Phỏng vấn Mara Sedini và những điều bị lờ đi trong chính trường Chile

Phỏng vấn dài hơn hai tiếng đồng hồ của cựu Bộ trưởng Bộ Tổng Thư ký Chính phủ (Segegob) Mara Sedini trên chương trình Sin Filtros, được gọi là “Sedinazo”, đã vượt xa mức độ chú ý mà chính phủ Chile muốn giữ. Chính phủ tiền nhiệm thường bị chỉ trích là nhàm chán, từ phong cách ăn mặc đến cách trả lời, và đã cố gắng giảm nhẹ ảnh hưởng của cuộc phỏng vấn này bằng cách nhìn nhận nó như câu chuyện về sự chuyển giao các quy tắc ứng xử trong nội bộ chính quyền.

Tại Cung điện La Moneda, quan chức chính phủ cũ cho rằng phỏng vấn này không những thể hiện sự thiếu nghiêm túc và mang màu sắc giải trí nhiều hơn chính trị, mà còn khẳng định tính đúng đắn của quyết định cách chức bà Sedini chỉ 69 ngày sau khi bổ nhiệm, điều vốn đã được biết trước đó. Phong cách và cách thức của cuộc phỏng vấn tạo nên hình ảnh một cuộc trình diễn rườm rà, thiếu nghiêm túc, khó đúng chuẩn mực của chính trị.

Qua lời kể của bà Sedini, cuộc phỏng vấn còn hé lộ sự thay đổi lớn và nguy hiểm trong cấu trúc quyền lực khi chính phủ Tổng thống Kast mới lên nắm quyền. Mô hình ban đầu dự kiến tập trung quyền lực vào một vị chỉ huy chính phủ, cụ thể là trưởng ban cố vấn tầng hai là ông Alejandro Irarrázabal, người được bà Sedini mô tả là người thứ ba quyền lực nhất và phê phán tính cách "không hấp dẫn" của bà.

Chính mô hình này cho phép người đứng đầu ban cố vấn tầng hai chi phối các bộ trưởng theo ý mình, nhưng không chịu các giới hạn hay trách nhiệm pháp lý như một bộ trưởng nhà nước phải có. Điều này thực chất làm giảm vai trò thể chế của các bộ trưởng và thay đổi mối quan hệ giữa chính phủ và các đảng phái chính trị, điều mà Thượng nghị sĩ Squella, lãnh đạo đảng Cộng hòa, là người phản đối mạnh mẽ nhất.

Sự phân quyền này còn đi xa đến mức chính phủ cố gắng thu hẹp quyền hạn của Bộ Tổng Thư ký Chính phủ (Segegob) bằng cách chuyển giao nhiệm vụ quan trọng của bộ cho một người không phải bộ trưởng, tạo nên hình ảnh của một phát ngôn viên chính phủ không thực sự có tiếng nói riêng mà chỉ như một người phát ngôn bị điều khiển.

Chính phủ khẳng định mô hình này đã được điều chỉnh sau khi bà Sedini bị cách chức và ông Claudio Alvarado được tăng quyền với vai trò phó bộ trưởng đồng thời giữ vị trí quan trọng nhất trong tầng hai, gọi là primus inter pares. Tuy nhiên, nhiều vấn đề cốt lõi còn tồn tại và ảnh hưởng sâu rộng, đặc biệt khi ông Irarrázabal vẫn tại vị và tiếp tục điều hành mô hình quyền lực tập trung.

Bên cạnh các vấn đề chính trị, bà Sedini còn mô tả một môi trường làm việc chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của định kiến giới tính. Bà cho biết các quyền hạn thực sự của mình bị tước đoạt và bà chỉ được phép phát biểu theo những gì các đồng nghiệp nam quyết định. Bà cũng tiết lộ bị gọi là “cô bé” và bị bảo ngừng nói những điều “vớ vẩn”.

Việc này đã gây nghi vấn về lý do tại sao bà vẫn giữ chức vụ và không chọn từ chức sớm hơn khi ý kiến của mình bị xem thường. Lời phàn nàn về sự tiếp xúc xã giao như những cái ôm của phu nhân tổng thống trong lễ thay đổi bộ máy nội các cũng được xem như biểu hiện của thái độ hời hợt, không phù hợp với tình hình nghiêm trọng khi hai bộ trưởng bị cách chức.

Một điểm đáng chú ý trong cuộc phỏng vấn là sự thiếu tự nhận thức và tự phê bình của bà Sedini khi bà cho rằng sai lầm lớn nhất của mình là để bản thân bị ảnh hưởng bởi một trong ba người quyền lực nhất La Moneda, mà không nhận ra các lỗi cá nhân và những hạn chế trong vai trò Bộ trưởng. Bà cũng không đồng ý việc chịu trách nhiệm về việc đọc và trình bày các tài liệu mà không có sự kiểm chứng, điều này theo quan điểm của nhiều người là dấu hiệu của sự thiếu nghiêm túc trong đảm đương một chức vụ quan trọng trong chính phủ.

Cuộc phỏng vấn dài và đa chiều này không chỉ là một tiết lộ về những cuộc điều chỉnh quyền lực trong chính phủ Chile mà còn vẽ nên bức tranh về sự phức tạp và mâu thuẫn trong quan hệ cá nhân và chính trị, làm dấy lên nhiều câu hỏi về tính ổn định và hiệu quả của mô hình chính quyền hiện tại.