Chuyến thăm Kyiv đầu tiên sau ba giờ tại Moscow
Witkoff và Kushner tới Kyiv sau cuộc gặp Putin kéo dài ba giờ tại Điện Kremlin ngày 5-9. Trợ lý Điện Kremlin Yuri Ushakov gọi cuộc trao đổi là hữu ích, còn một quan chức Nhà Trắng cho biết hai bên đã thảo luận kế hoạch thực chất cho những bước tiếp theo. Tuy nhiên, chưa có thỏa thuận nào về các bất đồng cốt lõi được công bố.
Đây là lần đầu hai đặc phái viên đến Kyiv trong vai trò đàm phán hiện nay, dù trước đó họ đã nhiều lần tới Moscow. Zelenskyy đón đoàn và đưa Witkoff thăm Nhà thờ Saint Sophia, nơi cửa kính và khung cửa bị hư hại trong một cuộc tấn công gần đây. Hình ảnh di sản bị tổn thương nhắc rằng ngoại giao phải hướng tới sự an toàn của con người và những giá trị văn hóa.
Nội dung đàm phán và nỗ lực khôi phục khuôn khổ ba bên
Phái đoàn Mỹ tiến hành hai vòng trao đổi với phía Ukraine và một vòng có đại diện châu Âu. Sau đó, Witkoff bày tỏ lạc quan, còn Kushner cho rằng khôi phục khuôn khổ ba bên giữa Mỹ, Nga và Ukraine có thể đem lại hiệu quả. Những phát biểu này thể hiện ý định tiếp tục thương lượng, không phải thông báo đã đạt thỏa thuận.
Zelenskyy khẳng định Ukraine sẵn sàng đối thoại xây dựng và đã chuẩn bị đề xuất. Nội dung thảo luận gồm bảo đảm an ninh và kinh tế, kế hoạch thịnh vượng hậu chiến, phòng không và hỗ trợ năng lượng trước mùa đông. Kyiv cũng nhấn mạnh một thỏa thuận phải ngăn nguy cơ chiến tranh tái diễn.
Bảo đảm an ninh và bất đồng chưa được giải quyết tại Donbas
Tương lai Donbas vẫn là một trong những vấn đề khó nhất. Nga yêu cầu Ukraine rút khỏi những vùng lãnh thổ mà Kyiv còn kiểm soát tại miền đông, trong khi Ukraine bác bỏ yêu cầu này.
Bất đồng liên quan chủ quyền, vị trí quân sự và sự an toàn của những cộng đồng sẽ chịu tác động trực tiếp từ mọi sắp xếp lãnh thổ.
Đối với Ukraine, bảo đảm an ninh từ Mỹ và các đối tác châu Âu là yếu tố quan trọng để ngăn một cuộc xâm lược mới. Hình thức bảo đảm, cơ chế thực thi và trách nhiệm của từng quốc gia vẫn cần thương lượng. Một lệnh ngừng bắn thiếu cơ chế đáng tin cậy có thể khiến dân thường tiếp tục đối mặt nguy cơ xung đột tái diễn.
Khoảng ngừng tấn công hai thủ đô không phải ngừng bắn toàn quốc
Nga và Ukraine tạm ngừng tấn công thủ đô của nhau trong cuối tuần ngoại giao. Điện Kremlin nói sẽ dừng đánh Kyiv đến thứ Hai, còn Zelenskyy cho biết Ukraine cũng tránh tấn công Moscow. Thỏa thuận có phạm vi địa lý giới hạn, không đồng nghĩa toàn bộ chiến trường đã ngừng giao tranh.
CNN ghi nhận các cuộc tấn công của Nga tiếp tục tại những khu vực khác, gây thương vong dân sự và thiệt hại hạ tầng. Ukraine cũng thông báo đánh nhà máy lọc dầu Ryazan bên trong Nga. Giao tranh dọc chiến tuyến khoảng 1.200 km vẫn tiếp diễn. Vì vậy, khoảng lặng tại hai thủ đô không thể được mô tả là hòa bình trên toàn quốc.
Vai trò châu Âu, mùa đông và những nhu cầu của người dân
Cố vấn an ninh quốc gia của Anh, Pháp và Đức tham gia vòng thảo luận cuối. Sự hiện diện này phản ánh vai trò châu Âu trong bảo đảm an ninh, tái thiết và ổn định dài hạn. Washington giữ vị trí trung tâm trong sáng kiến hiện nay, nhưng một thỏa thuận bền vững cần những cam kết mà các bên liên quan có thể thực hiện.
Chuẩn bị cho mùa đông là vấn đề cấp thiết khác. Ukraine đối mặt nguy cơ hệ thống năng lượng tiếp tục bị tấn công, khiến phòng không, nguồn điện và năng lực sửa chữa trở thành ưu tiên nhân đạo. Bảo vệ bệnh viện, hệ thống sưởi và dịch vụ thiết yếu có thể giảm đau khổ ngay cả khi những bất đồng chính trị chưa được giải quyết.
Điều gì có thể biến lạc quan ngoại giao thành tiến triển bền vững
Các đặc phái viên bày tỏ lạc quan, nhưng lạc quan không thay thế được chương trình nghị sự, cam kết có thể kiểm chứng và cơ chế thực thi. Những vòng đàm phán trước mang lại kết quả hạn chế, trong khi bất đồng lãnh thổ và an ninh vẫn sâu sắc. Giai đoạn tiếp theo cần làm rõ thành phần, thời gian và nội dung thương lượng.
Với người dân sống giữa báo động, sơ tán và bất định, tiến triển ngoại giao được đo bằng những thay đổi cụ thể: ít cuộc tấn công hơn, dịch vụ thiết yếu ổn định, gia đình được đoàn tụ và cơ hội tái thiết cuộc sống. Các biện pháp nhân đạo, trao đổi tù binh và bảo vệ hạ tầng dân sự có thể xây dựng lòng tin trong lúc những vấn đề lớn tiếp tục được bàn thảo.
