều kiện khó khăn.

Tổ chức Công đoàn Lao động Công cộng và Vận tải thuộc Tổng Liên đoàn Lao động Dân chủ Hàn Quốc (KCTU) đã tổ chức họp báo vào ngày 20/3 tại Seoul, yêu cầu chính phủ dừng việc coi xe buýt là dịch vụ công ích thiết yếu. Theo công đoàn, quy định này sẽ bắt buộc một số nhân lực phải duy trì hoạt động trong khi đình công và cho phép sử dụng nhân lực thay thế, làm suy yếu quyền tập thể hành động của người lao động.

Bà Lý Hyun-mi, đại diện công đoàn tại Seoul, khẳng định nhiệm vụ quan trọng hơn hiện nay là bổ sung nhân lực an toàn và cải thiện điều kiện làm việc, đồng thời yêu cầu xử lý các vấn đề cấu trúc trong hệ thống tài trợ bán công của thành phố và sự xâm nhập của các quỹ đầu tư tư nhân vào các công ty vận tải. Công đoàn cũng cho rằng chính quyền cần tăng cường quản lý và minh bạch tài chính trước khi hạn chế quyền đình công của người lao động.

Không chỉ tại Seoul, các thành phố khác như Busan, Changwon, Ulsan và Gwangju cũng từng trải qua các cuộc đình công xe buýt quy mô lớn. Ví dụ như tại Busan, hơn 2.500 xe buýt đã phải ngừng hoạt động hoàn toàn, trong khi Changwon chứng kiến khoảng 95% số xe buýt dừng hoạt động. Ở Ulsan và Gwangju, tỷ lệ dừng hoạt động cũng cao, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống hàng ngày của người dân.

Hiện nay, tại Quốc hội Hàn Quốc đang xem xét dự thảo sửa đổi Luật Điều chỉnh Quan hệ Lao động nhằm đưa dịch vụ vận tải xe buýt trong hệ thống bán công do chính quyền cấp vốn vào danh sách các dịch vụ công ích thiết yếu. Theo quy định này, trong trường hợp đình công, doanh nghiệp phải duy trì một số lượng công việc thiết yếu nhất định và có thể sử dụng nhân lực thay thế giới hạn không quá 50% trên tổng số người đình công.

Công đoàn phản đối mạnh mẽ bởi cho rằng sự kết hợp giữa nghĩa vụ duy trì công việc tối thiểu và việc sử dụng nhân lực thay thế sẽ khiến hiệu quả đình công bị giảm sút đáng kể. Ngược lại, chính quyền lập luận rằng do hoạt động xe buýt được chính quyền địa phương tài trợ, nên việc đảm bảo dịch vụ cơ bản cho người dân trong suốt thời gian đình công là cần thiết.

Hệ thống bán công cho xe buýt tại các thành phố lớn nhận được ngân sách hỗ trợ đáng kể từ chính quyền địa phương, với khoản hỗ trợ ước tính khoảng 24.000 tỷ won trong năm 2024. Chi phí vận hành một chiếc xe buýt cũng tăng gần gấp đôi trong 19 năm qua, từ 441.867 won năm 2004 lên 865.353 won vào năm 2023. Đặc biệt, chi phí nhân công trong tổng chi phí này chiếm tỷ lệ lớn, tăng từ 63% lên 75%. Điều này đặt ra áp lực lớn đối với các doanh nghiệp vận tải cũng như quyền lợi của công nhân.

Phía Seoul nhấn mạnh rằng với sự hỗ trợ tài chính của chính quyền, việc duy trì dịch vụ xung yếu trong suốt thời gian đình công là hợp lý để giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực đến người dân, trong khi công đoàn khẳng định trách nhiệm về tình trạng hiện tại của hệ thống phải thuộc về các cơ quan quản lý, không phải người lao động.

Các chuyên gia đề xuất trong quá trình xác định phạm vi hoạt động tối thiểu, cần cân nhắc các yếu tố như giờ cao điểm, các tuyến đường quan trọng và sự hiện diện của các phương tiện thay thế để không gây áp lực quá lớn lên quyền đình công của người lao động. Đồng thời, cần thiết lập các biện pháp bảo vệ nhằm tránh việc hạn chế quyền tập thể hành động một cách quá mức.

Đại diện chính quyền Seoul cho biết: “Quyền đình công chính đáng của người lao động cần được tôn trọng, song việc xe buýt hoạt động chỉ còn 5% trong thời gian đình công khiến người dân không thể di chuyển để làm việc và đi học là điều không thể chấp nhận. Vì vậy, cần có sự cân bằng giữa quyền lao động và quyền di chuyển của người dân thông qua việc thiết lập những quy định về hoạt động tối thiểu.”