Ngọn núi rác thải thời trang tại Chile vượt 60.000 tấn nhìn thấy từ không gian

Tại sa mạc Atacama, phía bắc Chile, một khu vực chứa rác thải khổng lồ với hơn 60.000 tấn quần áo bỏ đi đang ngày càng mở rộng, đến mức có thể quan sát rõ từ không gian bằng ứng dụng SkyFi. Bãi rác này nằm gần thành phố Alto Hospicio và trở thành biểu tượng cho tác động môi trường do ngành thời trang nhanh và tiêu thụ hàng may mặc quá mức tại châu Âu gây ra.

Đây là minh chứng cụ thể cho cách mà lượng hàng quần áo thải loại từ các nước phát triển châu Âu được vận chuyển xa để chôn lấp tại các nước thu nhập thấp, tạo ra gánh nặng môi trường và xã hội tại các địa phương tiếp nhận.

Theo báo cáo của Liên Hợp Quốc năm 2024, châu Âu là khu vực xuất khẩu quần áo thải loại lớn nhất thế giới, chiếm 30% tổng lượng trên toàn cầu, vượt qua cả Vương quốc Anh (16%) và Hoa Kỳ (15%). Trung bình mỗi cư dân trong khối này tiêu thụ 26 kg hàng may mặc nhưng vứt bỏ khoảng 11 kg mỗi năm. Một phần lượng đồ thải bỏ này được chuyển sang Chile để xử lý.

Quần áo thải loại được đưa đến Khu vực tự do thương mại Iquique (Zofri) tại Chile, một trung tâm phân phối đồ cũ nổi bật ở Mỹ Latinh. Ban đầu, mục tiêu là tái chế và bán lại đồ đã qua sử dụng tại khu vực, nhưng nhiều món đồ khi đã hư hỏng hoặc lỗi mốt không được bán hết. Chi phí dọn dẹp và xử lý số hàng tồn đọng này không được ai nhận trách nhiệm, dẫn đến chúng bị bỏ lại và tích tụ tại bãi rác.

Lượng quần áo thải loại không chỉ là hàng đã sử dụng mà còn có nhiều món đồ từ các thương hiệu quốc tế nổi tiếng như Zara, H&M, Adidas, Nike, Levi's, Tommy Hilfiger, Hugo Boss, nhiều sản phẩm thậm chí còn giữ nguyên nhãn mác gốc cho thấy chúng chưa từng được bán ra thị trường. Thông tin này được tổ chức phi chính phủ Ekō và nhóm Desierto Vestido của Chile ghi nhận trong các cuộc điều tra gần đây.

Tính chất vấn đề vượt ra khỏi việc gây ô nhiễm không gian. Hầu hết quần áo làm từ sợi tổng hợp có nguồn gốc dầu mỏ, khi bị đốt hoặc phân hủy sẽ giải phóng các chất độc hại và vi nhựa ra môi trường, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và hệ sinh thái.

Liên Hợp Quốc đánh giá tình trạng này đã trở thành một "tình trạng khẩn cấp về môi trường và xã hội". Cơ quan và cộng đồng tại Alto Hospicio phải đối diện với những đám cháy kéo dài tại bãi rác, khiến không khí ô nhiễm nghiêm trọng và cư dân phải hạn chế ra ngoài nhà để tránh hít phải khói độc.

Ông Patrício Ferreira, thị trưởng Alto Hospicio, chia sẻ cảm nhận rằng vùng đất của họ đang bị biến thành bãi rác cho thế giới, thể hiện qua câu nói "Chúng tôi là rác thải của thế giới". Bên cạnh đó, Bastián Barría, đồng sáng lập nhóm Desierto Vestido mô tả hình ảnh hiện trường sau các đám cháy như "dung nham dầu đặc đông cứng", thực chất là những tàn dư quần áo chảy ra do nhiệt độ cao.

Dưới sức ép của tình trạng này, Tòa án Môi trường Đầu tiên của Antofagasta, Chile, đã ra lệnh cho chính quyền triển khai kế hoạch xử lý môi trường trong vòng 10 năm, đồng thời kết luận rằng nhà nước không quản lý tốt chất thải tại bãi rác. Tuy nhiên, phán quyết này vẫn đang chờ Tòa án Tối cao Chile xem xét lại.

Trong lúc chờ đợi, các hình ảnh vệ tinh vẫn cho thấy đống quần áo thải loại tại sa mạc Atacama đang tiếp tục mở rộng, phản ánh sự thất bại trong quản lý và xử lý chất thải của các bên liên quan và sự tác động nghiêm trọng của mô hình thời trang nhanh đối với môi trường toàn cầu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.