Mỹ trừng phạt mạng lưới Mahan Air tại Trung Quốc vì hỗ trợ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran

Ngày 25/5, Bộ Tài chính Mỹ công bố lệnh trừng phạt đối với hai công ty tại Trung Quốc là Shanghai Wings International Logistics Co và Shanghai Elite International Travel Co cùng với một giám đốc điều hành của các công ty này, ông Tang Xin. Các thực thể này bị cáo buộc hỗ trợ hãng bay Mahan Air của Iran – được Mỹ gọi là "hãng hàng không lựa chọn" của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) chuyên vận chuyển vũ khí, nhân sự và thiết bị quân sự.

Theo Bộ Tài chính Mỹ, Shanghai Wings đóng vai trò làm đại lý bán hàng chung (GSA) cho Mahan Air tại Trung Quốc, điều phối vận chuyển hàng điện tử từ Trung Quốc sang Iran. Ông Tang Xin không chỉ là giám đốc công ty logistics mà còn là giám đốc điều hành đồng sở hữu 50% Shanghai Elite, công ty du lịch đại diện cho Mahan Air tại Trung Quốc. Lệnh trừng phạt này nhằm đóng băng tài sản của các bên có liên quan tại Mỹ và cấm các công dân Mỹ giao dịch với họ.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott nhấn mạnh rằng Mahan Air là công cụ quan trọng của IRGC trong việc di chuyển nhân sự quân sự, vũ khí và các thiết bị liên quan. Mỹ kêu gọi cộng đồng quốc tế, đặc biệt là các doanh nghiệp và cá nhân có giao dịch với Mahan Air hoặc các hãng hàng không Iran bị cấm vận khác, nên nhận thức về những rủi ro nghiêm trọng khi duy trì quan hệ kinh doanh với những thực thể này.

Dù Mahan Air tự giới thiệu là hãng hàng không dân sự, Washington cáo buộc hãng này hỗ trợ thành viên của lực lượng Quds – một nhánh đặc biệt của IRGC – trong việc huấn luyện quân sự và cung cấp dịch vụ vận chuyển các hệ thống drone cùng vũ khí. Mỹ đã đưa Mahan Air vào danh sách trừng phạt từ năm 2011 do các hỗ trợ tài chính và công nghệ cho lực lượng Quds.

Mặc dù bị cấm, Mahan Air vẫn duy trì các chuyến bay nối giữa Iran với ba thành phố lớn của Trung Quốc gồm Bắc Kinh, Thượng Hải và Quảng Châu. Các chuyến hành khách tới Trung Quốc được hãng khôi phục lại từ tháng 4/2023 sau gần hai tháng tạm ngưng. Đây không phải lần đầu Mỹ nhắm mục tiêu làm gián đoạn hoạt động thương mại của Mahan Air tại Trung Quốc. Năm 2020, Mỹ từng trừng phạt công ty Shanghai Saint Logistics Limited vì phục vụ như đại lý hàng hóa cho các chuyến bay giữa hai nước.

Ngoài mạng lưới tại Trung Quốc, Bộ Tài chính Mỹ cũng áp đặt trừng phạt đối với Skiez Travels and Logistics Private Limited tại Ấn Độ cùng Air Cargo Pro Limited tại Nga – hai đại lý bán vé cho Mahan Air tại các quốc gia này. Các biện pháp được áp dụng theo luật chống khủng bố Mỹ với cáo buộc hỗ trợ vật chất và dịch vụ cho Mahan Air.

Trong cùng ngày, Bộ Tài chính Mỹ cũng áp đặt trừng phạt lên DadeNegar Startup Studio – một công ty được cho là mặt trận của IRGC hỗ trợ mục tiêu quân sự Iran qua một trang web thu thập thông tin về thiết bị Mỹ và Israel tại Trung Đông, cũng như nhận các yêu cầu tấn công mục tiêu Mỹ.

Trước đó một ngày, Mỹ đã trừng phạt một mạng lưới vận chuyển dầu bao gồm một số công ty ở Hồng Kông bị cáo buộc giúp vận chuyển hàng triệu thùng dầu thô Iran sang Trung Quốc. Phát ngôn viên đại sứ quán Trung Quốc tại Washington, ông Liu Pengyu, phản bác, tuyên bố hợp tác giữa Trung Quốc và Iran là minh bạch và hợp pháp, tố cáo Mỹ lạm dụng các biện pháp đơn phương và thẩm quyền pháp lý xuyên biên giới. Ông kêu gọi Mỹ chấm dứt việc tấn công các doanh nghiệp Trung Quốc và cam kết bảo vệ quyền lợi hợp pháp của họ.

Chuỗi biện pháp trừng phạt của Mỹ được đưa ra trong bối cảnh áp lực kinh tế gia tăng đối với Tehran sau các vụ tấn công Iran nhằm vào các quốc gia trong khu vực và hoạt động thương mại trên eo biển Hormuz. Trung Quốc, là điểm đến chính của dầu thô Iran, liên tục đối mặt với các đòn trừng phạt nhằm vào các nhà máy lọc dầu, cảng biển, công ty vận chuyển và các doanh nghiệp trung gian tại Hồng Kông hỗ trợ Tehran né tránh các lệnh cấm vận.