Bộ não thanh thiếu niên hoạt động như thế nào khi họ đưa ra những lựa chọn 'ngớ ngẩn'

Khi một người trưởng thành kiên quyết không bỏ qua bất công, đó được xem là nguyên tắc vững vàng. Nhưng nếu một trẻ 15 tuổi phản ứng lại một câu xúc phạm ở trường, thậm chí có thể bị phạt, nhiều người lại cho rằng đó là biểu hiện của sự thiếu suy nghĩ. Tuy nhiên, nhận định này hiểu sai về não bộ thanh thiếu niên. Não của họ vận hành theo một cơ chế tiến hóa đặc biệt, phù hợp với giai đoạn đầy thử thách trong cuộc đời.

Từ khi mới 8 tháng tuổi, trẻ em đã có xu hướng ưa chuộng những người đối xử tốt với người khác, đồng thời nảy sinh mong muốn trừng phạt kẻ phạm lỗi càng lớn khi trẻ lớn lên. Việc đáp trả người khác xét về mặt não bộ được xem là một phần thưởng thực sự. Đó là cơ chế phòng vệ thiết yếu giúp duy trì hợp tác xã hội, vì một nhóm mà gian lận diễn ra mà không bị trừng phạt sẽ mất đi sự hợp tác lâu dài.

Hệ thống phần thưởng của não bộ, đặc biệt là vùng vân bụng, trở nên nhạy bén hơn nhiều ở tuổi thiếu niên và đạt đỉnh vào giữa giai đoạn này. Trong khi đó, vỏ trước trán – vùng não giúp kiểm soát xung động và suy nghĩ thấu đáo – vẫn tiếp tục phát triển đến tận những năm 20 tuổi. Điều này giải thích vì sao thanh thiếu niên thường cảm nhận phần thưởng một cách mạnh mẽ, có xu hướng khám phá và rất quan tâm đến cách bạn bè đánh giá mình cũng như vị thế xã hội.