Từ Mipymes đến doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn hơn
Nghị định-Luật 133 được Hội đồng Nhà nước Cuba công bố đầu tháng 9 cho phép hình thành doanh nghiệp tư nhân có hơn 100 lao động. Trước đây, các Mipymes - doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa - bị giới hạn ở tối đa 100 người làm việc.
EFE cho biết thay đổi này tạo ra một loại hình doanh nghiệp tư nhân có quy mô nhân sự lớn hơn, trong khi các Mipymes hiện hữu vẫn tiếp tục hoạt động theo khung pháp lý riêng.
Sự thay đổi mang ý nghĩa lớn hơn một con số. Khi một doanh nghiệp không còn phải dừng mở rộng chỉ vì chạm ngưỡng lao động, họ có thể tổ chức sản xuất, phân phối và quản trị ở quy mô lớn hơn.
Ngoại thương trực tiếp và cơ hội kết nối vốn nước ngoài
Khung mới không chỉ mở rộng quy mô lao động. Theo EFE và các quy định được công bố, doanh nghiệp tư nhân có thể tham gia hoạt động ngoại thương trực tiếp nếu đáp ứng yêu cầu, thay vì luôn phải dựa vào doanh nghiệp nhà nước làm trung gian.
Doanh nghiệp cũng có thêm khả năng liên kết với nhà đầu tư nước ngoài theo những hình thức được pháp luật cho phép.
Những thay đổi này đi cùng các cải cách khác được Cuba triển khai gần đây: cho phép doanh nghiệp có vốn nước ngoài tuyển lao động Cuba trực tiếp, đơn giản hóa việc mở tài khoản ngân hàng ở nước ngoài và mở thêm không gian cho doanh nghiệp tư nhân trong du lịch. Reuters mô tả gói cải cách năm 2026 là sự điều chỉnh theo hướng thị trường sâu rộng nhất của mô hình kinh tế Cuba trong nhiều thập niên.
Nhà nước vẫn giữ những giới hạn chiến lược
Mở rộng khu vực tư nhân không đồng nghĩa mọi ngành nghề đều được tự do hóa. Nghị định 160, công bố cuối tháng 7, phân chia rõ các hoạt động bị cấm, dành riêng cho Nhà nước hoặc chỉ được thực hiện khi có giấy phép và điều kiện cụ thể.
Một số lĩnh vực gắn với chủ quyền, hạ tầng trọng yếu và dịch vụ công thiết yếu vẫn chịu kiểm soát chặt. Trong khi đó, những hoạt động như khai thác dầu khí, một số lĩnh vực khai khoáng, năng lượng tái tạo hay dịch vụ vận tải có thể được mở theo cơ chế cấp phép, nhượng quyền hoặc liên doanh tùy trường hợp.
Cách tiếp cận này cho thấy Cuba không từ bỏ vai trò điều phối của Nhà nước. Thay vào đó, mô hình đang tìm cách mở rộng khu vực tư nhân trong một hệ thống vẫn xác định những ranh giới chiến lược.
Từ quyền được lớn lên đến khả năng thực sự lớn lên
Bỏ giới hạn 100 lao động có thể giải quyết một nút thắt pháp lý, nhưng doanh nghiệp Cuba còn đối mặt nhiều nút thắt kinh tế.
Khu vực tư nhân Cuba đã phát triển nhanh kể từ khi Mipymes được hợp pháp hóa năm 2021, đặc biệt trong thương mại, thực phẩm, dịch vụ và sản xuất nhỏ.
Vì vậy, thành công của cải cách sẽ không chỉ được đo bằng số công ty đăng ký trên 100 lao động. Những chỉ dấu quan trọng hơn là số việc làm chính thức được tạo ra, năng suất, mức lương, khả năng đầu tư dài hạn và việc doanh nghiệp có thể đưa hàng hóa, dịch vụ tới người dân với giá hợp lý hơn hay không.
