Nghiên cứu khoa học tiết lộ cách não bộ xây dựng nhận thức về bản thân qua trải nghiệm psychedelic

Nhiều người từng trải qua những khoảnh khắc khi cảm giác về sự tách biệt bản thân bỗng trở nên lỏng lẻo. Hiện tượng này, với các nhà du hành vũ trụ gọi là hiệu ứng tổng quan, và với các nhà thám hiểm đại dương sâu gọi là hiệu ứng dưới biển, đều mô tả sự thay đổi đột ngột trong nhận thức, khiến ranh giới giữa ‘tôi’ và thế giới bên ngoài tạm thời biến mất. Cảm giác này thường được trải nghiệm như sự hòa hợp và gắn kết với vũ trụ rộng lớn.

Từ thế kỷ 19, nhà đạo sư Ấn Độ Ramana Maharshi đã xem sự bất định này không phải là bất thường mà là cơ hội để khám phá trực tiếp bản chất của ‘tôi’. Ông khuyên người tìm hiểu hãy quan sát ‘tôi’ qua cơ thể, cảm giác và suy nghĩ để nhận ra không phần nào có thể diễn tả đầy đủ bản thân thật sự. Trong khi triết lý cổ đại đề cao khảo sát trải nghiệm từ bên trong theo quan điểm chủ quan, khoa học hiện đại lại nghiên cứu quá trình não bộ từ bên ngoài, khiến việc tiếp cận cảm giác bên trong này trở nên khó khăn hơn.

Mới đây, một nhóm nghiên cứu quốc tế đã sử dụng chất psychedelic N,N-Dimethyltryptamine (DMT) trong nghiên cứu với 27 tình nguyện viên để khảo sát những thay đổi của não bộ khi cảm giác ‘tôi’ suy yếu. DMT kích thích một sự thay đổi nhận thức dữ dội và ngắn hạn, thường kèm theo sự mất đi cảm giác tách biệt của bản thân thông thường.