Gần 4.000 km2 đất Campuchia ô nhiễm vật liệu chưa nổ sau xung đột biên giới với Thái Lan

Một năm sau khi ngừng bắn, hậu quả của cuộc xung đột giữa Campuchia và Thái Lan vẫn còn hiện hữu trên một diện rộng dọc biên giới hai nước. Trung tâm Khử mìn Campuchia (CMAC) cho biết kết quả khảo sát cơ bản vừa hoàn thành đã phát hiện gần 3.900 km2 (387.206 hécta) đất tại bảy tỉnh biên giới gồm Preah Vihear, Oddar Meanchey, Banteay Meanchey, Battambang, Pursat, Siem Reap và Koh Kong bị ô nhiễm vật liệu chưa nổ (UXO).

Giám đốc CMAC Heng Ratana nhận định đây là một trong những trở ngại lớn nhất cho công cuộc tái thiết và việc người dân trở về nhà an toàn. Tổng cộng có 5.348 vị trí nguy hiểm được xác định, bao gồm 265 điểm trúng bom, 3.858 điểm trúng bom cụm và 1.401 điểm ô nhiễm bởi các loại vật liệu nổ khác. Bất chấp lệnh ngừng bắn đã có hiệu lực được hơn sáu tháng, mối nguy hiểm vẫn còn tồn tại rộng khắp.

CMAC ước tính trong xung đột năm 2025, lực lượng Thái Lan đã sử dụng khoảng 120.000 đến 130.000 quả đạn pháo cluster 155mm, phát tán khoảng từ sáu đến bảy triệu quả bom cụm phụ M42, M46 và M85. Tỷ lệ bom không nổ được ước tính chiếm 25-30%, tạo ra nguy cơ tiềm ẩn cho hàng triệu mảnh bom còn vương vãi trong khu vực biên giới.

Tuy nhiên, phạm vi ô nhiễm thực tế có thể còn lớn hơn khi các đội khảo sát chưa thể tiếp cận đánh giá 14 làng và những khu vực tiền tuyến còn đang căng thẳng. Điều này cho thấy mức độ nghiêm trọng của chất độc chiến tranh đối với sự an toàn cộng đồng và nỗ lực ổn định khu vực.

Là ưu tiên hàng đầu, CMAC đã thực hiện các hoạt động dọn sạch vùng ô nhiễm để hỗ trợ người dân di dời trở về. Trong sáu tháng đầu năm 2026, khu vực xung quanh 5.911 ngôi nhà, 87 trường học, 20 trung tâm y tế, sáu chùa và 114 cơ sở hạ tầng khác đã được làm sạch.

Trước việc mối nguy còn hiện hữu rộng khắp, CMAC đã tiêu hủy hơn 8.400 vật liệu chưa nổ, trong đó có 4.436 quả bom cụm. Song song đó, trung tâm mở rộng giáo dục phòng tránh mìn với 14.477 buổi tập huấn, tiếp cận hơn 1,37 triệu người dân các vùng bị ảnh hưởng bởi sự cố.

Cuộc xung đột đã khiến hơn 20.000 người phải rời bỏ nhà cửa, theo báo cáo của Bộ Nội vụ Campuchia. Dù ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 27/12 năm trước, hơn 20.281 người, trong đó có 10.331 phụ nữ và 6.066 trẻ em, vẫn chưa thể trở về nhà.

Báo cáo đồng thời liệt kê thiệt hại sơ bộ gồm 1.558 ngôi nhà, 26 trường học, 14 bệnh viện và trung tâm y tế, 19 chùa, bốn đền thờ cổ, 87 đoạn đường, năm cây cầu, 39 cột phát sóng điện thoại di động cùng các công trình công cộng khác.

Giám đốc CMAC Heng Ratana khẳng định trung tâm sẽ tiếp tục các hoạt động khử mìn khi điều kiện an ninh cho phép, nhằm đảm bảo an toàn và hỗ trợ tái thiết bền vững vùng biên giới.