Chiến tranh Mỹ – Israel với Iran tác động sâu rộng đến kinh tế toàn cầu

Cuộc xung đột mới giữa Mỹ, Israel và Iran đã tác động rõ nét đến thị trường tài chính toàn cầu. Giá dầu thô đã tăng trở lại sau khi Eo biển Hormuz - tuyến đường chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thế giới trước xung đột - gần như bị đóng cửa. Giới phân tích nhận định việc gián đoạn thương mại tại khu vực này là nguyên nhân chính làm giá dầu Brent từng chạm ngưỡng 91,42 USD một thùng vào cuối tuần trước, dù sau đó giảm nhẹ xuống 88,04 USD.

Michael Klein, giáo sư kinh tế quốc tế tại Trường Fletcher thuộc Đại học Tufts, nhấn mạnh lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng gần 60 điểm cơ bản lên 4,6% từ cuối tháng 2, mức cao nhất trong một năm qua. Điều này cho thấy các nhà đầu tư đang kỳ vọng áp lực lạm phát tiếp tục tăng, khiến doanh nghiệp phải chịu chi phí vay vốn cao hơn, từ đó làm chậm tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Mặc dù căng thẳng leo thang, các chỉ số chứng khoán chính vẫn chưa có biến động lớn. S&P 500 giảm 0,81% trong tháng gần nhất, Nasdaq-100 mất 5,66%, trong khi Dow Jones Industrial Average tăng nhẹ 0,53%, đạt gần 51.839 điểm, thấp hơn đỉnh 53.055 điểm hồi đầu tháng 7.

Mariano Torras, chủ nhiệm khoa Tài chính và Kinh tế tại Đại học Adelphi, nhận định với mức độ biến động hiện tại, thị trường vẫn đang đánh giá thấp các nguy cơ lâu dài về an ninh lương thực và kinh tế toàn cầu. Ông cho rằng có kỳ vọng thị trường sẽ nhận được sự hỗ trợ từ phía chính phủ và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ như đã từng chứng kiến trong quá khứ với cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 hay đại dịch COVID-19.

Rachel Ziemba, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm An ninh Mỹ mới, cho biết sau sự kiện ký kết và đổ vỡ của biên bản ghi nhớ về ngừng bắn giữa Mỹ và Iran hồi giữa tháng 6, nguồn cung dầu và các sản phẩm dầu mỏ như xăng và diesel đang bị thắt chặt. Điều này khiến giá bán lẻ xăng tại Mỹ đã tăng từ 3,87 USD lên 4 USD một gallon trong vòng một tuần.

Ngoài ảnh hưởng từ Eo biển Hormuz, một số nhà máy lọc dầu lớn ở Trung Đông và Nga cũng giảm công suất do thiệt hại từ các cuộc tấn công và vũ khí drone. Mặc dù giá dầu thô biến động, giá các sản phẩm dầu lại không hạ theo vì sự khan hiếm này.

Những khó khăn này còn có thể lan rộng ảnh hưởng trầm trọng đến an ninh lương thực toàn cầu do giá phân bón vốn sử dụng năng lượng cao sẽ tăng vọt. Khu vực Nam Mỹ và châu Phi, đặc biệt là các nước đang phát triển đang vào mùa gieo trồng, sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Ấn Độ, quốc gia tiêu thụ phân bón lớn, cũng có thể đối mặt với áp lực lạm phát thực phẩm gia tăng.

Thị trường chứng khoán và tài chính được đánh giá đang phản ánh tâm lý kỳ vọng về các biện pháp can thiệp từ chính phủ và các ngân hàng trung ương nhằm ứng phó với khủng hoảng. Theo Mariano Torras, lịch sử cho thấy trong những tình huống khủng hoảng, như khủng hoảng tại Đông Á cuối những năm 1990 hay đại dịch COVID-19, chính phủ và FED thường đưa ra các biện pháp kích thích hoặc giảm lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp và ổn định nền kinh tế.

Michael Klein bổ sung rằng biến động trên thị trường chỉ thể hiện tâm lý nhóm của nhà đầu tư, không hoàn toàn phản ánh đúng các chuyển biến kinh tế thực tế hàng ngày hay hàng tuần. Ông dẫn lời nhà kinh tế học John Maynard Keynes nhấn mạnh thị trường thường phản hồi theo cách mà mọi người cảm nhận về sự kiện, đằng sau đó là xu hướng tâm lý đám đông.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.