Mỹ tạm dừng không kích Iran, đàm phán hòa bình được đẩy mạnh giữa căng thẳng

Sau gần 14 ngày gia tăng các cuộc không kích nhằm vào Iran, quân đội Mỹ đã quyết định tạm ngưng các đòn tấn công. Động thái này diễn ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán nhằm ngăn chặn một cuộc chiến tranh toàn diện được thúc đẩy mạnh mẽ. Tổng thống Donald Trump tuy thỉnh thoảng đe dọa tái phát động các cuộc tấn công, nhưng đồng thời cũng nhấn mạnh việc đàm phán vẫn đang được tiến hành. Các dấu hiệu về một bước ngoặt trong cuộc xung đột kéo dài sắp đạt 5 tháng vẫn chưa rõ ràng.

Đặc biệt, chuyến thăm dự kiến của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tới Washington trong tuần tới được đánh giá có thể tác động lớn đến tình hình. Israel, đồng minh chính của Mỹ trong các hoạt động quân sự tại khu vực từ tháng 2, chưa trực tiếp tham gia trong đợt gia tăng các cuộc tấn công gần đây nhằm vào việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz, hành lang vận tải quan trọng cung cấp 20% lượng dầu toàn cầu.

Kể từ khi xung đột bùng phát, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz bằng cách bắn vào các tàu chở dầu và tàu hàng, khiến giá dầu thế giới tăng cao và gây nhiều áp lực chính trị cho Mỹ, đặc biệt trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ. Theo một quan chức khu vực tham gia hòa giải, cả Mỹ và Iran đều mong muốn tái lập thỏa thuận ngừng bắn tạm thời ký hồi tháng 6, tập trung vào việc Iran kiểm soát hoạt động vận chuyển qua eo biển với điều kiện giảm bớt các hạn chế với tàu thuyền.

Mỹ đã mở rộng các đòn tấn công nhằm vào các công trình phòng thủ ven biển và cơ sở hạ tầng quan trọng ở miền nam Iran nhằm làm giảm khả năng Tehran tấn công các tàu qua khu vực này. Tuy nhiên, một số chuyên gia nhận định động thái này nhằm tạo áp lực để Iran quay trở lại bàn đàm phán.

Michael Singh, giám đốc điều hành tại Viện Chính sách Trung Đông Washington, nhận định việc Israel chưa tham gia vào các đợt không kích gần đây có thể là tín hiệu cho thấy Mỹ đang tìm cách hạn chế mở rộng cuộc xung đột. Ông cũng cho rằng vẫn còn quá sớm để xác định đây là sự tạm dừng chiến sự do tính toán chiến thuật hay để tạo điều kiện thuận lợi cho ngoại giao bí mật.

Một trong những khó khăn lớn mà phía Mỹ đối mặt là sự chia rẽ trong lãnh đạo Iran với các phe nhóm quyền lực khác nhau tranh giành ảnh hưởng, khiến quá trình đàm phán trở nên phức tạp. Các lãnh đạo Iran cũng phải cân nhắc rủi ro mất uy tín và quyền lực nếu bị coi là nhượng bộ Mỹ.

Song với lợi ích kinh tế riêng, cả hai bên đều cần mở cửa hoạt động qua eo biển Hormuz. Việc đạt được một thỏa thuận kiểm soát ổn định sẽ quyết định một thời gian yên bình kéo dài sau này.

Mặc dù tạm thời ngừng các cuộc không kích, căng thẳng tại khu vực vẫn tiếp tục gia tăng khi các lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen thông báo phóng tên lửa và máy bay không người lái đáp trả các đợt không kích của Saudi Arabia vào thành phố Hodeida ven Biển Đỏ. Nhóm nổi dậy này tuyên bố đã phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb, tuyến vận tải trọng yếu giúp xuất khẩu dầu của Saudi Arabia, nhất là khi eo biển Hormuz có nguy cơ bị tắc nghẽn.

Cùng lúc đó, lực lượng Mỹ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân các cảng Iran và mới đây đã vô hiệu hóa một tàu mang cờ Mozambique trên vịnh Oman sau khi tàu này cố tình vi phạm lệnh phong tỏa.

Tổng thống Donald Trump khẳng định có hai lựa chọn trong việc giải quyết xung đột với Iran: tiếp tục chiến dịch quân sự tháo dần năng lực của Tehran hoặc đàm phán. Ông cũng nhấn mạnh Iran đang trở nên nghiêm túc hơn với các cuộc đàm phán dù chưa sẵn sàng chấp nhận thỏa thuận.

Trong cuộc họp với các quan chức an ninh quốc gia cao cấp hồi tuần trước, Trump đã cân nhắc liệu tiếp tục chiến dịch hiện tại hay mở rộng các cuộc tấn công là phù hợp hơn. Ông cũng tỏ ra không vội vàng bởi các cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ và cho rằng việc thực hiện đúng đắn quan trọng hơn tiến độ nhanh chóng.

Việc Mỹ tạm dừng không kích và đẩy mạnh các nỗ lực đàm phán được coi là tín hiệu tích cực giữa bối cảnh căng thẳng khu vực và áp lực nội bộ ngày càng gia tăng.