Tòa án Hình sự Quốc tế cách chức công tố viên Karim Khan do cáo buộc quấy rối tình dục

Ngày 21/7, Đại hội đồng Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) đã tổ chức cuộc họp đặc biệt tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York để bỏ phiếu kín về việc cách chức Công tố viên Karim Khan, người bị cáo buộc hành vi quấy rối tình dục đối với một nữ đồng nghiệp trong đội ngũ làm việc. Kết quả cuộc bỏ phiếu cho thấy 82 trong tổng số 125 quốc gia thành viên ủng hộ quyết định sa thải ông Khan, vượt mức tối thiểu 63 phiếu quy định để thực thi hành động này.

Ông Khan, 56 tuổi, vốn là công tố viên chính của ICC từ năm 2021 và có tiếng đẩy nhanh tiến trình các vụ án quốc tế quan trọng như ở Ukraine, Libya, Sudan và Afghanistan, từng tạm nghỉ công tác từ tháng 5 năm ngoái nhằm đối mặt với các cáo buộc. Trước đó, Khan đã bị đình chỉ bởi Ủy ban điều hành của ICC, cũng như bị tước quyền tham gia vụ kiện đặc biệt liên quan tới các cáo buộc tội ác chống lại nhân loại dưới thời cựu Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte.

Vụ việc gây chú ý mạnh khi Khan đứng ra yêu cầu bắt giữ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và một số quan chức khác vì các hoạt động quân sự tại Gaza, gây ra phản ứng gay gắt từ Israel cùng các đồng minh, trong đó có Mỹ. Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế và cấm ông Khan nhập cảnh vào lãnh thổ Mỹ.

Cáo buộc về hành vi quấy rối tình dục liên quan một luật sư người Malaysia tên Sarah, từng làm việc cùng Khan, người đã nói với truyền thông về các nỗ lực quấy rối liên tục và sự mất cân bằng quyền lực nghiêm trọng giữa họ. Phát ngôn này làm gia tăng căng thẳng trong nội bộ các thành viên của ICC, một tổ chức liên kết với Liên Hợp Quốc nhưng không trực thuộc.

Đội ngũ luật sư của Khan đã lên tiếng phản đối quyết định cách chức, cho rằng quy trình không đảm bảo quyền tự vệ cho thân chủ và các báo cáo điều tra chưa được công khai không chứng minh được hành vi sai phạm. Họ cảnh báo rằng việc sa thải Khan sẽ tạo tiền lệ xấu, ảnh hưởng đến tính độc lập của công tố viên trong tương lai, nhất là khi ICC đang theo đuổi các vụ án có độ nhạy cảm và ảnh hưởng chính trị lớn.

Ngược lại, Bộ trưởng Ngoại giao Israel Gideon Sa’ar ca ngợi đây là bước đi "được chờ đợi từ lâu", đồng thời gọi Khan là "người tham nhũng" với những yêu cầu bắt giữ đáng tranh cãi nhằm che giấu các sai phạm cá nhân. Trước cuộc bỏ phiếu, cựu đại sứ Mỹ Stephen Rapp đánh giá bằng chứng đủ mạnh để cách chức Khan, nếu không sẽ khiến uy tín của Tòa án tổn hại, dễ bị các cuộc tấn công bất công từ phía Mỹ.

Trong nhiệm kỳ của mình, Karim Khan không chỉ thúc đẩy các vụ án quốc tế mà còn đưa ra lệnh bắt giữ Tổng thống Nga Vladimir Putin với cáo buộc chiến tranh tại Ukraine. Tuy nhiên, vụ bê bối cá nhân làm nổi bật những thách thức về đạo đức và sự rung chuyển trong nội bộ ICC, giữa lúc toà án này đang phải chịu áp lực lớn từ nhiều quốc gia có ảnh hưởng.

Các diễn biến mới nhất thể hiện mức độ phức tạp và nhạy cảm khi điều tra những cáo buộc sai phạm trong chính tổ chức pháp lý quốc tế hàng đầu về tội phạm chiến tranh và tội ác chống lại loài người, khiến uy tín và tính độc lập của ICC đứng trước nhiều tranh cãi căng thẳng trong giới chính trị toàn cầu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.