O‘zbekiston iqtisodiyoti o‘sishyapti, yangi pulli yo‘l loyihalari va kambag‘allik masalalari davom etmoqda

So‘nggi kunlarda O‘zbekistonda sodir bo‘lgan eng katta korrupsiya taqdiri hisoblangan “Neft-gaz ishi” sud jarayonlari boshlandi. Ushbu jinoyat ishi doirasida 9 kishi, jumladan, “O‘zbekneftgaz” sobiq raisi Bahodir Siddiqov, o‘rinbosari Baxtiyor Anorqulov, Xaridlar departamenti boshlig‘i Dilmurod Burxonov va “Maxsusenergogaz” AJ raisi Dilshod Haqberdiyev ayblanmoqda. Ular uyushgan guruh sifatida katta miqdorda talon-torojliklarda ayblanib, besh nafari hibsda, to‘rt nafari esa garovga olingan.

Shuningdek, neft-gaz sohasidagi xususiy kompaniya rahbarlari, jumladan, Enter Engineering direktori Ulug‘bek Usmonov, Eriell tuzilmalarini boshqargan Nodirjon Boboyev hamda Petromaruz rahbari Hamidulla Asatov ham sudlanuvchilar qatorida.

Davaktivdagi o‘g‘riliklar bo‘yicha ishda esa davlat xizmatchilari, jumladan, agentlikni boshqargan Akmalxon Ortiqov va bir nechta baholash kompaniyalarining rahbarlari sudga tortilgan. Ortiqov hibsga olingan va davlat mulkini talon-toroj qilishda ayblanmoqda. Ammo zarar miqdori, talon-torojlik usullari va boshqa tafsilotlar hozircha ma’lum emas. Oldinroq davlat rahbari tomonidan berilgan ma’lumotga ko‘ra, Davaktiv vakillari bozor qiymati kamida 250 milliard so‘mlik yer uchastkalarini yopiq auksion orqali 120 milliard so‘mga sotgan.

O‘zbekiston iqtisodiyoti ketma-ket ikkinchi yil kutilganidan ancha yuqori sur’atda o‘smoqda. 2023 yilda YaIM o‘sishi dastlabki 6 foizdan 7,7 foizga yetdi, 2024 yilga esa hukumat 6,6 foizlik prognozni 8,1 foizga oshirdi. Bu ko‘rsatkichning o‘ziga yarim yillik natijalari ham 8,5 foizga teng bo‘ldi.

Deputat Alisher Qodirov iqtisodiy o‘sish raqamlariga shubha bildirganlarga qarshi turar ekan, bular xalqaro standartlarga mos keluvchi real ko‘rsatkichlar ekanligini ta’kidladi. Prezident Shavkat Mirziyoyev esa yanada yuqori, 9-10 foizlik o‘sish darajasiga yetish zarurligini, bu raqam faqat qog‘ozda qolmasligi lozimligini uqtirdi.

Prezident biznes uchun jarimalar va yig‘imlarni kamaytirishni topshirdi, bunga 51 ta vazirlik va idorada jami 322 ta yo‘nalishda moliyaviy jarimalar ta’sir ko‘rsatmoqda. Jarimalarning tadbirkorlarga ta’siri to‘g‘risida chuqur o‘rganishlar talab etilmoqda, bir hafta ichida byurokratiyani qisqartirish va moliyaviy to‘lovlarni kamaytirish bo‘yicha takliflar tayyorlanishi kerakligi bildirildi.

Go‘sht narxlari mavzusida esa davlat rahbari viloyat hokimlari va tadbirkorlar bilan yaqindan ishlashni davom ettirmoqda. 14,5 million qoramol va 24,5 million qo‘y-echki hisob-kitobi yangilandi, go‘sht importi qo‘shimcha moliyaviy qo‘llab-quvvatlash bilan kutilmoqda.

Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan Toshkent va Samarqandni bog‘lovchi yangi pulli yo‘l qurilishiga tamal toshi qo‘yildi. Ushbu loyiha qiymati taxminan 2,2 milliard dollar bo‘lib, uzunligi 282 km, zamonaviy ko‘priklar, tunnel va yo‘l o‘tkazgichlardan tashkil topadi. Yo‘l monolit beton bilan qoplanib, soatiga 150 km gacha tezlikka ruxsat beriladi, bu esa hozirgi besh soatlik sayohatni 2,5 soatga qisqartiradi.

Loyiha ikki bosqichda amalga oshiriladi: birinchi bosqichda Xitoy kompaniyasi China Overseas Engineering Group (COVEC) tomonidan quriladi va 2030 yilda foydalanishga topshiriladi, ikkinchi bosqichda esa avtomagistralni pulli yo‘l sifatida boshqarish uchun operator tanlanadi.

Xiva–Urganch pulli yo‘lining keyingi oyda ishga tushishi kutilmoqda, Toshkent–Andijon yo‘li uchun tender yaqin vaqt ichida yakunlanadi, Toshkent–Chorvoq yo‘nalishida esa loyihalashtirish tugagan va xususiy sherik izlanmoqda.

Mehnat inspeksiyasi axborotiga ko‘ra, 2026 yilning birinchi yarim yilida 1500dan ortiq ariza kelib tushib, ko‘plab fuqarolar o‘z xabarsiz ishga joylashtirilganliklari aniqlangan. 143 korxona rahbari ma’muriy va jinoiy javobgarlikka tortilgan, yana 56 tashkilotga yozma ogohlantirishlar berilgan. Ba’zi korxonalar esa yopilib ketgani bois, noto‘g‘ri ma’lumotlar Yagona milliy mehnat tizimidan o‘chirilgan.

Bu holatlar bandlik statistikasi va kambag‘allik darajasi haqidagi rasmiy raqamlarning ishonchliligi yuzasidan savollarni yuzaga keltirdi. Shuningdek, odamlarni xabarsiz ishga joylashtirish orqali ijtimoiy yordam olish huquqining cheklanishi yoki bekor qilinishi haqidagi misollar ham chiqmoqda.

Prezident esa ijtimoiy reyestrni haqiqiy va to‘g‘ri yuritishni nazorat qilishni topshirdi va bosh prokuratura hamda Ijtimoiy himoya agentligiga mazkur masalada muntazam axborot berish vazifasini yukladi.

Markaziy bank aholining qarz yuki bo‘yicha so‘rovnoma ma’lumotlarini taqdim etdi. Respublika bo‘ylab 5800 respondent ishtirokida amalga oshirilgan ushbu so‘rov natijalari qiziqarli ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi.

Shuningdek, davlat tomonidan qator sanoat tarmoqlarida amalga oshirilayotgan islohotlar va qo‘shimcha loyihalar ham e’tiborga loyiq.

Kun.uz tahriri tomonidan tayyorlandi.