Chuyên gia cảnh báo rủi ro đối với đối thoại quốc gia và nguy cơ khủng hoảng tại Katanga

Giáo sư Bob Kabamba, trong cuộc phỏng vấn trực tiếp do Stanis Bujakera Tshiamala tổ chức, bày tỏ quan ngại sâu sắc về khả năng cuộc đối thoại quốc gia tại Cộng hòa Dân chủ Congo sẽ bị hạn chế về tính bao quát, khi một số lực lượng đối lập chủ chốt có thể không được mời tham gia. Ông dự đoán sự xuất hiện của những người được ông gọi là “đối lập chuyển hướng” - những nhân vật trong phe đối lập được chính quyền kêu gọi tham gia nhằm tạo danh nghĩa đa dạng cho đối thoại. Tuy nhiên, Kabamba nhận định rằng điều này sẽ chỉ là một chiêu trò khiến quá trình đối thoại trở nên không chính đáng, đồng thời cũng sẽ mang lại lý do cho các nhóm phiến quân biện minh cho hành động bạo lực.

Ông giải thích rằng nếu các nhóm phiến quân cảm thấy mình bị loại trừ khỏi mọi thể chế giải quyết xung đột mặc dù đã từng ký kết thỏa thuận với chính quyền để khôi phục hòa bình, họ có thể quyết định dùng biện pháp vũ lực. Kabamba nêu rõ: “Nếu họ bị loại ra ngoài cuộc, họ sẽ chuyển sang tấn công các nguồn lực chủ chốt của quốc gia.”

Bob Kabamba xác định “cái két sắt” mà phiến quân có thể nhắm tới chính là tỉnh Katanga - nơi giữ vị trí chiến lược về tài chính và an ninh. Ông đánh giá chính quyền trung ương tại Kinshasa không đủ năng lực quân sự để kiểm soát hoàn toàn địa bàn, nhưng lại nắm giữ nguồn tài chính lớn. Nếu lực lượng phiến quân chiếm được Katanga, giáo sư cảnh báo điều này sẽ dẫn đến sự thay đổi trật tự hiến pháp hiện hành và có thể khiến một chính quyền mới hình thành tại Kinshasa.

Trước thực trạng căng thẳng, Kabamba kêu gọi sự minh bạch và cởi mở trong đối thoại, đặc biệt là đối với vấn đề giữ quyền lực của Tổng thống Félix Tshisekedi - vấn đề mà ông cho là nguyên nhân chính của những vướng mắc trong quá trình đàm phán hiện nay. Ông đề xuất thẳng thắn đặt ra vấn đề này để bàn bạc thay vì xem nó là điều cấm kỵ.

Theo Kabamba, đối thoại không chỉ nhằm giải quyết các vấn đề xã hội và chính trị, mà còn phải giải quyết những mục tiêu mà các bên đang theo đuổi. Ông nói: “Chúng ta có thể nói rõ rằng ông ấy mong muốn tiếp tục ở lại với quyền lực và trong khuôn khổ đối thoại, chúng ta hãy tìm cách thiết lập các cơ chế phù hợp để quản lý điều đó.” Tư tưởng của ông là nhận diện và điều chỉnh các mục tiêu chính trị để tránh đổ vỡ và giữ gìn sự ổn định của đất nước với câu khẩu hiệu: “Hãy cứu lấy Congo.”

Đề cập đến vấn đề dịch bệnh Ebola, Bob Kabamba chỉ trích thái độ thụ động và khả năng rút lui của nhà nước đối với cuộc khủng hoảng y tế này. Ông nhận định tình trạng dịch bệnh đang diễn biến ngày càng nghiêm trọng, trong khi chính quyền tại Kinshasa dường như không quan tâm đúng mức và để toàn bộ trách nhiệm cho cộng đồng quốc tế gánh vác.

Kabamba còn hoài nghi về các số liệu chính thức, cho rằng số ca tử vong thực tế do Ebola có thể cao hơn nhiều lần, dựa trên thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ. Ông cảnh báo số người chết có thể gấp đôi hoặc gấp ba số liệu được công bố công khai, đồng thời phạm vi dịch bệnh cũng nghiêm trọng hơn rất nhiều. Học giả kêu gọi chính quyền ở Congo cần phải có trách nhiệm hơn trong việc đối phó và bảo vệ sức khỏe người dân.