Tại sao Tần Thủy Hoàng không tiêu diệt quốc gia nhỏ cuối cùng: Vương quốc vệ quốc

Trong lịch sử Trung Quốc, Tần Thủy Hoàng nổi tiếng với việc diệt sáu nước lớn gồm Hàn, Triệu, Yên, Việt, Sở, và Tề, chấm dứt thời kỳ phân tranh hỗn loạn của Xuân Thu Chiến Quốc, lập nên triều đại phong kiến đầu tiên. Tuy nhiên, thực tế không hoàn toàn chính xác khi còn tồn tại một quốc gia nhỏ là vệ quốc vẫn duy trì tự do đến tận đời Tần Nhị Thế mới bị tiêu diệt.

Trước thời Tần Thủy Hoàng thống nhất, ngoài sáu quốc gia hùng mạnh còn có các quốc gia vừa và nhỏ như Việt quốc, Ba quốc, Thục quốc, Tống quốc, Trung Sơn quốc, Lỗ quốc, thậm chí vệ quốc là một trong số những tiểu quốc nhỏ tồn tại xen kẽ trên bản đồ chiến sự. Hầu hết trong số này bị các nước lớn khác thôn tính dần, trừ vệ quốc cuối cùng vẫn tồn tại khá lâu một cách kỳ lạ.

Vệ quốc có nguồn gốc sâu xa liên quan đến triều Chu, được thành lập sau khi Chu Võ Vương đánh bại Thương Trụ Vương và giao đất cho con trai Thương vương làm chư hầu. Con cháu của dòng dõi này liên tục bị tranh giành quyền lực và nội chiến khiến đất nước yếu đi. Sau nhiều biến cố, quyền lãnh đạo vệ quốc được giao cho một anh em của Chu Công Đán, người nổi bật trong lịch sử triều Chu.

Trong thời kỳ Xuân Thu và Chiến Quốc, vệ quốc từng trải qua những đợt khủng hoảng và nội chiến khốc liệt. Một đoạn nổi bật là triều đại của vệ nghi công, người nổi tiếng sa đọa và thái độ thờ ơ trước nguy cơ đất nước bị quân thù xâm phạm, dẫn đến việc thủ đô vệ quốc bị người từ phía Bắc tấn công và tiêu diệt triều đình. Sự hỗn loạn chỉ tạm lắng xuống khi các chư hầu mạnh như Tề Hoàn Công giúp vệ quốc xây dựng lại thành trì và ổn định tình hình.

Trong khoảng năm 426 TCN, vệ quốc chứng kiến một loạt vụ sát hại chính trị: từ việc công tử đột ngột giết chết vua đề cao mình rồi lập làm vua mới, tới việc các công tử tranh giành khiến tình trạng nội chiến leo thang và đất nước ngày càng phụ thuộc vào nước lớn kế bên là nước Ngụy. Mức độ ảnh hưởng của nước Ngụy đến mức chuyển quyền lực từ các quốc vương ở vệ quốc cho các con rể Ngụy, khiến vệ quốc gần như mất chủ quyền.

Đến năm 346 TCN, vệ quốc bị nhà Ngụy hạ xuống hàng hầu tước và chỉ giữ lại vùng đất nhỏ là Phúc Dương. Bao nhiêu quyền lực và địa vị trước đó của vua chư hầu vệ quốc biến mất hoàn toàn. Cuối cùng khi nước Ngụy bị Tần quốc diệt, vệ quốc chỉ còn tồn tại như một chư hầu nhỏ bé dưới sự cai trị của Tần trong giai đoạn thống nhất Trung Quốc.

Tần Thủy Hoàng không hẳn quên mất vệ quốc, mà điều thú vị là hai nhân vật góp phần quan trọng làm nên sự hùng mạnh của nhà Tần lại chính là người vệ quốc. Thương Lượng, người thực hiện cải cách mạnh mẽ cho Tần quốc dưới thời Tần Hiếu Công, và Lữ Bố, người đã giúp Bình Trang Vương lên ngôi và có công lớn trong việc mở rộng lãnh thổ, đều có nguồn gốc từ vệ quốc.

Chính vì vậy, vệ quốc dù nhỏ bé và không còn ảnh hưởng nhiều về mặt quân sự hay chính trị, vẫn được Tần quốc khoan dung tồn tại, xem như một sự ghi nhận công lao của hai nhân vật này. Vệ quốc chỉ bị xóa sổ hoàn toàn dưới thời Tần Nhị Thế khi ông ta không còn giữ được lễ nghĩa và quyền thế từ người cha là Tần Thủy Hoàng. Việc sát nhập dễ dàng không đổ máu thể hiện một sự kết thúc trong hòa bình cho một quốc gia tồn tại gần 900 năm.

Sự tồn tại kéo dài của vệ quốc giữa các cuộc chiến tranh thống nhất Trung Quốc cho thấy khả năng khôn ngoan của quốc gia này khi chọn chính sách hòa nhã, biết tự nhận là một quốc gia nhỏ yếu và không đe dọa đến các thế lực lớn hơn. Dưới sự bảo trợ của các quốc gia mạnh hơn, vệ quốc chọn cách "im lặng tồn tại", tránh các xung đột lớn và chờ đợi thời cơ.

Việc tạo điều kiện tồn tại cho vệ quốc cũng phản ánh chiến thuật chính trị của Tần Thủy Hoàng, người hiểu rằng việc xóa bỏ tất cả có thể không cần thiết nếu một vùng đất không có khả năng chống lại chính quyền mới và những người gốc quốc gia đó có công lao với triều đại mới.

Ngày nay, bài học từ vệ quốc cho thấy các quốc gia nhỏ trong thế giới hiện đại cũng có thể lựa chọn giữa đối đầu hay hòa nhập để tồn tại trong thế giới nhiều biến động, tùy thuộc vào sự khôn khéo của lãnh đạo và tình hình quốc tế.