Hàn Quốc đối mặt kỷ nguyên siêu bất định với quyền lực chuỗi cung ứng

Thế giới hiện tại đã trải qua một bước chuyển căn bản từ kỷ nguyên toàn cầu hóa sang thời kỳ an ninh kinh tế, phản ánh sự chuyển đổi từ thu lợi tuyệt đối sang thu lợi tương đối trong quan hệ quốc tế. Trong cạnh tranh giữa các cường quốc, bên cạnh sức mạnh mềm và sức mạnh cứng, quyền lực chuỗi cung ứng đã nổi lên như một yếu tố then chốt mới, đóng vai trò quan trọng trong định hình các chiến lược quốc gia.

Cuộc đối đầu giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc thể hiện rõ qua một cuộc chiến chuỗi cung ứng, nơi các biện pháp trừng phạt và kiểm soát xuất khẩu trở thành vũ khí chủ đạo. Các nhà kinh tế, lãnh đạo doanh nghiệp và quân đội được huy động để thực thi chỉ đạo quốc gia nhằm giành quyền ưu thế về tài chính và công nghệ.

Hàn Quốc, với nền kinh tế phụ thuộc vào thương mại quốc tế, trở thành một điểm nhạy cảm trước những biến động của môi trường thương mại toàn cầu. Nước này đang sống trong một nền kinh tế toàn cầu bị vũ khí hóa, khi các công cụ kinh tế như thương mại và tài chính được sử dụng một cách cưỡng bức nhằm tạo lợi thế chiến lược.

Nếu trước kia dầu mỏ là trung tâm trong quan hệ ngoại giao và chiến lược quân sự thế kỷ 20, hiện nay vị trí đó đã chuyển sang các khoáng sản quan trọng. Các khoáng sản này không chỉ cần thiết cho ngành điện tử, ô tô, pin, mà còn cho các lĩnh vực công nghệ cao như chất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng tái tạo và hệ thống vũ khí tiên tiến. Sự cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc trong việc thu hút các quốc gia có trữ lượng khoáng sản phong phú trở nên gay gắt hơn bao giờ hết.

Trận chiến khoáng sản mở đầu một chương mới trong địa chính trị tài nguyên, buộc mỗi quốc gia phải đưa ra câu hỏi quan trọng: họ tin tưởng ai và sẽ tham gia chuỗi cung ứng nào? Ví dụ, các hành động của Mỹ nhằm vào Venezuela và chiến tranh với Iran phản ánh sự cạnh tranh quyền lực lớn khi Venezuela là nguồn dầu thô chủ yếu của Trung Quốc và eo biển Hormuz giữ vai trò là mạch máu năng lượng đối với Trung Quốc.

Chưa kể cuộc đua về trí tuệ nhân tạo giữa Mỹ và Trung Quốc cũng dựa vào các trung tâm dữ liệu và sản xuất chất bán dẫn đòi hỏi lượng điện năng khổng lồ. Chiến lược của Mỹ là đáp ứng nhu cầu điện này bằng năng lượng từ nhiên liệu hóa thạch, cân bằng với lợi thế của Trung Quốc về khoáng sản hiếm và khai thác năng lượng.

Trước bối cảnh cạnh tranh gay gắt như vậy, Hàn Quốc cần củng cố vị thế không thể thay thế trong các điểm nút quan trọng của chuỗi cung ứng toàn cầu. Đồng thời, Seoul phải trở thành một mắt xích then chốt trong kiến trúc công nghệ và chuỗi cung ứng, đặc biệt trong các tiến trình định chuẩn công nghệ như chất bán dẫn, pin và trí tuệ nhân tạo. Chiến lược này nhằm tạo ra các liên minh phụ thuộc vào sự tham gia của Hàn Quốc, qua đó nâng cao vị thế độc lập và không thể thiếu đối với cả Mỹ và Trung Quốc.

Bên cạnh đó, có nhu cầu cấp thiết trong việc điều chỉnh luật pháp quốc gia để công nhận năng lượng tái tạo như một tài sản chiến lược quốc gia. Hàn Quốc nằm trong số các quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước khủng hoảng năng lượng toàn cầu do chiến tranh tại Iran gây ra. Để tăng cường an ninh năng lượng, Seoul cần đẩy nhanh mở rộng và hiện đại hóa lưới điện quốc gia, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng thông qua chiến lược khử carbon hóa các ngành công nghiệp tiêu thụ năng lượng lớn như thép và hóa dầu.

Hành trình bước vào thời đại siêu bất định đòi hỏi các chính sách phải dựa trên nhận thức rằng kinh tế đã trở thành công cụ cốt lõi của an ninh. Một chiến lược an ninh hiệu quả phải xây dựng trên nền tảng kinh tế vững chắc để có thể đối phó với các xung đột về chính trị, kinh tế, môi trường, công nghệ, văn hóa và đạo đức cùng xảy ra đồng thời trong thời gian tới.

Tác giả Chang Se-myeong là nghiên cứu sinh ngành hòa bình và an ninh quốc tế tại Đại học Korea.