Populism trong Quốc hội Chile và tác động đến thị trường tài chính quốc gia

Quốc hội Chile mới đây đã thông qua những điểm cốt lõi của dự án Tái thiết Quốc gia nhằm thúc đẩy phục hồi kinh tế và tạo việc làm. Dù nhu cầu tái khởi động nền kinh tế là điều không thể trì hoãn, phe đối lập vẫn đồng loạt phản đối dự án này. Tuy nhiên, qua các đề xuất riêng biệt trong Quốc hội, hai điều khoản không liên quan trực tiếp đến nội dung gốc của dự án đã được thông qua, khiến nhiều chuyên gia cảnh báo về tác động tiêu cực có thể ảnh hưởng đến thị trường tài chính và cả khoản tiết kiệm của người dân Chile.

Trong quá trình xét duyệt tại Hạ viện, một điều khoản cấm việc tính lãi trên lãi (anatocismo) đã được phe đối lập đưa vào. Điều khoản này nhằm ngăn việc người vay phải trả lãi kép, nhưng lại có thể khiến chi phí vay mượn tăng cao. Trong khi đó, Thượng viện đã thông qua điều khoản gọi là "quên nợ tài chính" (olvido financiero), theo đó các tổ chức tài chính phải xóa thông tin về các khoản nợ không trả hoặc đã chấm dứt sau 5 năm và không được dùng dữ liệu này để từ chối cung cấp các sản phẩm tài chính hay mở tài khoản mới.

Những người đề xuất các điều khoản này dựa trên quan điểm rằng cải cách mới chỉ tạo lợi ích thuế cho các doanh nghiệp lớn và người giàu nên cần bổ sung các biện pháp trực tiếp hỗ trợ người dân bình thường. Việc loại bỏ lãi kép được cho sẽ giúp giảm lãi suất vay và giúp người dân dễ dàng tiếp cận các sản phẩm tài chính hơn, từ đó tăng tính công bằng xã hội. Tuy vậy, các cơ quan như Ngân hàng Trung ương Chile, Ủy ban Thị trường Tài chính (CMF), cũng như nhiều chuyên gia cảnh báo hiệu ứng ngược có thể xảy ra. Việc bỏ lãi kép có khả năng làm tăng chi phí tín dụng cho người đi vay và ảnh hưởng tiêu cực đến sản phẩm tiết kiệm khi không thể tái đầu tư lãi. Đối với "quên nợ tài chính", việc thiếu thông tin lịch sử tín dụng sẽ làm các tổ chức tài chính thận trọng hơn, dẫn đến việc hạn chế tín dụng hoặc tăng lãi suất.

Tân Bộ trưởng Tài chính Chile đã thông báo sẽ dùng quyền phủ quyết với điều khoản về lãi kép và đang xem xét giải pháp với quy định "quên nợ tài chính". Tuy nhiên, chính phủ bị chỉ trích vì không phản đối quyết liệt hơn ngay từ đầu khi các sửa đổi này được đưa ra tại Hạ viện, đánh mất cơ hội điều chỉnh sớm trong Thượng viện. Việc Quốc hội chấp thuận những điều khoản này bất chấp cảnh báo là dấu hiệu rõ ràng của chủ nghĩa dân túy đang thống trị quốc hội, làm giảm chất lượng của nền dân chủ và các chính sách công.

Chuỗi sự kiện từ các phong trào xã hội năm 2011, bùng phát mạnh mẽ từ cuộc khủng hoảng xã hội năm 2019 đến ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 cho thấy việc thúc đẩy các chính sách bằng sự đồng thuận phổ biến mà không cân nhắc kỹ càng hậu quả có thể dẫn đến thiệt hại lớn cho nền kinh tế. Tiêu biểu là ba đợt rút tiền từ quỹ hưu trí vừa qua do Quốc hội Chile thông qua, dù có lời cảnh báo về lạm phát và ảnh hưởng tiêu cực lâu dài đến quỹ hưu trí, nhưng vẫn được thực hiện. Điều này cũng tạo tiền lệ cho việc tiếp tục đề xuất rút tiền hưu trí hoặc các giải pháp tương tự mà thiếu sự đánh giá đúng đắn về tác động tài chính.

Quốc hội được coi là trụ cột trong nền dân chủ, không chỉ là cơ quan ban hành luật mà còn phải đảm bảo cân bằng lợi ích giữa nguyện vọng của dân và khả năng thực thi luật pháp, đồng thời bảo vệ thể chế, kinh tế và duy trì sự ổn định xã hội. Khi các nghị sĩ từ bỏ vai trò trung gian này và nhấn mạnh các biện pháp mang tính cảm tính, họ đang làm suy yếu vị thế chính trị của mình và gây phương hại tới lợi ích của người dân. Điều này đặc biệt nghiêm trọng khi đất nước đang nỗ lực phục hồi kinh tế và tạo việc làm, song lại phải đối diện với những chính sách có thể làm tăng chi phí vay vốn và ảnh hưởng việc gia tăng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho người dân.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.