Partido Nacional Libertario và ảnh hưởng trong chính trường Chile dưới thời José Antonio Kast

Johannes Kaiser, cựu ứng cử viên tổng thống và chủ tịch Đảng Partido Nacional Libertario (PNL), hiện đang ở Đức nhưng vẫn là một trong những đề tài chính trong các cuộc thảo luận nội bộ của phe chính phủ Chile trong tuần qua. Trong cuộc phỏng vấn với Tolerancia Cero hôm thứ Hai, ông Kaiser tuyên bố: “Chúng ta có một chính phủ đang nhảy theo bản nhạc mà chúng tôi định hướng”, câu nói này âm vang mạnh trong các hàng ngũ của các đảng cầm quyền.

Dù nhiều lãnh đạo trong khối này phủ nhận điều này một cách công khai, song nội bộ vẫn có nhận thức rằng những người theo chủ nghĩa tự do quốc gia đã thành công trong việc đưa nghị trình của họ vào chương trình hành động của chính phủ José Antonio Kast. Điều này tạo ra mối lo ngại trong nội bộ chính phủ về ảnh hưởng ngày càng lớn của PNL.

Thành viên PNL nhận rõ vị trí của họ bên ngoài chính phủ: thúc đẩy chính quyền Kast theo hướng chính trị hữu khuynh. Mục tiêu của họ là đảm bảo chính phủ giữ vững các cam kết đã đưa ra trong chiến dịch bầu cử. Những thành tựu của họ minh chứng cho chiến lược này.

Ví dụ, PNL là lực lượng đầu tiên đề xuất dự thảo luận tội không thành công nhằm vào Nicolás Grau, sáng kiến sau đó được một số hạ nghị sĩ thuộc các đảng Republicano, UDI và RN, cũng như một số thành viên Evópoli hỗ trợ. Một ví dụ khác là dự luật miễn giảm án toàn diện dành cho những cảnh sát bị kết án trong các cuộc biểu tình năm 2019 do thượng nghị sĩ Vanessa Kaiser đề xuất, được ủng hộ bởi các nghị sĩ đảng Republicano và cả lãnh đạo đảng ông Arturo Squella.

Mới nhất, dự án luật Escucha su Corazón do hạ nghị sĩ Cristóbal Urruticoechea khởi xướng cũng nhận được sự hậu thuẫn từ một số nhà lập pháp Republicano, cho thấy tầm ảnh hưởng tiếp tục gia tăng của PNL trong quốc hội.

Để tác động vào chương trình của chính phủ, PNL đã xác định các nhân vật quan trọng trong hàng ngũ đối tác. Bộ trưởng Nội vụ Claudio Alvarado và Chủ tịch đảng Republicano Arturo Squella là hai trong số những cầu nối thiết yếu. Arturo Squella từng đối thoại với Kaiser nhằm giảm thiểu căng thẳng từ phát ngôn của ông về “ai định hướng bản nhạc” cho chính phủ.

Trong khi đó, quan hệ giữa Kast và Kaiser không mấy thân thiện do cựu nghị sĩ này đã rời đảng do Kast sáng lập vào tháng 1/2024 theo cách thức gây chú ý. Tuy vậy, PNL vẫn duy trì kênh liên lạc mở với chính phủ, minh chứng bằng việc Kaiser tham dự cuộc họp do Kast chủ trì tại Cerro Castillo vào giữa tháng 5.

Trong nội bộ chính phủ, nhiều người thừa nhận rằng việc chính thức đưa PNL vào bộ máy chính quyền sẽ giúp tránh được các bất đồng như vừa qua. Trong cuộc họp phối hợp của phe cầm quyền tổ chức tại La Moneda hôm thứ Năm, ông Luciano Cruz-Coke - Chủ tịch Evópoli - đã đề cập đến việc này trực tiếp với Kast và các bộ trưởng Claudio Alvarado, José García.

Một số nghị sĩ Republicano cũng xem PNL là đồng minh tự nhiên, thậm chí hơn cả liên minh Chile Vamos. Đại diện Republicano Agustín Romero nhận định: “Các đảng sẽ có quyết định riêng, nhưng việc càng nhiều lực lượng chính trị hỗ trợ các cải cách cần thiết càng tốt cho Chile.”

Trái lại, trong khối Chile Vamos, hình ảnh Kaiser không được ưa chuộng. Các nhân vật ở đây ví việc mời PNL tham gia như trường hợp cựu Tổng thống Sebastián Piñera bổ nhiệm Mario Desbordes làm Bộ trưởng Quốc phòng nhằm kiềm chế tiếng nói chỉ trích nội bộ.

Chính phủ cần sự hậu thuẫn của PNL cùng các hạ nghị sĩ và thượng nghị sĩ của họ (8 hạ nghị sĩ và 1 thượng nghị sĩ) để có đa số trong Quốc hội. Ban đầu, Kast muốn PNL tham gia nội các, nhưng đảng này từ chối vì thấy vị trí được đề nghị - gồm chức Bộ trưởng Mỏ và một hoặc hai thứ trưởng chưa được xác định - không đủ tầm ảnh hưởng để thực hiện chính sách mong muốn.

Ông Juan Antonio Urzúa, Tổng thư ký đảng PNL, cho hay: “Chúng tôi cần giữ sự nhất quán theo nguyên tắc và thể chế của mình, điều giúp PNL trở thành đảng cánh hữu lớn nhất tại Chile”. Theo số liệu mới nhất của Servel, PNL đã có khoảng 50.000 thành viên kể từ khi thành lập năm 2024.

Tuy vậy, PNL không hoàn toàn khép kín với việc tham gia chính phủ. Một số thành viên đảng đã giữ các vị trí kỹ thuật trong bộ máy, chẳng hạn như ông Cristián Daly là Trưởng phòng Báo chí tại Văn phòng Phòng chống Tội phạm, trước đây do bà Ana Victoria Quintana (cựu công tố viên và là thành viên PNL) lãnh đạo.

Sự có mặt của PNL trong chính quyền sẽ giúp khắc phục một số mâu thuẫn vừa xảy ra. Chẳng hạn, tuần qua, PNL đe dọa sẽ rút ủng hộ dự thảo cải cách giáo dục SAE nếu những biện pháp tăng cường an ninh và trật tự tại các trường học bị loại bỏ. Một va chạm lớn khác là khi Kaiser yêu cầu sa thải ông Pablo Mira (RN) khỏi vị trí Thứ trưởng Nhân quyền sau cái chết của Alfonso Podlech.

Dù có nhiều quan điểm khác biệt, các thành viên PNL khẳng định muốn hợp tác để giúp chính quyền Kast thành công. Đây không chỉ là lý do chính trị mà còn là chiến lược phục vụ mục tiêu bầu cử: họ tin rằng kết quả tốt của chính quyền hiện tại sẽ tạo điều kiện để phe cánh hữu tiếp tục nắm quyền vào năm 2030, và PNL có cơ hội đưa ứng viên của mình lên nắm chức tổng thống.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.