Chính sách cấm anatocismo và “quên tài chính” tại Chile có thể làm tăng chi phí tín dụng

Anatocismo, hay việc vốn hóa lãi suất, là cơ sở của lãi kép và không phải là một thủ tục bất thường chỉ dành cho những người vay chậm trả. Đây còn là phương pháp tài chính giúp các khoản tiền gửi kỳ hạn tái tục hay các tài khoản tiết kiệm sinh lời, đồng thời tạo điều kiện cho các thỏa thuận tái cấu trúc nợ, kỳ hạn ân hạn, các hạn mức tín dụng linh hoạt và các sản phẩm tài chính với khoản trả góp có tính điều chỉnh.

Nếu chính sách cấm anatocismo được thực thi tại Chile, các ngân hàng và tổ chức tài chính sẽ phải thiết kế lại các sản phẩm và hệ thống tài chính, qua đó có thể loại bỏ những công cụ hữu ích dành cho người có thu nhập không ổn định hoặc các dịp thu nhập biến động. Mặt khác, giới tài chính cho rằng, khi không thể gộp lãi vào số dư nợ gốc, tỷ lệ thu hồi vốn sẽ giảm, rủi ro cho các tổ chức tài chính tăng lên, từ đó các tổ chức này sẽ phải điều chỉnh tăng lãi suất, thắt chặt điều kiện vay hoặc giới hạn khả năng tiếp cận tín dụng của khách hàng.

Vấn đề tương tự cũng xảy ra với quy định “quên tài chính”, theo đó sau một thời gian nhất định các khoản nợ được xem là hết hiệu lực truy đòi và các ghi chép nội bộ liên quan đến các nghĩa vụ tài chính có thể bị xóa bỏ. Theo luật pháp hiện hành tại Chile, người vay không thể tiếp cận lại các khoản nợ đã quá hạn hoặc đã hết hạn 5 năm, chỉ được thu thập thông tin khi có sự đồng ý rõ ràng và hạn chế trong các giao dịch nhất định.

Việc xoá bỏ các hồ sơ nợ nội bộ không chỉ đơn thuần là xóa bỏ dữ liệu tiêu cực mà còn làm mất khả năng xác định ai đang nợ và nợ bao nhiêu, gây khó khăn trong việc thu hồi các khoản nợ còn hiệu lực và làm giảm động lực trả nợ. Hậu quả là các ngân hàng sẽ phải tăng áp lực lên người vay qua các điều kiện cho vay nghiêm ngặt hơn, tăng lãi suất và làm giảm khả năng tiếp cận tín dụng chính thức, đặc biệt cho các doanh nghiệp nhỏ và cá nhân.

Giới chuyên gia Clapes UC gồm Hermann González B. và Felipe Larraín B. nhận định rằng việc bảo vệ người tiêu dùng tài chính là cần thiết, song các quy định mới nên cân nhắc kỹ lưỡng để tránh làm suy giảm các công cụ quan trọng giúp duy trì hoạt động tiết kiệm, tín dụng và đánh giá rủi ro.

Những thay đổi này chắc chắn sẽ khiến các tổ chức tài chính có thể thích nghi, nhưng người dân và đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ sẽ chịu ảnh hưởng nhiều hơn do ít khả năng thích ứng. Nếu Chile đặt mục tiêu trở thành trung tâm tài chính khu vực như kế hoạch được Clapes UC đề xuất, những chính sách như thế này có thể làm suy giảm tiềm năng đó. Do đó, các chuyên gia kêu gọi chính phủ Chile xem xét và có thể phủ quyết các dự luật nhằm bảo vệ hệ thống tài chính quốc gia.

Theo luật Chile hiện hành, vốn hóa lãi suất được cho phép với chu kỳ không dưới 30 ngày và không áp dụng cho lãi suất phạt chậm trả. Điều này thể hiện sự cân bằng giữa việc bảo vệ người tiêu dùng và duy trì hoạt động tài chính linh hoạt.

Những chính sách mới có thể đưa đến hậu quả không mong muốn khi ưu tiên bảo vệ người vay dựa trên các biện pháp cấm đoán quá mức, làm gia tăng chi phí tín dụng và thu hẹp các lựa chọn tín dụng, đồng thời đẩy một bộ phận người dễ bị tổn thương vào thị trường tín dụng phi chính thức.

Giải pháp tối ưu là xây dựng một cơ chế điều tiết tài chính vừa bảo vệ được quyền lợi người tiêu dùng vừa không làm tổn hại đến sự phát triển bền vững của thị trường tín dụng và tiết kiệm tại Chile.