Dự luật Orlin tại Mỹ bảo vệ quyền lợi phụ huynh và người giám hộ trong chính sách nhập cư

Dự luật Orlin là một sáng kiến pháp lý tại Hạ viện Mỹ nhằm điều chỉnh những quy định áp dụng với người nhập cư bị bắt giữ nếu họ có con phụ thuộc hoặc đang chăm sóc người khác. Mục tiêu của dự luật là bảo vệ quyền lợi của các gia đình tránh bị chia cắt trong quá trình thi hành pháp luật di trú.

Không phải tất cả người bị bắt giữ nhập cư đều được áp dụng các quy định này mà chỉ dành cho những người được gọi là “covered parent” – nghĩa là những phụ huynh hoặc người giám hộ chính thức được xác định trong dự luật. Theo đó, người thuộc nhóm này là người nước ngoài có con phụ thuộc đang sinh sống trong lãnh thổ Mỹ.

Khái niệm “phụ huynh” trong dự luật được mở rộng bao gồm không chỉ cha mẹ sinh học hay bố mẹ nuôi mà còn cả những người giám hộ hợp pháp và thân nhân đang thực hiện vai trò chăm sóc (kin caregivers). Về mặt con cái phụ thuộc, dự luật quy định bao gồm trẻ em dưới 18 tuổi cũng như những người không thể tự chủ về sự chăm sóc hoặc sinh hoạt hàng ngày vì những hạn chế về thể chất, y tế hoặc tinh thần.

Dự luật Orlin đưa ra quy định bắt buộc với Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) trong các chiến dịch bắt giữ người nhập cư nhằm xác minh xem người bị bắt có đang có trách nhiệm chăm sóc con cái hoặc người phụ thuộc hay không. Việc hỏi này phải được thực hiện trong vòng hai giờ kể từ khi bắt giữ và trước khi người bị bắt bị chuyển tới trung tâm giam giữ, cùng với việc ghi nhận hồ sơ nhằm làm căn cứ xử lý.

Nếu người bị bắt thỏa mãn định nghĩa của "phụ huynh được bảo vệ", nguyên tắc chung là họ sẽ được thả tự do, tránh giam giữ lâu dài, ngoại trừ trường hợp tòa án nhập cư xác định rõ ràng người đó có nguy cơ đe dọa an toàn cho người khác hoặc cộng đồng và nguy cơ này không thể được giảm thiểu bằng các chương trình giám sát.

Khi tồn tại nguy cơ đó, dự luật yêu cầu DHS lựa chọn các biện pháp ít hạn chế hơn như giám sát cộng đồng thay vì giữ họ trong các trung tâm giam giữ, nhằm cân bằng giữa an ninh và quyền lợi gia đình.

Dự luật cho phép những người trong nhóm được bảo vệ có quyền thực hiện các cuộc gọi miễn phí để thu xếp việc chăm sóc con cái trước khi bất kỳ sự di chuyển nào, kể cả trong trường hợp chuẩn bị trục xuất. Ngoài ra, họ cũng có quyền được thăm nuôi và duy trì liên lạc với gia đình trong điều kiện trại giam.

Về mặt trục xuất, dự luật quy định khi có lệnh trục xuất cuối cùng, DHS phải thông báo bằng lời và văn bản bằng ngôn ngữ mà phụ huynh sử dụng, rằng họ có thể nộp đơn xin được trục xuất cùng với con cái phụ thuộc theo cùng một thủ tục. Việc này chỉ được thực hiện khi được người nộp đơn tự nguyện, không có bất cứ sự ép buộc nào.

Đáng chú ý, dự luật cũng nhằm hỗ trợ tái hợp gia đình khi có sai sót trong việc thi hành các quy tắc bảo vệ. Ví dụ, nếu phụ huynh bị trục xuất mà con còn ở lại nước Mỹ, DHS sẽ chịu trách nhiệm tạo điều kiện cho việc đoàn tụ tại Mỹ với chi phí do chính phủ đảm nhiệm và môi trường sống trong cộng đồng, miễn là người phụ huynh đồng ý tái hợp.

Dự luật được dẫn tên theo cậu bé Orlin Hernández Reyes, một em bé ba tuổi người Mỹ Latinh, đã qua đời sau khi mẹ em bị trục xuất và em được giao cho người chú chăm sóc, người này đã sát hại Orlin. Thượng nghị sĩ Pramila Jayapal, người đề xuất dự luật, nhấn mạnh rằng mẹ của Orlin đã từng đề nghị ICE cho phép em được trục xuất cùng bà, song không được chấp thuận.

Bà Jayapal khẳng định: "Sự công bằng cho gia đình Orlin sẽ không bao giờ có thể đạt được vì chúng ta không thể đưa em trở lại, nhưng chúng ta có thể đảm bảo không để chuyện này tái diễn và bảo vệ quyền lợi các con của người nhập cư, giữ gìn sự đoàn kết của các gia đình."